Σήμερα μαζεύεις λίγο από εδώ, λίγο από εκεί, και φτιάχνεις μία πίστη όπως την θέλεις εσύ.

 Η πίστη στο Θεό ήταν αναντίρρητη στην παραδοσιακή κοινωνία, όπου δεν υπήρχαν άθεοι. 

 Στη Νεωτερικότητα σκέφτονταν ορθολογιστικά: 

«Και που ξέρω εγώ αν έγιναν έτσι τα πράγματα; Αν τα έγραψαν σωστά για το Χριστό;» κ.λπ. 

 Στη Μετανεωτερικότητα αλλάζει το κλίμα: 

 «Πολύ καλό πράγμα η Πίστη. Δεν έχει σημασία που πιστεύετε,αρκεί να πιστεύετε αν αυτό σας βοηθάει στα συναισθήματα, σας δίνει ηρεμία». 

Γι' αυτό και σήμερα δεν συναντάμε τόσο την αθεία που εντοπίζαμε παλιότερα και την ειρωνεία. Σήμερα μαζεύεις λίγο από εδώ, λίγο από εκεί, και φτιάχνεις μία πίστη όπως την θέλεις εσύ.

π.Βασίλειος Θερμός

Ο ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΓΡΙΑΝΗΣ

 

---

Τη μνήμη του Οσίου Θεοφάνους του Ομολογητού της Συγριανής τιμά σήμερα, 12 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητής, γεννήθηκε το 760 μ.Χ. από ευσεβείς και φιλόθεους γονείς, τον Ισαάκ και την Θεοδότη. Σε ηλικία οκτώ ετών έμεινε ορφανός από πατέρα και η μητέρα του ανέλαβε το δύσκολο έργο της ανατροφής, της διαπαιδαγωγήσεως και της μορφώσεως του υιού της Θεοφάνους.

Ο Όσιος, κατά παράκληση της μητέρα του, νυμφεύθηκε σε νεαρή ηλικία την ευσεβή και πλούσια Μεγαλώ. Ο γάμος αυτός, που ήταν αντίθετος για τη μοναχική ζωή που επιθυμούσε ο Όσιος, διαλύθηκε.

Η μεν σύζυγος αυτού έγινε μοναχή στη μονή της Πριγκίπου και μετονομάσθηκε Ειρήνη, ο δε Όσιος κατέφυγε, το 781 μ.Χ., σ’ ένα μοναστήρι κοντά στο βουνό της Συγριανής, το Πολίχνιο. (Η Συγριανή βρισκόταν είτε στη Μήδεια είτε – το πιθανότερο – στην Μυτιλήνη [ακρωτήρι Σίγρι]).

Από τη μονή αυτή, ως λόγιος και ενάρετος μοναχός, προσκλήθηκε μαζί με άλλους ηγουμένους διαπρεπείς, τον ηγούμενο της μονής Σακουδίωνος Πλάτωνα, τους μοναχούς Νικηφόρο και Νικήτα από τη μονή Μηδικίου, το μοναχό Χριστόφορο από τη μονή του Μικρού Αγρού, στην Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιος, το έτος 787 μ.Χ.

Όταν επέστρεψε, εγκατέστησε ηγούμενο τον μοναχό Στρατήγιο και εκείνος αποσύρθηκε στην απέναντι νήσο Καλώνυμον, όπου ίδρυσε μεγάλη μονή και εκεί, αφού εγκαταβίωσε επί εξαετία, ασχολήθηκε με την καλλιγραφία και τις συγγραφές. Αλλά ατυχώς η υγεία του προσβλήθηκε από οξεία λιθίαση.

Σε αυτή την χαλεπή κατάσταση δεν παρέλειψε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη, όταν προσκλήθηκε υπό του Λέοντος του Αρμενίου (813 – 820 μ.Χ.), ο οποίος προσπάθησε διά του Πατριάρχη Ιωσήφ του εικονομάχου να ελκύσει αυτόν στην αίρεση της εικονομαχίας.

Ο Όσιος φυσικά δεν ήταν δυνατό να αποδεχθεί μία τέτοια πρόταση και να προδώσει την Ορθόδοξη πίστη. Έτσι τον έκλεισαν σε σκοτεινό μέρος και στην συνέχεια τον εξόρισαν στη Σαμοθράκη, όπου μετά από είκοσι τρεις ημέρες κοιμήθηκε με ειρήνη το έτος 815 (ή κατ’ άλλους το 818 μ.Χ.).

Αργότερα οι μαθητες του μετεκόμισαν τα ιερά λείψανα του το έτος 822 μ.Χ., στη μονή του, όπου ετελείτο η Σύναξη του, όπως και τη Μεγάλη Εκκλησία.

Απολυτίκιο:
Ήχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Θεώ τώ εν σώματι, επιφανέντι ημίν, οσίως ελάτρευσας δι’ ενάρετου ζωής, Θεόφανες Όσιε, πάσαν γάρ τήν προσούσαν, ύπαρξιν απορρίψας, άθλους ομολογίας, τή ασκήσει συνάπτεις, εντεύθεν δι’ αμφοτέρων, φαίνεις τοίς πέρασι.

Το πορτοκάλι της αγάπης στα Καρούλια

 

«Επείνασα και εδώκατέ μοι φαγείν» γράφει ο Κύριος στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, δείχνοντας ότι κάθε πράξη αγάπης προς τον αδελφό γίνεται μυστικά προς τον ίδιο τον Θεό.

Στα απόκρημνα βράχια των Καρουλίων, εκεί όπου η γη μοιάζει να τελειώνει και η προσευχή αρχίζει, ζούσε κάποτε ένας ταπεινός ασκητής, ο γέροντας Αρσένιος. Το κελί του ήταν μια μικρή σπηλιά σκαμμένη μέσα στον βράχο. Χρόνια πολλά είχαν περάσει χωρίς να γευθεί λάδι ή κρασί, και το σώμα του είχε μάθει να ζει με λίγα χόρτα, λίγο ψωμί και πολλή προσευχή. Η καρδιά του όμως είχε γεμίσει από μια άλλη τροφή, εκείνη που γεννά η αγάπη προς τον Θεό και προς κάθε άνθρωπο.

Ήταν Μεγάλη Εβδομάδα. Οι ημέρες εκείνες για τους ασκητές του Αγίου Όρους δεν είναι απλώς μνήμη γεγονότων, αλλά βίωμα του ίδιου του Πάθους του Χριστού. Η σιωπή βαθαίνει, η προσευχή γίνεται πιο θερμή και η νηστεία πιο αυστηρή. Το σώμα πεινά, αλλά η ψυχή μαθαίνει να αναζητεί τον αληθινό άρτο της ζωής. Όπως λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος, η νηστεία είναι μητέρα της καθαρότητας της καρδιάς και φύλακας της ταπεινώσεως.

Τη Μεγάλη Τετάρτη, ένας νεαρός προσκυνητής κατάφερε με κόπο να φθάσει μέχρι εκείνα τα δύσβατα μονοπάτια. Είχε ακούσει για τον γέροντα Αρσένιο και θέλησε να πάρει την ευχή του. Δεν τον βρήκε έξω από τη σπηλιά και άφησε σιωπηλά στην είσοδο ένα μεγάλο, ώριμο πορτοκάλι. Ήταν ένα απλό δώρο, αλλά μέσα στη φτώχεια των Καρουλίων έμοιαζε σαν θησαυρός.

Το απόγευμα, όταν ο γέροντας βγήκε να μαζέψει λίγα άγρια χόρτα, είδε το πορτοκάλι να λάμπει επάνω στην πέτρα σαν μικρός ήλιος. Το πήρε στα χέρια του. Η ευωδία του απλώθηκε στον αέρα. Το σώμα του, κουρασμένο από τη νηστεία, ένιωσε έντονα την επιθυμία. Για μια στιγμή η σκέψη ψιθύρισε πως θα μπορούσε να το φάει. Θα του έδινε δύναμη για την αγρυπνία της Σταύρωσης.

Ο γέροντας όμως χαμογέλασε με εκείνη την ειρηνική σοφία που γεννά η άσκηση. Κοίταξε το πορτοκάλι και είπε χαμηλόφωνα. Ωραίο είσαι, κτίσμα του Θεού, αλλά πιο γλυκός είναι ο Χριστός που πεινά επάνω στον Σταυρό.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από τροφές, αλλά κυρίως η άσκηση της αγάπης. Όποιος στερείται για να δώσει στον αδελφό του, εκείνος προσφέρει θυσία ευάρεστη στον Θεό. Ο γέροντας Αρσένιος το γνώριζε αυτό όχι ως θεωρία, αλλά ως ζωή.

Έτσι, όταν έπεσε η νύχτα και τα Καρούλια βυθίστηκαν στη σιωπή, πήρε το κομποσχοίνι του και βγήκε από τη σπηλιά. Το μονοπάτι ήταν στενό και επικίνδυνο, κρεμασμένο επάνω από τη θάλασσα. Περπάτησε αργά μέχρι την καλύβη ενός άλλου ασκητή, του παπα Νικόλα, ο οποίος ήταν άρρωστος και κατάκοιτος. Άφησε το πορτοκάλι στο μικρό παράθυρο και έφυγε χωρίς να τον δει κανείς.

Το επόμενο πρωί ο παπα Νικόλας βρήκε το δώρο. Δάκρυσε. Κατάλαβε ότι κάποιος αδελφός τον θυμήθηκε μέσα στη σιωπή της Σαρακοστής. Όμως και εκείνος σκέφθηκε με ταπείνωση ότι ο γέροντας Αρσένιος ήταν πιο ηλικιωμένος και πιο εξαντλημένος. Έτσι το πήρε κρυφά και το άφησε πάλι κοντά στη σπηλιά του.

Λένε πως εκείνο το πορτοκάλι ταξίδεψε όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα από κελί σε κελί. Από σπηλιά σε σπηλιά. Από παράθυρο σε παράθυρο. Κανείς δεν το κράτησε για τον εαυτό του. Ο καθένας πίστευε πως ο άλλος το είχε μεγαλύτερη ανάγκη.

Έτσι η έρημος των Καρουλίων, που συνήθως γνωρίζει μόνο τη σιωπή των βράχων και τον ήχο του ανέμου, γέμισε εκείνες τις ημέρες από μια αόρατη χαρά. Δεν ήταν η χαρά της τροφής, αλλά της θυσίας. Όπως λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος, η καρδιά που ελεεί ολόκληρη την κτίση γίνεται θρόνος της χάριτος.

Την Κυριακή της Αναστάσεως, μετά την αγρυπνία, οι ασκητές συγκεντρώθηκαν για την κοινή τράπεζα. Στο κέντρο του τραπεζιού βρέθηκε το ίδιο πορτοκάλι, άθικτο ακόμη, μοσχοβολώντας. Ο γέροντας Αρσένιος το πήρε στα χέρια του, το καθάρισε αργά και μοίρασε από μια μικρή φέτα σε όλους.

Τότε είπε με απλότητα λόγια που έμειναν στην μνήμη των πατέρων των Καρουλίων. Αυτό το πορτοκάλι δεν είναι απλώς φρούτο. Είναι μάθημα. Η Σαρακοστή δεν υπάρχει για να μετράμε τι δεν φάγαμε, αλλά για να μάθουμε να χορταίνουμε τον αδελφό μας με αγάπη.

Όποιος κρατά για τον εαυτό του ακόμη και τα λίγα, μένει φτωχός. Όποιος όμως δίνει, ακόμη κι όταν έχει ελάχιστα, γίνεται πλούσιος ενώπιον του Θεού. Εκείνη την ημέρα το πορτοκάλι μοιράστηκε σε μικρά κομμάτια, όμως η χαρά που γεννήθηκε μέσα στις καρδιές των ασκητών ήταν απείρως μεγαλύτερη από τον καρπό.

Ένα απλό πορτοκάλι δεν χόρτασε το σώμα κανενός. Μα χόρτασε ολόκληρη την έρημο των Καρουλίων με αγάπη.

Στα βράχια των Καρουλίων ένα απλό πορτοκάλι έγινε μάθημα αδελφικής αγάπης και αληθινής νηστείας.

Πάντοτε να κάνεις το ίδιο πράγμα: Όταν πέφτεις να σηκώνεσαι…

 

π. Κωνσταντίνος Κόμαν

~ Έλεγε ο άγιος Ρουμάνος Γέροντας Παΐσιος Ολάρου:

Τι είναι η απελπισία; Η απελπισία είναι η μεγαλύτερη αμαρτία. Σου λέει ότι «εγώ δεν μπορώ να σωθώ και μάταια προσεύχομαι». Όχι. Εσύ να λες τα εξής: «Από πού προήλθε αυτός ο λογισμός; Όχι, δεν είναι σωστός. Εγώ, με τη βοήθεια της Μητερούλας του Κυρίου μου, ελπίζω να σωθώ».

Η θύρα του παραδείσου είναι ανοικτή, παιδιά μου, για όλους μας. Μόνο εμείς αρκεί να θέλουμε να μπούμε μέσα. Ο Θεός δεν υποχρεώνει κανέναν. Ενίοτε σπρώχνει κάποιον με τη βία, στέλνοντάς του μια αρρώστια, μια συμφορά, αλλά τον ενάρετο άνθρωπο τον αγαπά ο Θεός.

Κάπου είναι γραμμένο: «Κάθε αμαρτία συγχωρείται, αλλά η αμαρτία κατά του αγίου Πνεύματος δεν συγχωρείται στον αιώνα». Μετά απ’ αυτό τι σου λέει ο λογισμός σου; Όχι! Είναι βλασφημία του νοητού εχθρού. Ο διάβολος τα κάνει αυτά. Σου φέρνει λογισμούς βλασφημίας, για να σε οδηγήσει στην απελπισία και κατόπιν να σου υπενθυμίσει ότι η βλασφημία είναι εναντίον του Αγίου Πνεύματος και ότι ουδέποτε συγχωρείται.

Όχι, παιδιά μου, αυτή η σκέψη είναι του διαβόλου. Εσείς όμως ελάτε στον Πνευματικό και πέστε του τι λογισμός ήρθε στον νου σας: «Πάτερ, έχω λογισμούς βλασφημίας, έχω ανήθικους λογισμούς για την Κυρία Θεοτόκο, για τον Δεσπότη μας Χριστό, για τις Εικόνες, για τους μοναχούς, για τους ιερείς…». Οι λογισμοί πρέπει να αποκαλύπτονται στον Πνευματικό νωρίς.

Η εξομολόγηση είναι το δεύτερο βάπτισμα. Με το Μυστήριο της Εξομολογήσεως σηκώνεσαι ψηλότερα απ’ αυτούς τους λογισμούς. Και πάντοτε να κάνεις το ίδιο πράγμα: Όταν πέφτεις να σηκώνεσαι… Μην αφήνεις την ψυχή σου να προσβάλλεται από τους λογισμούς της απελπισίας.

Πώς λες ότι δεν αγαπάς τον Θεό; Αυτοί είναι λογισμοί του διαβόλου. Κλείσε το στόμα σου. Πώς δεν πιστεύεις; Ποιος σε έφερε εδώ στο μοναστήρι; Γιατί υπακούς σ’ αυτά που σου λέει ο νοητός εχθρός; Γιατί πιστεύεις ότι δεν θα σωθείς; Όχι, παιδί μου. Άφησε όλη την ελπίδα σου στην Κυρία Θεοτόκο και Αυτή θα μας σώσει όλους δωρεάν.

Αν μπορούσαμε να τα κάνουμε όλα, σίγουρα θα υπερηφανευόμασταν· αλλ’ αυτό είναι πολύ κακό… Έχουμε νοερά προσευχή; Κάνουμε ελεημοσύνη; Αλλ’ όταν βλέπεις ότι δεν μπορείς να τα κάνεις όλα, ταπεινώσου. Η δύναμη του Θεού, όπως λέει η Γραφή, αποτελειώνεται μέσα στις αδυναμίες μας. Συ κάνε αυτό που εξαρτάται από τον εαυτό σου. Προσευχήσου συχνά, εξομολογήσου, πήγαινε στην εκκλησία, κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων, με την άδεια του Πνευματικού σου. Και μη φοβάσαι ότι θα πας στην κόλαση. Την Τετάρτη και Παρασκευή νήστευε, κι αν πεινάσεις φάε κάτι. Διάβασε κάποιο ψυχωφελές βιβλίο. Λέγε την ευχή του Ιησού και μη ξεχνάς και την Κυρία μας Θεοτόκο. Κάνε ό,τι μπορείς για τη σωτηρία σου.

Άντε, παιδί μου, ας βάλουμε κι εμείς από τώρα αρχή μετανοίας. Να ζούμε με την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Όταν ήμουν παιδί, η μανούλα μου μού έλεγε: «Νηστεύουμε τώρα, καλό μου παιδί, κι όταν τελειώσει η νηστεία, θα δεις κόκκινα αυγά και τσουρέκια και ντολμαδάκια». Κι έτσι κρατούσαμε τη νηστεία και περιμέναμε.

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

  

---

Τη μνήμη του Αγίου Σωφρονίου, του Πατριάρχου Ιεροσολύμων τιμά σήμερα, 11 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Ο Άγιος Σωφρόνιος γεννήθηκε στην Δαμασκό της Συρίας περί το έτος 580 μ.Χ. και ήταν υιός ευσεβών και ενάρετων γονέων, του Πλινθά και της Μυρούς. Λόγω της καταγωγής του αποκαλείται και Δαμασκηνός.

Κατά την νεαρή του ηλικία επισκέφθηκε τους Αγίους Τόπους και εκάρη μοναχός στη μονή του αββά Θεοδοσίου, όπου συνδέθηκε πνευματικά με τον εκεί ασκούμενο Ιωάννη τον Μόσχο, από τον οποίο διδάχθηκε πολλά.

Με την συνοδεία αυτού επισκέφθηκε την Αίγυπτο, όπου συνδέθηκε με τον κύκλο του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος και τη Ρώμη. Τότε πέθανε και ο Ιωάννης ο Μόσχος (620 μ.Χ.).

Ο Σωφρόνιος μετακόμισε το λείψανο αυτού στα Ιεροσόλυμα και, αφού τα ενταφίασε στη μονή του Οσίου Θεοδοσίου, επανέκαμψε στην Αλεξάνδρεια. Εκεί προσβλήθηκε τότε από ανίατη ασθένεια των οφθαλμών. Επισκέφθηκε τότε το ναό των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου στο Αμπουκίρ και θεραπεύθηκε. Το θαύμα αυτό περιέλαβε σε εγκώμιό του προς τους Αγίους αυτούς.

Στην συνέχεια επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη με την ελπίδα να προσεταιρισθεί τον Πατριάρχη Σέργιο Α’ (610 – 638 μ.Χ.) στις θέσεις του κατά των Μονοφυσιτών και να εκφράσει τις διαφωνίες του κατά του ενωτικού σχεδίου, το οποίο ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Κύρος ο από Φάσιδος (630 – 643 μ.Χ.) ετοίμαζε για να σιγάσει την διαμάχη μεταξύ Ορθοδόξων και Μονοφυσιτών. Αλλά απέτυχε και απογοητευμένος επανήλθε στα Ιεροσόλυμα.

Όταν πέθανε ο Άγιος Μόδεστος, Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο Άγιος Σωφρόνιος, για την υπερβάλλουσα αρετή του, ανήλθε το έτος 634 μ.Χ. στον πατριαρχικό θρόνο της Σιωνίτιδος Εκκλησίας. Η κατάσταση ήταν θλιβερή. Εσωτερικά η Ορθοδοξία υπέφερε από την αίρεση του μονοφυσιτισμού.

Εξωτερικά οι Άραβες περιέσφιγγαν την πόλη των Ιεροσολύμων. Ήδη κατείχαν τη Βηθλεέμ και ο Άγιος Σωφρόνιος μη δυνάμενος, κατά τον Δεκέμβριο του έτους 634 μ.Χ., να μεταβεί εκεί για να γιορτάσει την γέννηση του Θεανθρώπου, θρηνεί. Για την αποκατάσταση κάποιας ηρεμίας στο ποίμνιό του, συγκαλεί Σύνοδο και καταδικάζει τον Μονοφυσιτισμό.

Για την απόκρουση των Αράβων οργανώνει την άμυνα της πόλεως. Το έτος 637 μ.Χ. όμως αναγκάζεται να παραδώσει την πόλη των Ιεροσολύμων στον χαλίφη Ομάρ.

Ο Άγιος Σωφρόνιος κοιμήθηκε με ειρήνη το επόμενο έτος, 638 μ.Χ.

Το συγγραφικό του έργο είναι σαφώς και καθαρά ποιητικό. Διακρίθηκε κυρίως στην συγγραφή ιδιομέλων και του βίου των Αγίων Αναργύρων, Ιωάννου του Ελεήμονος και Μαρίας της Αιγυπτίας.

Απολυτίκιο:
Ήχος πλ. δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Σωφρόνως τον βίον σου, διαγαγών εκ παιδός, την χάριν του Πνεύματος, εισεποήσω σαφώς, Σωφρόνιε πάνσοφε· όθεν ιεραρχίας, ταίς ακτίσιν εκλάμψας, ώφθης της ευσεβείας, ευκλεής υποφήτης. Καί νυν δυσώπει Όσιε, υπερ των τιμώντων σε.

Ένας Άγιος αναρωτιέται, που είναι ο Θεός…

του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς 

Τι αξία έχει αδελφοί μου, εάν μιλώ αιώνια για τον Θεό και ο Θεός αιώνια σιωπά;
Μπορώ άραγε να υπερασπιστώ το δίκαιο του Θεού εάν ο Θεός δεν το θέσει υπό την προστασία Του;

Μπορώ να αποδείξω τον Θεό στους άθεους εάν ο Θεός κρύβεται;

Μπορώ να αγαπώ τα παιδιά Του εάν Αυτός είναι αδιάφορος απέναντι στα παθήματά τους; Όχι.
Τίποτα από όλα αυτά δεν μπορώ.

Οι λέξεις μου δεν έχουν φτερά για να μπορούν να υψώσουν στον Θεό όλους τους πεσμένους και ξεπερασμένους από τον Θεό.

Ούτε έχουν φωτιά για να ζεστάνουν τις παγωμένες καρδιές των παιδιών έναντι του Πατέρα τους.

Οι λέξεις μου δεν είναι τίποτα αν δεν είναι απήχηση και επανάληψη αυτού που ο Θεός με τη δική του δυνατή γλώσσα λέει.

Τι είναι ο ψίθυρος στα βότσαλα της ακτής μπροστά στο φοβερό βουητό του ωκεανού;
Έτσι είναι και οι λέξεις μου απέναντι στους λόγους του Θεού.

Πώς μπορεί να ακούσει κάποιος τον ψίθυρο στα βότσαλα, τα σκεπασμένα από τον αφρό του μανιώδους στοιχείου. Όταν είναι κουφός μπροστά στο βουητό του ωκεανού;

Πως θα δει τον Θεό στα λόγια μου εκείνος που δεν μπορεί να τον δει στη φύση και στη ζωή;

Πως οι αδύναμες ανθρώπινες λέξεις μπορούν να πείσουν εκείνον που ούτε οι κεραυνοί δεν είναι σε θέσει να πείσουν;

Πως θα ζεσταθεί με μία σπίθα εκείνος που άφησε τη φωτιά πίσω του;

Δεν σιωπά ο Θεός αδελφοί μου, αλλά μιλά δυνατότερα από όλες τις θύελλες και τους κεραυνούς.

Δεν εγκαταλείπει ο Θεός τον δίκαιο, αλλά τον παρακολουθεί στα παθήματά του και απαλά τον οδηγεί στον θρόνο.

Δεν εξαρτάται ο Θεός από οποιουδήποτε την καλή θέληση, αλλά πράττει τα πάντα εξαρτώμενα από τη δική Του καλή θέληση.

Θα ήταν κακόμοιρος ο Θεός μας, εάν εξαρτιόταν από τις δικανικές υπερασπίσεις ενός θνητού ανθρώπου.

Ο Θεός είναι αυτός που είναι, είτε εμείς τον μεγαλύνουμε είτε τον υποτιμούμε.
Ο Θεός θα υπάρχει , φωτεινός και μεγάλος όπως και σήμερα.

Και τότε που οι ακτίνες του ηλίου μάταια θα αναζητούν ένα ανθρώπινο πλάσμα στη γη και αντί ζωντανών θα ζεσταίνουν μόνον τους τάφους των νεκρών…

Το ζήτημα της υπάρξεως του Θεού και της Θείας του Οικονομίας θα καταστρεφόταν αν εξαρτιόταν από τους λόγους μου και από τις δικές σας συνήθειες.

Αλλά το ζήτημα του Θεού, ανεξάρτητα απ’ όλους εμάς θα πετύχει και θα νικήσει Εκείνος του οποίου τα χρόνια δεν έχουν αριθμό και η οντότητά του δεν έχει αρχή και τέλος.

Δεν μπορεί να αφήσει το «επίγειο σπίτι» του στις διαθέσεις μας, στα αδύναμα δημιουργήματά του των οποίων η αρχή και το τέλος σχεδόν συναντιόνται σε ένα σημείο.

Και των οποίων η οντότητα είναι μία κουκκίδα.

Δεν είναι ο άνθρωπος φερέγγυος αλλά ο Θεός και πιστός εγγυητής της Βασιλείας της αγάπης στη γη…

Αν αγαπάς το φαγητό, θα περάσεις τη ζωή σου μέσα στα πάθη.

 

"Αν αγαπάς το φαγητό, θα περάσεις τη ζωή σου μέσα στα πάθη. Η ψυχή δεν θα ταπεινωθεί, αν η σάρκα δεν στερηθεί το ψωμί. Η αχόρταγη κοιλιά, είναι η ρίζα και η αιτία κάθε κακού. Και όσο συνηθίζεις στο πολύ φαγητό, τόσο το σώμα σου ζητάει περισσότερο. Ενώ όποιος συνηθίζει να τρώει λίγο, μαθαίνει το σώμα του στο λίγο."

Όσιος Παϊσιος Βελιτσκόφκυ

Πνευματική προσέγγιση του δημογραφικού προβλήματος

 

Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού

---

 Η οικογένεια ως «κατ' οίκον Eκκλησία»

Εισαγωγικά

Καθίσταται εναργές ότι το δημογραφικό πρόβλημα, ιδιαιτέρως κατά την τελευταία πενταετία, έχει αναχθεί σε πρώτιστη προτεραιότητα της Πολιτείας.

Το πλέον αξιοσημείωτο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι η κοινωνία στο σύνολό της —όπως τεκμαίρεται και από τις σχετικές δημοσκοπήσεις— έχει πλέον συνειδητοποιήσει ότι το ζήτημα αυτό δεν άπτεται μόνον της ιστορικής συνεχείας του Γένους μας, αλλά συνδέεται άρρηκτα με ένα ευρύ φάσμα οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα όλων μας.

Ασφαλώς, το εν λόγω πρόβλημα είχε αρχίσει να εκδηλώνει τα πρώτα ανησυχητικά του συμπτώματα ήδη από τεσσαρακονταετίας.

Εντούτοις, παρέμενε χαμηλά στην ιεράρχηση των εκάστοτε κυβερνήσεων, ενώ για την ευρύτερη κοινωνία αποτελούσε ζήτημα δευτερεύουσας σημασίας, συγκριτικά με τα κοινωνικοπολιτικά θέματα που κυριάρχησαν στη δημόσια σφαίρα από τη Μεταπολίτευση και εξής.

Ακόμη και όταν, στα μέσα της δεκαετίας του '90, ο Υπουργός κ. Μανώλης Δρεττάκης συνέταξε εμπεριστατωμένη μελέτη στο πλαίσιο αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής —καταδεικνύοντας ότι οδηγούμαστε με μαθηματική ακρίβεια σε μη αναστρέψιμα αποτελέσματα— το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας παρέμενε εν πολλοίς αδιάφορο, ενώ η Πολιτεία μετέθετε τη λήψη των αναγκαίων μέτρων σε ένα αόριστο μέλλον.

Επί των ημερών μας, το ζήτημα έχει οξυνθεί σημαντικά, αναδεικνύοντας την πολυσύνθετη φύση του, καθώς σε αυτό διασταυρώνονται παράμετροι κοινωνικής, οικονομικής, ψυχολογικής, αλλά πρωτίστως πνευματικής φύσεως.

Καταρχάς, οφείλουμε να συνεκτιμήσουμε δύο θεμελιώδη δεδομένα: το πρώτο συνίσταται στο ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στην ελληνική κοινωνία, αλλά ταλανίζει ολόκληρο τον δυτικό κόσμο και κατεξοχήν την Ευρώπη. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της νοτίου Ιταλίας, όπου ορεινοί και αγροτικοί οικισμοί ερημώνονται με ραγδαίους ρυθμούς.

Το δεύτερο δεδομένο αφορά στην άμεση συνάρτηση του δημογραφικού με τη ριζική ανατροπή συμπεριφορών και προτεραιοτήτων, ιδιαιτέρως μεταξύ των νεοτέρων γενεών.

Πρόκειται για μεταβολές που κλονίζουν με πρωτόγνωρη σφοδρότητα τις πατροπαράδοτες κοινωνικές και οικογενειακές δομές, καθώς και τους προσωπικούς και συλλογικούς στόχους.

Αρκεί μια αναδρομή στον παλαιό ελληνικό κινηματογράφο για να διαπιστώσει κανείς την πλήρη ανατροπή των σχεδιασμών του μέσου Έλληνα αναφορικά με τον οικογενειακό και επαγγελματικό του βίο.

Κοινωνικά Αίτια του προβλήματος

Η διαφοροποίηση αυτή ερμηνεύεται, αναμφίβολα, από προφανή αίτια. Οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες, οι εργασιακές σχέσεις, τα κυρίαρχα καταναλωτικά πρότυπα και, βεβαίως, η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη —με τις απρόβλεπτες ανατροπές που επιφέρει καθημερινά η Τεχνητή Νοημοσύνη— επιτείνουν το αίσθημα της ανασφάλειας και της αβεβαιότητας.

Παράλληλα, οι διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας περιθωριοποιούν τις παραμέτρους της οικογενειακής ζωής.

Ο σχεδιασμός για τη δημιουργία εστίας καταπνίγεται από τις σκληρές συνθήκες της οικονομικής επιβιώσεως, αλλά και από τις προτεραιότητες ενός εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο είναι πλήρως προσαρμοσμένο στις απάνθρωπες επιταγές ενός οικονομικού μοντέλου που υποβιβάζει τον άνθρωπο σε μια στυγνή παραγωγική και καταναλωτική μηχανή.

Θα ήταν, ωστόσο, σφάλμα να περιοριστούμε μόνον σε αυτές τις διαπιστώσεις. Προσεγγίζοντας το δημογραφικό πρόβλημα με στενά οικονομοτεχνικά και κοινωνιολογικά κριτήρια, αδυνατούμε να το διερευνήσουμε εις βάθος.

Τούτο αποδεικνύεται από την ισχνή αποτελεσματικότητα των μέτρων που, έστω και δειλά, άρχισαν να λαμβάνονται.

Ακόμη και σε κράτη όπου το ζήτημα απασχολεί σοβαρά την πολιτική ηγεσία επί μακρόν, τα αποτελέσματα παραμένουν πενιχρά και δυσανάλογα προς τις οδυνηρές συνέπειες που επιφέρει η προϊούσα γήρανση του πληθυσμού. Γιατί, όμως, συμβαίνει αυτό;

Η απάντηση έγκειται στο γεγονός ότι το δημογραφικό συνδέεται με θεμελιώδη υπαρξιακά ερωτήματα, τα οποία ταλανίζουν κυρίως τους νέους: Γιατί να δημιουργήσω οικογένεια; Γιατί να φέρω ένα παιδί στον κόσμο; Γιατί να διακινδυνεύσω μια ενδεχόμενη αποτυχία στη συμβίωση ή στην ανατροφή;

Και, εν τέλει, γιατί να μην αφοσιωθώ αποκλειστικά στην επαγγελματική μου σταδιοδρομία και στην ατομική μου ευμάρεια;

Τα ερωτήματα αυτά αγγίζουν τις πνευματικές χορδές της ανθρώπινης προσωπικότητας και καθορίζουν τις αποφάσεις που συνθέτουν τη δύσκολη εξίσωση του δημογραφικού.

Σε αυτήν την εξίσωση, η πνευματικότητα αναδεικνύεται σε παράγοντα καταλυτικό. Για τον λόγο αυτόν, παρίσταται ανάγκη, στο σημείο αυτό, να αποσαφηνίσουμε —στο μέτρο που ο χρόνος μάς το επιτρέπει— το περιεχόμενο αυτού του όρου.

Η διάσταση της πνευματικότητας

Συνεπώς, η πνευματικότητα δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια ή μια θεωρητική ενασχόληση, αλλά την ίδια τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η στάση μας απέναντι στη ζωή.

Όταν η πυραμίδα των αξιών μας μετατοπίζεται από το «εμείς» στο «εγώ», τότε μοιραία αλλάζει και η προσέγγισή μας στην οικογένεια, την τεκνογονία και τη θυσιαστική αγάπη. 

Το δημογραφικό πρόβλημα, λοιπόν, στην ουσία του, δεν είναι απλώς ένα ζήτημα οικονομικών μεγεθών ή κοινωνικών παροχών· είναι πρωτίστως κρίση πνευματική και αξιακή. Είναι η δυσκολία του σύγχρονου ανθρώπου να δεσμευτεί σε κάτι που υπερβαίνει τη δική του ατομικότητα και να αποδεχθεί την ευθύνη της συνέχειας της ζωής.

Η υπέρβαση αυτής της κρίσης απαιτεί μια επαναξιολόγηση του κώδικα που καθορίζει τις επιλογές μας: το αν θα πορευτούμε με γνώμονα την εφήμερη αυτονομία ή την αιώνια προοπτική του προσώπου μέσα στην κοινωνία.

Κορυφαία θέση σε κάθε αξιακό κώδικα έχει το ίδιο το γεγονός της ζωής και όλα εκείνα τα ερωτήματα που σχετίζονται με αυτήν: Από που έλαβα τη ζωή, τί μου ανήκει και τί θέση έχω σε αυτό που ονομάζουμε «κύκλο της ζωής».

Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν μόνον νοητικές κατασκευές αλλά εξαρτώνται από τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις που αποκομίζει ο κάθε άνθρωπος από το κοινωνικό του περιβάλλον, ήδη από την πολύ μικρή ηλικία του, καθώς και από τις νουθεσίες, τις υποδείξεις,  τους λόγους, ιδιαίτερα όμως το παράδειγμα που παίρνει από εκείνους που έχουν αναλάβει να διαμορφώσουν τον χαρακτήρα και τη συνείδησή του, δηλαδή το σπίτι του και τους γονείς του.

Όλα, λοιπόν, οδηγούν στο συμπέρασμα πως, χωρίς πνευματική αντιμετώπιση, το δημογραφικό πρόβλημα θα συνεχίσει να οξύνεται μέσα σε μια δυτική κοινωνία η οποία συστηματικά —ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες — έχει επιλέξει τον δρόμο της «αποπνευματοποίησης» της ζωής και του ανθρωπίνου προσώπου.

Στο επίπεδο της «αποπνευματοποίησης», το άτομο δεν ενεργεί με αρετές και αξίες, αλλά μόνο με τις φυσικές ικανότητες που διαθέτει, όπως η ευφυΐα, οι αντοχές και οι επίκτητες γνώσεις.

Με όλα αυτά όμως υπηρετεί μόνο το προσωπικό του όφελος, έστω κι αν βλάπτει με τις ενέργειές του τον συνάνθρωπο και, γενικότερα, το σύνολο.

Επομένως, ο δύσκολος αγώνας του συνειδητού ανθρώπου είναι να βρει τον τρόπο ώστε να εναρμονίσει αυτές τις δύο πλευρές του και να ζήσει ως ολοκληρωμένο πρόσωπο πάνω στη γη.

Κι εδώ ακριβώς αρχίζει η δυσκολία του! Ποιά θα είναι η επιλογή του; Πώς θα ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο δυνάμεις (Πνεύμα και Ύλη) που τον διεκδικούν, αφού είναι «γέννημα» και των δύο; Τί ερμηνεία δίνει στον κόσμο που τον περιβάλλει; Ποιοί είναι οι κανόνες που πρέπει να αποδεχθεί και, κυρίως, γιατί να τους αποδεχθεί;

Δημογραφικό και ορθόδοξη πνευματικότητα

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα είναι σαφές: μπορεί η χριστιανική πνευματικότητα να βοηθήσει στην ανάδειξη της αιτίας του δημογραφικού προβλήματος και να οδηγήσει σε μια αποτελεσματική αντιμετώπιση του;

Πριν προσεγγίσουμε το ερώτημα αυτό, πρέπει να έχουμε ως δεδομένο πως ο κάθε άνθρωπος διψά για μια ζωή γεμάτη νόημα και διαρκή χαρά. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην ποθεί την εσωτερική πληρότητα και την απάντηση στα μεγάλα ερωτήματα της ζωής.

Αυτήν την πληρότητα την επιτυγχάνει ο άνθρωπος όταν εκπληρώνει τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.

Η ευτυχισμένη ζωή ξεκινά από την αυτογνωσία. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να επιλέξει οποιονδήποτε σκοπό ζωής, η ολοκλήρωσή του όμως είναι συνυφασμένη με την εκπλήρωση ενός σκοπού, ο οποίος τού δόθηκε και αποτελεί αναπόσπαστο δεδομένο της κατασκευής του. 

Για την ορθόδοξη ανθρωπολογία,  ο άνθρωπος αποτελεί εικόνα του Θεού. Η θέση αυτή αναφέρεται πολύ συχνά και αποτελεί προμετωπίδα πολλών και διαφορετικών θεολογικών αναλύσεων.

Συνήθως τονίζονται συγκεκριμένες πτυχές του «κατ’ εικόνα» όπως είναι το αυτεξούσιο ή η λογική.

Ο όρος αυτός, όμως, έχει απύθμενο βάθος και συνδέεται με θεμελιώδεις παραμέτρους της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως αυτό του νοήματος της ζωής, με το οποίο συνδέεται άμεσα το δημογραφικό πρόβλημα, ως πρόβλημα δημιουργίας μιας ζωής.

  Το «κατ’ εικόνα» καθιστά τον άνθρωπο συν - δημιουργό της ζωής. Η πληρότητα του ανθρώπου και η εσωτερική του ολοκλήρωση έχει ως βασικό παράγοντα τη συμμετοχή στο γεγονός της ζωής.

Η τεκνογονία δεν είναι απλώς μια βιολογική πράξη αλλά συνεργασία με τον Θεό στη δημιουργία.

Όταν ο Θεός παραγγέλλει στους ανθρώπους το «αυξάνεστε και πληθύνεσθε», τον καθιστά στην ουσία συνεργάτη του και του υποδεικνύει ένα βαθύ νόημα ζωής.

Τα πράγματα όμως δεν σταματούν εκεί: όταν ο Θεός παρέδωσε στον άνθρωπο τον παράδεισο, δηλαδή μια γη σε κατάσταση ειρήνης και φωτεινής προοπτικής, του παρέδωσε και την ευθύνη να συνεχίσει τη διαμόρφωσή της και να την προστατεύει. Αυτό είναι το νόημα της φράσης «εργάζεσθε και φυλάττειν».

Συνεπώς, ο άνθρωπος δεν είναι μόνο δημιουργός αλλά και συνδιαμορφωτής της ζωής. Αυτό επεκτείνεται και στο θέμα της σχέσεως γονέων και παιδιών.

Η τεκνογονία συνδυάζεται στενά με την ανατροφή, η οποία στην ουσία αποτελεί πράξη διαμόρφωσης μιας νέας ζωής, ενός νέου προσώπου, μιας νέας προσωπικότητας. 

 Είναι όμως έτοιμος ο κάθε φυσικός γονέας να αναλάβει την ανατροφή μιας νέας ζωής;

Είναι, υπό μία όμως προϋπόθεση: να βρίσκεται και εκείνος σε διαρκή εξέλιξη, σε διαρκή διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, σε διαρκή ωρίμανση σε ψυχολογικό αλλά και σε πνευματικό επίπεδο.

Η πνευματική εξέλιξη του ανθρώπου δεν σταματά ποτέ. Ο πνευματικός αγώνας για τιθάσευση των παθών και προόδου ως προς την υπέρτατη χριστιανική αρετή που είναι η αγάπη, είναι ισόβια.

Αυτή ακριβώς η αγάπη, στηριγμένη στη διαρκή μείωση του εγωισμού και στην ικανότητα της ενσυναίσθησης και της έμπρακτης συμπόνιας και συμπαράστασης προς τον κάθε άνθρωπο, αποτελεί το θεμέλιο μιας «ανθισμένης» οικογενειακής ζωής και μιας ποιοτικότερης ανθρώπινης κοινωνίας. 

Επανερχόμαστε λοιπόν στο ερώτημα: γιατί να φέρω ένα παιδί στον κόσμο; 

Η χριστιανική ανθρωπολογία προτείνει δύο απαντήσεις:

Πρώτον, διότι είναι στη φύση του ανθρώπου να λειτουργεί ως συνδημιουργός και συνδιαμορφωτής της ζωής. Και καθετί το φυσικό που εκπληρώνεται, συνοδεύεται από ένα αίσθημα βαθιάς ικανοποίησης και υπαρξιακής ολοκλήρωσης.

Δεύτερον, διότι η τεκνογονία και η ανατροφή ενός παιδιού προσφέρουν ένα επιπλέον κίνητρο για την προσωπική ολοκλήρωση του γονέα. Το παιδί και, γενικότερα, η οικογενειακή ζωή αποτελούν ένα πρώτης τάξεως εργαστήριο καταπολέμησης του ναρκισσισμού και του εγωισμού.

Μέσα στην οικογένεια, τα μέλη της μαθαίνουν να συνυπάρχουν, να προσφέρουν απλόχερα τις δυνάμεις τους, να απαρνούνται το ίδιον θέλημα, να διαπραγματεύονται, να διεκδικούν, αλλά και να παραχωρούν ακόμη και τα δικαιώματά τους.

Όταν, λοιπόν, ο ιερός Χρυσόστομος τονίζει ότι η ανατροφή των παιδιών είναι ιερό έργο, υπονοεί πως η τεκνογονία και η ανατροφή αποτελούν οδό συνάντησης με το αληθινό νόημα της ζωής —που είναι η αγάπη— αλλά και πεδίο καλλιέργειας όλων εκείνων των αρετών που ομορφαίνουν την παρούσα ζωή και προετοιμάζουν την είσοδο στην αιωνιότητα.

Οικογένεια: Το θεμέλιο για τη δημιουργία της επόμενης γενιάς   

Οι δύο αυτές αλήθειες οδηγούν στο συμπέρασμα πως η πνευματική ωρίμανση του ανθρώπου εξαρτάται από την εικόνα που, πολύ νωρίς, θα σχηματίσει —ή θα αποτύχει να σχηματίσει— για μια ολοκληρωμένη ζωή, πλήρη χαράς και νοήματος.

Από την εικόνα αυτή θα εξαρτηθούν και οι αποφάσεις του σχετικά με την ποιότητα των σχέσεων που θα αναζητήσει, το ήθος της οικογένειας που θα θελήσει να δημιουργήσει και, βεβαίως, την απόφαση για τη δημιουργία νέας ζωής.

Συνεπώς, η ανατροφή των παιδιών αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα μεταβίβασης ενός αξιακού κώδικα στην επόμενη γενιά. Μέσα στην εστία θα ληφθούν οι πρώτες αποφάσεις για το αν αξίζει κανείς να δημιουργήσει οικογένεια και να φέρει στον κόσμο νέες υπάρξεις.

Και βέβαια, η καλλιέργεια του λόγου, η διαρκής προσφορά πνευματικών ερεθισμάτων και η συνεπής τήρηση των ορίων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.

Σημαντικότερο, όμως, όλων είναι το ζωντανό παράδειγμα και η αίσθηση χαράς και αγάπης που εκπέμπει —ή που αδυνατεί να εκπέμψει— η σχέση μεταξύ των γονέων.

Η αλήθεια είναι πως η οικογένεια, ακόμη και όταν έχει επιτύχει να διαμορφώσει ένα υγιές περιβάλλον με πνευματικά ερεθίσματα, λειτουργικές σχέσεις και διαρκή εξέλιξη, δεν παύει να επηρεάζεται από τις κοινωνικές, πολιτιστικές και πνευματικές συνθήκες της κοινωνίας στην οποία ανήκει.

Έχει μεγάλη σημασία να παρατηρούμε τον κόσμο στον οποίο εντασσόμαστε, να εντοπίζουμε τα μηνύματα που μας εκπέμπει μέσω των διαύλων που διαθέτει —όπως τα μέσα ενημέρωσης και η εκπαίδευση— αλλά και να ερμηνεύουμε τις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές που μας προβάλλονται.

Μέσα από αυτές τις διεργασίες, θα είμαστε σε θέση να διακρίνουμε τα αίτια που επιτείνουν το δημογραφικό πρόβλημα, ώστε η αντίδρασή μας να είναι καίρια και αποτελεσματική.

 Τρεις είναι οι αρνητικές πτυχές μιας νοοτροπίας που δεχόμαστε ως μέλη της σημερινής κοινωνίας, οι οποίες αμφισβητούν τη σκοπιμότητα της δημιουργίας οικογένειας και της τεκνογονίας.

 Η πρώτη είναι μια γενικευμένη ατομοκεντρική στάση ζωής, η οποία οδηγεί σταδιακά τον άνθρωπο στην πεποίθηση πως είναι αυτάρκης και πως τη μέγιστη σημασία έχει η προβολή της ατομικότητας ως του μοναδικού κριτηρίου αξιολόγησης των πάντων. Με απλά λόγια: «αντικειμενική αλήθεια είναι η αλήθεια μου».

Εγώ διαμορφώνω τους κανόνες της ηθικής μου· ό,τι με ευχαριστεί είναι ηθικώς αποδεκτό και ό,τι με περιορίζει, απορριπτέο. Αυτός είναι ο άνθρωπος της μετανεωτερικότητας, ο οποίος φαινομενικά δείχνει να κατακτά την απελευθέρωση από κάθε τι το συλλογικό ή το αυθεντικό.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η οικογένεια και η τεκνογονία —αποκομμένες από κάθε υπερατομική σκοπιμότητα— μοιάζουν περισσότερο με έναν περιττό περιορισμό. 

Η δεύτερη πτυχή της σημερινής κοινωνίας αποτελεί αναπόδραστη συνέπεια της πρώτης: η αξία της ζωής ταυτίζεται πλέον με την άνεση και την καταναλωτική δύναμη. Προτεραιότητα του ανθρώπου καθίσταται το «έχειν».

Αυτό επιδιώκεται μέσω της συσσώρευσης πλούτου και, κατ’ επέκταση, μέσω της διαρκούς ανέλιξης σε επαγγελματικό επίπεδο ή στο πεδίο της κοινωνικής προβολής.

Ο άνθρωπος αναρριχάται στην κοινωνική πυραμίδα με μοναδικό σκοπό να εξασφαλίσει μια υλικά πλουσιότερη ζωή.

Η ταυτότητά του καθορίζεται από τη δυνατότητά του να καταναλώνει και από τον βαθμό της αναγνωρισιμότητάς του. Όπως χαρακτηριστικά έλεγε και μια διαφήμιση: «You are your fame», δηλαδή, «είσαι η φήμη σου». 

Υπάρχει όμως και μια τρίτη πτυχή της σημερινής κοινωνίας, η οποία αποτελεί το τίμημα της επιλογής των δύο προηγούμενων: πρόκειται για μια διαρκή και επώδυνη ανασφάλεια, έναν τυραννικό φόβο.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας —όπως, για παράδειγμα, ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος— αναφέρονται συχνά στον φόβο του ανθρώπου που είναι αποκομμένος από την πίστη στον Θεό.

Κάνουν λόγο για έναν διαρκή φόβο, όχι μόνο για τα γεγονότα που μπορεί να επιφέρει ανά πάσα στιγμή ένα αβέβαιο μέλλον, αλλά ακόμη και απέναντι στους «θορύβους της νύχτας», οι οποίοι αρκούν για να βυθίσουν τον άνθρωπο στον πανικό και τον τρόμο του θανάτου.

Ο αποκομμένος από τον Θεό άνθρωπος ζει με την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας του, η οποία όμως αμφισβητείται διαρκώς από τις πραγματικές συνθήκες της ζωής και καταρρέει μπροστά σε ένα δυσάρεστο γεγονός, αφήνοντας την ψυχή να μετεωρίζεται σε ένα κενό, χωρίς σταθερά, παρηγοριά και προοπτική.

Με αυτή την ψυχολογία, κάθε επιθυμία τεκνογονίας προσκρούει στα ανυπέρβλητα εμπόδια του φόβου και της ανασφάλειας, που προσλαμβάνουν ποικίλες μορφές: το ενδεχόμενο γέννησης ενός παιδιού χωρίς άριστη υγεία, την έλλειψη πόρων για μια άνετη ζωή, την αδυναμία παροχής της «τέλειας» εκπαίδευσης, της «τέλειας» καλλιέργειας, της «τέλειας» αποκατάστασης.

Ακούμε όλα αυτά και πιθανόν αγανακτούμε. Κι όμως! Ακόμη και σε περιβάλλοντα όπου υποτίθεται πως έχουν γίνει αποδεκτές οι χριστιανικές αρχές για το νόημα της ζωής, έχουν παρεισφρήσει ανεπαίσθητα σύγχρονες νοοτροπίες, οι οποίες συμβάλλουν εξίσου στη διαμόρφωση ανθρώπων με έντονο ναρκισσισμό, άκρατο ατομισμό και βαθιά ανασφάλεια.

Πώς να διασπάσεις τον εγωκεντρισμό, όταν πλέον, από την πρώτη κιόλας περίοδο διαμόρφωσης της συνείδησης του παιδιού, ένα πολυπρόσωπο σύστημα —εκπαιδευτικό, οικογενειακό και κοινωνικό— έχει συντονιστεί ώστε να μεταβάλει τον κάθε άνθρωπο σε τροφοδότη του άκρατου εγωισμού του!

Από τα πρώτα κιόλας γενέθλια, η ευχή «να ζήσεις, χρόνια πολλά» συνοδεύεται από τον μύχιο πόθο του γονέα να δει το παιδί του πλούσιο, επιτυχημένο και αναγνωρίσιμο.

Πολύ σύντομα, στο μυαλό και στην ψυχή του νέου ανθρώπου φυτεύεται ο στόχος μιας ατομικής καταξίωσης, η οποία θεωρείται ότι «κινδυνεύει» εάν ο υιός ή η θυγατέρα εμπλακούν σε μια «άκαιρη» σχέση.

Τότε, γίνονται ανεκτές κάποιες... περιπέτειες, αρκεί να μην οδηγήσουν σε γάμο, καθώς... «είναι νωρίς ακόμη»!

Και καθώς οι κύκλοι των σπουδών διαδέχονται ακατάπαυστα ο ένας τον άλλον και η διαδικασία της καθιέρωσης σε κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο γίνεται όλο και πιο χρονοβόρα, τη στιγμή που δειλά-δειλά ανακύπτει το ερώτημα για τη δημιουργία οικογένειας ή, τουλάχιστον, μιας σοβαρής σχέσης, γονείς και παιδιά αιφνιδιάζονται.

Διαπιστώνουν ότι όχι μόνον έχουν παρέλθει τα χρόνια, αλλά και πως αυτό το κεφάλαιο της ζωής παρέμεινε εντελώς στο περιθώριο, χωρίς ίχνος προετοιμασίας σε κανένα επίπεδο: από τα κριτήρια επιλογής συντρόφου μέχρι τα πιο απλά και πρακτικά ζητήματα.

Αλλά ακόμη και όταν η σχέση προχωρήσει, εκείνο που κυρίως «πονάει» είναι η συνειδητοποίηση της πλήρους έλλειψης προετοιμασίας στο «άθλημα» της συνύπαρξης.

Ξαφνικά, ένας άνθρωπος που έφτασε στα τριάντα ή και στα τριάντα πέντε του χρόνια, μεριμνώντας αποκλειστικά για την ατομική του εξασφάλιση και ευδαιμονία, καλείται να συμπορευθεί με έναν σύντροφο με τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά. Τί θα συμβεί τότε;

Στην καλύτερη περίπτωση, δύο άνθρωποι που για σειρά ετών πασχίζουν να δικαιώσουν το όραμα που τους εμφυτεύθηκε για την ατομική ευτυχία, θα πορευτούν με αμοιβαίες υποχωρήσεις, έχοντας όμως ελάχιστα περιθώρια και αντοχές.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένα από τα πολλά που θα «στριμωχτούν» ανάμεσα στις ατομικές επιδιώξεις και τα προγράμματα είναι και η τεκνογονία.

Το εάν και το πότε θα έρθει το παιδί θα εξαρτηθεί πλέον από το χρονοδιάγραμμα και τα οικονομικά μεγέθη.

Αλλά και όταν έρθει, θα αποτελεί απλώς ένα «εξάρτημα» ενός προϋπάρχοντος συστήματος, το οποίο δεν θα προσαρμοστεί στη νέα ζωή αλλά, αντίθετα, θα την περιορίσει με την ακαμψία του.

Σε άλλες εποχές, η ένταξη της νέας κοπέλας —ήδη από την εφηβική της ηλικία— στη διαδικασία ετοιμασίας της προίκας της, μπορεί όντως να αποτελούσε ένα κοινωνικό στερεότυπο, δεν έπαυε όμως να προπαρασκευάζει την ύπαρξή της για μια μεγάλη αποστολή, για μια έξοδο από τον ατομικισμό, για μια διακονία.

Δεν νοσταλγώ εκείνες τις εποχές· αλίμονο! Υποστηρίζω, όμως, πως η άνοδος του μορφωτικού επιπέδου όχι απλώς δεν κατάφερε να επιφέρει τη διάκριση ανάμεσα στα παρωχημένα στερεότυπα και τα διαχρονικά μηνύματα για την ιερότητα της ζωής, αλλά, αντιθέτως, μετέβαλε την άρνηση της ζωής —είτε με τη μορφή της αποφυγής της τεκνογονίας είτε με την έκτρωση— σε «δικαίωμα».

Ποιμαντικές Προτάσεις

Υπάρχει άραγε ελπίδα να μεταβληθεί η κατάσταση αυτή; Υπάρχει πιθανότητα η ατομική καταξίωση —θεμιτή ως ένα σημείο— να μη στερήσει από τους νέους ανθρώπους, και ιδιαίτερα από τις νέες κοπέλες, την προοπτική μιας μητρότητας που αποτελεί ουσιαστικά σχολείο ερμηνείας του μυστηρίου της ζωής και βιωματικής μέθεξης σε αυτό;

Υπάρχει ακόμη περίπτωση η γυναίκα να αποτελέσει ελπίδα σωτηρίας και για τον άνδρα, ο οποίος λησμόνησε με τη σειρά του να αναζητά την ολοκλήρωσή του μέσα από τη διακονία, τη στοργή και την προστασία του δώρου της ζωής, όπως θαυμαστά απεικονίζεται στη μορφή μιας μάνας που θηλάζει το βρέφος της;

Το πρώτο βήμα είναι η επαναξιολόγηση του γάμου και η ανάδειξή του ως μυστηρίου θραύσεως του εγωισμού και αυτοπροσφοράς. Ακόμη και στην εποχή μας, την εποχή της ευκολίας και του ελάχιστου δυνατού κόπου, οι νέοι διψούν για ουσιαστικές σχέσεις. Λίγο να συζητήσει κανείς μαζί τους, το διαπιστώνει. Ακόμη και στις πιο εφήμερες σχέσεις, που αποτελούν πλέον την κυρίαρχη νοοτροπία, ένας κρυφός πόθος και ένας βαθύς καημός είναι εμφανείς: ο καημός του «για πάντα». Ενώ ο κόσμος σιγά-σιγά ασφυκτιά από τη μοναξιά και την αλλοτρίωση, ο γάμος πρέπει να αποτελέσει πλέον αντικείμενο σοβαρής συζήτησης με τα παιδιά, χωρίς αναχρονιστικές αγκυλώσεις, αλλά με συγκροτημένες θέσεις, προϊόντα ειλικρινούς διαλόγου μαζί τους.

Ένα δεύτερο βήμα είναι ο απεγκλωβισμός από τις εμμονές του πλούτου και της καριέρας. Η αγνή ψυχή των παιδιών είναι σε θέση να υποψιαστεί τη ρηχότητα του καταναλωτισμού και το αδιάλειπτο άγχος που επιβάλλει η μονοσήμαντη αναζήτηση της επαγγελματικής καταξίωσης. Αυτά αντιμετωπίζονται με εναλλακτικά ερεθίσματα καλλιτεχνικής δημιουργίας, συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες και τη διακριτική ανάδειξη πνευματικών κριτηρίων. Μονόδρομο προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί η συνεργασία οικογένειας και Εκκλησίας. Προϋπόθεση, όμως, είναι η διαρκής κάθαρση από την εκκοσμίκευση, δηλαδή από τη διείσδυση κοσμικών κριτηρίων στην εκκλησιαστική και οικογενειακή ζωή.

Ένα τρίτο βήμα είναι η θετική και ελπιδοφόρα ενατένιση της ζωής μέσω της πνευματικής εμπειρίας και της συνειδητής πίστης στο Πρόσωπο του Χριστού· μιας πίστης ικανής να οδηγήσει τον άνθρωπο στην ασφάλεια και τη γαλήνη της Θείας Πρόνοιας και της Θείας Αγάπης, καθιστώντας τον ικανό να αντιμετωπίσει τον διάχυτο φόβο και την ανασφάλεια που κυριαρχούν στη σύγχρονη κοινωνία μας.

Επίλογος

 Το δημογραφικό πρόβλημα έφτασε στη σημερινή του οξύτητα μέσα από μια αργή και μακροχρόνια διαμόρφωση των συνθηκών που προαναφέραμε.

Αυτό σημαίνει ότι με τους ίδιους αργούς ρυθμούς θα επέλθει η ανατροπή των δεδομένων και η σταδιακή επίλυσή του.

Απαιτείται υπομονή, προσήλωση στα πνευματικά κριτήρια της Εκκλησίας και ανατροπή των σύγχρονων στερεοτύπων —μια προσπάθεια που δεν αφορά μόνο τους νεότερους, αλλά και τους μεγαλύτερους.

Ένα είναι το βέβαιο: τόσο η οικογενειακή ζωή όσο και η ανατροφή των παιδιών αποτελούν οδό εσωτερικής πληρότητας και υπαρξιακής ολοκλήρωσης, τα οποία συνιστούν για τα παιδιά μας δικαίωμα και ευκαιρία.

Ας μεταμορφώσουμε την Εκκλησία μας σε μια κοινότητα με ισχυρούς πνευματικούς δεσμούς, μέσα από την οποία θα προετοιμαστούν άνθρωποι ικανοί να ιδρύσουν τη δική τους «κατ’ οίκον Εκκλησία».

Άνθρωποι που θα αναλάβουν με χαρά την ευθύνη του «αυξάνεστε και πληθύνεσθε», με ωριμότητα, υπευθυνότητα και, κυρίως, με την αγαλλίαση που προσφέρει η εκπλήρωση μιας υπέρτατης αποστολής.

*** Το ως άνω κείμενο αποτελεί Εισήγηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού, στη Συνεδριακή Ημερίδα, με θέμα: «Το Δημογραφικό Πρόβλημα και η Αναγέννηση της Υπαίθρου: Δύο Προκλήσεις για τη Δυτική Ελλάδα», που πραγματοποιήθηκε στο Αγρίνιο, το Σάββατο 7 Μαρτίου 2026.

Άγιος Πορφύριος: Χωρίς Θεία Κοινωνία, χωρίς Χριστό, πώς θα βγεις μέσα στην καθημερινότητα;

 

Εγώ, έλεγε ο Γέροντας Πορφύριος, τους θυμιάζω και εκείνοι δεν υποκλίνονται. Λέω «στώμεν καλώς» και αυτοί κάθονται. Τους ευλογώ και εκείνοι κουβεντιάζουν. Και το τραγικότερο: λέω «πίετε εξ αυτού πάντες» καί προσέρχονται στη Θεία Κοινωνία ελάχιστοι. Μεγάλος πόνος για τον ιερέα.

Ρώτησα:

-Πρέπει, γέροντα, να κοινωνούν όλοι;

-Βρε, δεν το λέω εγώ. Το λέει ο Κύριος. «Πάντες»!

Μήπως έχει καμμιά άλλην έννοια ή λέξη και δεν την ξέρω; Και παρακάτω η ευχή λέει: «και δι’ ημών παντί τω λαώ». Φυσικά, όσοι δεν έχουν κωλύματα.

Οι άλλοι πρέπει να πάρουν προηγουμένως άφεση πνευματικού. Αλλιώς, χωρίς Θεία Κοινωνία, χωρίς Χριστό, πώς θα βγεις μέσα στην καθημερινότητα;

Ήρθες στην εκκλησία και έχασες το σπουδαιότερο, το Δώρο, το παν: Έμεινες με το αντίδωρο. Ξέρεις, βρε Γιωργάκη, τι είναι το «το Άγιο Θυσιαστήριο;» Ό,τι πολυτιμότερο επί της γης.

Οι βασιλικοί θρόνοι, οι προεδρικοί θώκοι, οι ακαδημαϊκές έδρες έχουν μικρή αξία. Η Αγία Τράπεζα είναι η φλεγόμενη βάτος. Εδώ κατεβαίνει ο Χριστός, το Άγιο Πνεύμα παρόν, οι άγγελοι τριγύρω. Φοβερό θέαμα.

Εγώ πολλές φορές φοβόμουνα να ακουμπήσω τα χέρια μου επάνω στην Αγία Τράπεζα. Και σ’ αυτό το θαύμα μπροστά, να ακούς τους πιστούς να ψιθυρίζουν για πεζά θέματα, να μη βιώνουν το μοναδικό γεγονός. Ποιος λειτουργεί, μωρέ;

Ο παπάς μόνος του ή όλοι -κλήρος και λαός- μαζί; Γιατί τη λέμε «λειτουργία»; Είναι ή δεν είναι «έργο του λαού»; Ε!.

Όπως στέκεται ο ιερέας πρέπει να στέκεται και ο πιστός. Συγκεντρωμένος. Απόλυτα παραδομένος στο Θεό. Αυτή την ώρα δεν είμαστε στη γη. «Οι τα χερουβείμ εικονίζοντες» είμαστε στον ουρανό, μπροστά στην Αγία Τριάδα.

Χωρίς «βιωτική μέριμνα». Είμαστε όλοι ιερουργοί… Πω, πω, πω! Τι μας αξιώνει ο Θεός να ζούμε! Εάν πιστεύουμε ότι μπροστά μας τελεσιουργείται η Μεγάλη Θυσία, θα πρέπει να στεκόμαστε «μετά φόβου Θεού».

Να κλαίμε από ευτυχία που ο ίδιος ο Θεός κατέρχεται και θυσιάζεται από αγάπη για μας. Εάν δεν τα πιστεύουμε, γιατί ερχόμαστε στην Εκκλησία; Ποιόν κοροϊδεύουμε; Πιο συνεπείς είναι αυτοί που δεν μπαίνουν στο ναό..

Να μας δίνει ο Θεός δύναμη να αντέχουμε το «θαύμα». Κανονικά θα έπρεπε και ο ιερέας και ο πιστός να πεθαίνουν, ζώντας τόσο κοντά στο Μυστήριο, τόσο κοντά στον Ήλιο. Αλλά ευδοκεί ο πολυεύσπλαχνος Θεός και, άκου φρικτό πράγμα, αναπαύεται κιόλας στη μηδαμινότητά μας.

Εδώ έκλαψε ο σεβάσμιος γέροντας, ο αληθινός λειτουργός..

Και πρόσθεσε:

-Φεύγεις, έτσι, από τη Θεία Λειτουργία γεμάτος γαλήνη, πού ακτινοβολεί και στο περιβάλλον… Τώρα μεταφέρεις Χριστό. Έγινες χριστοφόρος. Μια ευχή τα λέει όλα: «Δος ημίν εν οσιότητι λατρεύειν Σοι».

Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΔΡΑΤΟΣ

  

---

Τη μνήμη του Αγίου Κοδράτου και των συν αυτώ Μαρτυρησάντων τιμά σήμερα, 10 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Οι Άγιοι Μάρτυρες Κοδράτος, Άνεκτος, Παύλος, Διονύσιος, Κυπριανός και Κρήσκης ήταν φίλοι και μαρτύρησαν κατά τον διωγμό των αυτοκρατόρων Δεκίου (249-251 μ.Χ.) ή Ουαλεριανού (253-259 μ.Χ.) στην Κόρινθο, όταν ηγεμόνας της Ελλάδος ήταν ο Ιάσων.

Στο Μηνολόγιον του αυτοκράτορα Βασιλείου Β’ αναφέρεται ότι από τους Χριστιανούς, όσοι μεν είχαν συλληφθεί σφαγιάζονταν, όσοι όμως έφευγαν κρύβονταν στα όρη, για όσο διάστημα χρειαζόταν. Έτσι και η μητέρα του Κοδράτου, που καταγόταν από την πόλη των Κορινθίων, έφυγε για το όρος και κρυβόταν.

Και καθώς ήταν έγκυος, γέννησε υιό που τον ονόμασε Κοδράτο. Στην συνέχεια, αφού έζησε για λίγο, πέθανε, εγκαταλείποντας τον υιό της βρέφος. Αυτός τρεφόταν από τα νέφη που συνενώνονταν επάνω από αυτόν και τον πότιζαν. Ο Κοδράτος, αφού μεγάλωσε, δίδασκε την Χριστιανική πίστη στον Άνεκτο, τον Κρήσκεντα, τον Κυπριανό, τον Παύλο και τον Διονύσιο, που είχαν στο μεταξύ καταφύγει κοντά του.

Όμως οι Άγιοι Άνεκτος, Κρήσκος, Κυπριανός και Παύλος συνελήφθησαν επειδή ήταν Χριστιανοί. Ο ηγεμόνας Ιάσων προσπάθησε με διάφορους τρόπους να τους δελεάσει και να τους πείσει να απαρνηθούν τη χριστιανική τους πίστη και να θυσιάσουν στα είδωλα. Εκείνοι ομολόγησαν με πνευματική ανδρεία τον Χριστό, βασανίσθηκαν και τέλος αποκεφαλίσθηκαν.

Έτσι εισήλθαν οι Άγιοι Μάρτυρες στη χαρά της Βασιλείας του Θεού και Κυρίου μας.

Ο Άγιος Μάρτυρας Διονύσιος κατηγορήθηκε στον ηγεμόνα της Κορίνθου ότι δεν υπακούει στην διαταγή των βασιλέων και ότι περιφρονεί τους θεούς, κηρύττοντας κάποιον άλλον Θεό Εσταυρωμένο και λέγοντας ότι Αυτός είναι ο Δημιουργός του ουρανού και της γης και της θάλασσας και όλων όσων υπάρχουν μέσα σε αυτά, Αυτός που πρόκειται να έλθει από τον ουρανό και να κρίνει με δόξα ζωντανούς και νεκρούς και να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.

Γι’ αυτό, αφού συνελήφθη και δέθηκε με αλυσίδες, παρουσιάσθηκε στον άρχοντα, ο οποίος προσπαθούσε να τον εξαναγκάσει, πότε με κολακείες και πότε με απειλές, να απαρνηθεί τον Χριστό και να θυσιάσει στα είδωλα.

Όμως ο Μάρτυρας του Χριστού Διονύσιος ομολογούσε τον Χριστό με μεγάλη φωνή. Έτσι σφαγιάσθηκε με μαχαίρι και τελειώθηκε ο πρόσκαιρος βίος του.

Απολυτίκιο:
Ήχος α’. Τον τάφον σου Σωτήρ.
Εξάριθμος χορός, των Χριστού Αθλοφόρων, υμνείσθω ευσεθώς, μελωδίαις ασμάτων, Κοδράτος και Άνεκτος, Παύλος και Διονύσιος, και συν Κρήσκεντι, Κυπριανός ο θεόφρων την Τριάδα γαρ, διηνεκώς δυσωπούσιν, υπέρ των ψυχών ημών.

Μπορεί μια σύγχρονη δυτική και πλουραλιστική δημοκρατία να ακούσει ένα έστω και έμμεσο μήνυμα υπέρ του αγέννητου παιδιού;

 

Δύο σημαντικές υποθέσεις πρόκειται να εκδικαστούν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), οι οποίες αφορούν την ελευθερία της έκφρασης σε μια σύγχρονη δυτική δημοκρατία, όπως η Ιταλία.

Στο Δικαστήριο έχει προσφύγει η ιταλική οργάνωση «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» (“Pro Vita & Famiglia”) κατόπιν της λογοκρισίας που υπέστησαν δύο αφίσες της με μηνύματα υπέρ της ζωής του αγέννητου παιδιού και κατά της «ιδεολογίας του φύλου» (gender ideology) στα σχολεία.

Οι εν λόγω υποθέσεις έχουν και ελληνικό ενδιαφέρον υπό την έννοια ότι αντίστοιχα γεγονότα έλαβαν χώρα και στην Αθήνα, όταν στις 13 Ιανουαρίου του 2020 αναρτήθηκαν στους σταθμούς του μετρό αφίσες με μήνυμα υπέρ της ζωής του αγέννητου παιδιού και εντός λίγων ωρών αποσύρθηκαν κατόπιν κυβερνητικής εντολής.

Στον αντίποδα, τον Μάρτιο του 2023 το μετρό της Αθήνας κατακλείστηκε από αφίσες με μηνύματα υπέρ των εκτρώσεων χωρίς ποτέ να τεθεί ζήτημα αφαίρεσης και λογοκρισίας τους.

Το βαθύτερο ζήτημα που υποκρύπτεται πίσω από τις εν λόγω υποθέσεις και στο οποίο θα κληθεί να δώσει απάντηση το Δικαστήριο είναι το πού σταματά η νόμιμη ρύθμιση και πού ξεκινά η λογοκρισία σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι δημόσιες αρχές αποφασίζουν για το ποιες απόψεις για τη ζωή, την εκπαίδευση και το φύλο θα μεταδοθούν στη δημόσια σφαίρα.

Στις αρχές Μαρτίου του 2022, λίγες ημέρες πριν από την παγκόσμια ημέρας της γυναίκας, η ιταλική οργάνωση «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» ανήρτησε αφίσες στη Ρώμη με το σύνθημα: «Εξουσία στις γυναίκες; Αφήστε τες να γεννηθούν».

Οι αφίσες απεικόνιζαν ένα έμβρυο, δεν ανέφεραν ρητά τη λέξη «έκτρωση» και συνέδεαν τα συνθήματα περί ενδυνάμωσης του ρόλου της γυναίκας στο σύγχρονο κόσμο με την προστασία των δικαιωμάτων των αγέννητων κοριτσιών.

Στις 4 Μαρτίου του 2022 η δημοτική αρχή της Ρώμης (Roma Capitale) διέταξε την άμεση αφαίρεση των αφισών με το σκεπτικό ότι προσβάλλεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια των γυναικών και η ελευθερία τους να αποφασίσουν αν σταματήσουν μία κύηση.

Η προσπάθεια της οργάνωσης «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» να ανατρέψει την απόφαση στα διοικητικά δικαστήρια της χώρας απέτυχε καθώς θεωρήθηκε ότι η αφαίρεση των αφισών ήταν μια νόμιμη άσκηση της διακριτικής ευχέρειας της δημοτικής αρχής να ρυθμίσει τον δημόσιο διαφημιστικό χώρο.

Παρεμφερή γεγονότα έλαβαν χώρα και με τη δεύτερη αφίσα, η οποία περιείχε μήνυμα κατά της εισαγωγής στα σχολεία της «ιδεολογίας του φύλου» (gender identity).

Απεικόνιζαν ένα νεαρό αγόρι στο οποίο προσφέρεται μια κορδέλα και ένα κραγιόν μαζί με τη φράση «Μην μπερδεύετε την σεξουαλική ταυτότητα των παιδιών».
Σε αυτή την αφίσα η δημοτική αρχή της Ρώμη αρνήθηκε εξ αρχής να αδειοδοτήσει την ανάρτηση της.
Οι δημοτικές αρχές έκριναν ότι οι αφίσες θα μπορούσαν να στιγματίσουν άτομα με βάση τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου, ιδίως δεδομένης της θέασής τους από ανήλικα παιδιά.
Και σε αυτή την περίπτωση, τα ιταλικά δικαστήρια υιοθέτησαν τη θέση των δημοτικών αρχών της Ρώμης.

Τον Αύγουστο του 2025, το ιταλικό Συμβούλιο της Επικρατείας νομολόγησε ότι το μήνυμα των αφισών ήταν ικανό να προκαλέσει διακρίσεις, παρόλο που δεν περιείχε οποιαδήποτε προσβολή, απειλή ή έκκληση για βία.

Ο νομικός προβληματισμός και για τις δύο αφίσες συμπυκνώνεται στο πως οι αρχές εφαρμόζουν την ουδετερότητα πάνω στην οποία βασίζουν την επιχειρηματολογία τους.
Υποστηρίζουν ότι οι δημοτικές διαφημιστικές πινακίδες δεν είναι πεδία ελευθερίας έκφρασης αλλά μια δημοτική υπηρεσία και ως εκ τούτου το περιεχόμενό τους θα πρέπει να υπόκειται σε έλεγχο προκειμένου να προστατευτεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η αρχή κατά των διακρίσεων διασφαλίζοντας την θεσμική ουδετερότητα.

Ενώ από νομικής άποψης η ανωτέρω προσέγγιση φαίνεται ισορροπημένη, στην πράξη αποδείχθηκε ότι εφαρμόζεται μονόπλευρα (όπως συνέβη και στην Ελλάδα).

Για παράδειγμα, στις 5 Μαρτίου του 2025 εν όψει της επετείου για τον νόμο 194 (αποποινικοποίηση της άμβλωσης) μεταδόθηκε στη δημόσια ραδιοτηλεόραση της Ιταλίας (RAI) ένα διαφημιστικό μήνυμα υπέρ των εκτρώσεων με έμφαση στην ελευθερία των γυναικών να έχουν πρόσβαση σε δομές αναπαραγωγικής υγείας.

Ενώ προκλήθηκαν έντονες αντιδράσεις, ο τηλεοπτικός σταθμός και οι διοργανωτές της διαφημιστικής εκστρατείας απέρριψαν κάθε κριτική, υπερασπιζόμενοι το διαφημιστικό μήνυμά ως μια νόμιμη πρωτοβουλία ενημέρωσης του κοινού, σύμφωνη με την αποστολή της δημόσιας υπηρεσίας του ραδιοτηλεοπτικού φορέα.

Σε αυτή την περίπτωση δεν εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με την αξιοπρέπεια ή την θεσμική ουδετερότητα ούτε τέθηκε ο προβληματισμός της έκθεσης ανηλίκων σε ευαίσθητο περιεχόμενο.

Ο δικηγόρος της οργάνωσης «Υπέρ της ζωής και της οικογένειας» Alessandro Fiore επισημαίνει ότι τα διοικητικά δικαστήρια στην Ιταλία, μέχρι και το Συμβούλιο της Επικρατείας, θεωρούν ότι μηνύματα που ενδέχεται να διαταράξουν ή να προσβάλλουν την ευαισθησία κάποιου δεν μπορούν να δημοσιεύονται.

Και προσθέτει ότι η νομολογία του ΕΔΔΑ ορίζει σαφώς ότι η ελευθερία της έκφρασης πρέπει να προστατεύεται ακόμη και σε σχέση με μηνύματα που ενδέχεται να προσβάλλουν ή να αναστατώσουν κάποιον αναγνωρίζοντας ένα πολύ ευρύ πεδίο στο δικαίωμα.
Πράγματι, το ΕΔΔΑ έχει αποφανθεί ότι η τυχόν προσβολή που μπορεί να προκαλέσει ένα μήνυμα δεν εξισώνεται με βλάβη.

Στην υπόθεση Handyside v. the United Kingdom το Δικαστήριο έκρινε ότι η ελευθερία της έκφρασης προστατεύει και ιδέες που προσβάλλουν, προκαλούν αναστάτωση ή ενοχλούν, επειδή μια τέτοιου είδους προστασία είναι απαραίτητη για τη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας.
Κατά το Δικαστήριο οι τυχόν περιορισμοί στο δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης πρέπει να είναι αναλογικοί και να ανταποκρίνονται σε μια πραγματική και επείγουσα κοινωνική ανάγκη, και όχι σε μια γενική επιθυμία αποφυγής αντιπαραθέσεων (Sunday Times v. the United Kingdom).

Όμως, ο προβληματισμός δεν περιορίζεται μόνο στο δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης (άρθρο 10 της ΕΣΔΑ) αλλά επεκτείνεται και στην ελευθερία σκέψης και συνείδησης, στην θρησκευτική ελευθερία και στο δικαίωμα να εκδηλώνει κανείς δημόσια τις πεποιθήσεις του (άρθρο 9 της ΕΣΔΑ).

Τα μηνύματα στις επίμαχες αφίσες δεν είχαν μόνο πολιτική χροιά αλλά αντανακλούσαν και απόψεις περί ηθικής που εδράζονται στη θρησκευτική πίστη.

Η νομολογία του ΕΔΔΑ επιβεβαιώνει ότι η έκφραση μηνύματος που εκπορεύεται από ηθικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις απολαμβάνει της προστασίας της ΕΣΔΑ ακόμα κι αν είναι το περιεχόμενό του είναι αμφιλεγόμενο.

Στην υπόθεση Annen v. Germany, ο προσφεύγων είχε διαδώσει μέσω ιστοσελίδας αλλά και με φυλλάδια μηνύματα κατά των εκτρώσεων επί τη βάσει ηθικών πεποιθήσεων και κάνοντας ιστορικές αναλογίες με το Ολοκαύτωμα.

Το Δικαστήριο, αν και αναγνώρισε τον έντονα προσβλητικό χαρακτήρα της εκστρατείας, έκρινε ότι η προσβολή από μόνη της δεν αρκούσε για να δικαιολογήσει την καταστολή του μηνύματος, τονίζοντας την απουσία υποκίνησης βίας ή συγκεκριμένης βλάβης.

Αλλά και στην υπόθεση Women on Waves and Others v. Portugal, το Δικαστήριο προστάτευσε την έκφραση μηνύματος που υποστηρίζει την πρόσβαση στην άμβλωση, επιβεβαιώνοντας ότι η δημόσια συζήτηση για βαθιά ηθικά ζητήματα πρέπει να παραμείνει ανοιχτή, ακόμη και όταν οι απόψεις διαφέρουν έντονα.

Μπορεί μια σύγχρονη δυτική και πλουραλιστική δημοκρατία να ακούσει ένα έστω και έμμεσο μήνυμα υπέρ του αγέννητου παιδιού;

Η αρχή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και η θεσμική ουδετερότητα επιβάλλουν τη λογοκρισία κάθε μηνύματος που αποκλίνει από τη γενική τάση;

Δεν είναι σκοπός του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης να εμποδίσει την λογοκρισία μιας διαφορετικής - ακόμα και ενοχλητικής - άποψης;

Το ΕΔΔΑ καλείται να λάβει θέση…

Βάλε μέσα στη μοναξιά προσευχή για να την αντιμετωπίσεις… (Άγιος Εφραίμ Κατουνακιώτης)

 

Ο αββάς μου ο καλός, η πληγωμένη μου ψυχούλα, ο ταλαιπωρημένος καλογεράκος, ο π. Προκόπιος ήταν και στην αρρώστια και στα γηρατειά διακριτικός και βολικός. Δεν πρόλαβα να τον διακονήσω και έφυγε, πέταξε για τον ουρανό το 1968. Την ευχή τους να έχουμε. Ο Θεός να τους αναπαύσει στο έλεός Του και να τους έχει στα δεξιά Του.

Πάντως, όταν έφυγαν τα γεροντάκια, κατάλαβα τον π. Γεδεών. Τότες είχε κοιμηθεί ο γέροντάς του και είχε μείνει μόνος. Ο π. Γεδεών άνθρωπος διακριτικός, να πούμε, καλλιεργημένος, λεπτή ψυχή, δεν ενοχλούσε ποτέ. Ένα απόγευμα βγαίνει έξω, εκεί που είναι το καλύβι τους και αρχίζει να φωνάζει. Βγαίνω και εγώ να δω τι συμβαίνει.

– Ευλόγησον. Τι θέλεις; Είσαι καλά;, του φωνάζω.

– Συγχώρα με, παπά μου. Καλά είμαι. Όσο γι’ αυτό που θέλω θα το καταλάβεις και εσύ αργότερα.

Το κατάλαβα, όταν έμεινα και εγώ μόνος μου. Τι ήθελε η ψυχούλα; Να ακούσει μία ανθρώπινη φωνή. Βλέπεις, παιδί μου, ο άνθρωπος είναι από την φύση του, τρόπον τινά, κοινωνικός. Έτσι τον έφτιαξε ο Δημιουργός του. Εδώ στην έρημο, άμα δεν γεμίσεις με προσευχή τον χρόνο σου, μπορεί να τρελαθείς. Τι είναι η προσευχή; Κοινωνία είναι. Δεν είναι; Βάλε λοιπόν μέσα στη μοναξιά κοινωνία για να την αντιμετωπίσεις. Έμεινα και εγώ μόνος, όταν εκοιμήθησαν οι παππούδες. Όμως ο Θεός δεν αφήνει. Είδε τον αμαρτωλό παπά Εφραίμ και είπε: «οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον». Έτσι πήρε τα γεροντάκια και μου έστειλε τα αγγελουδάκια μου, τα παιδάκια μου. Ήμουν εγώ άξιος να έχω τέτοια παιδάκια; Ήμουν άξιος…;

Θέλεις, νά γευθείς λίγη χαρά Παραδείσου ἀπό ἐδῶ;

 

Θέλεις, νά γευθείς λίγη χαρά Παραδείσου ἀπό ἐδῶ;
Μάθε νά κάνεις ὑπομονή στόν ἄνθρωπο πού σέ κουράζει. Νά σηκώνεις μέ πραότητα τήν ἀδυναμία τοῦ ἀδελφοῦ....
Νά μήν ἀπαντᾶς στόν θυμό μέ θυμό. Ἐκεῖ κρύβεται ὁ Χριστός....
Ὅταν ὁ πατέρας γεράσει καί ξαναγίνει παιδί, ὅταν ἡ μητέρα ξεχάσει καί ρωτᾶ τά ἴδια, ὅταν ὁ ἄρρωστος ἔχει ἀπαιτήσεις καί γογγύζει, τότε δοκιμάζεται ἡ καρδιά.....
Ἄν τούς διακονήσεις χωρίς γογγυσμό, ἔχεις ἀγκαλιάσει Τόν Ίδιο Τόν Κύριο. Δέν εἶναι λόγια....Εἶναι μυστήριο......

 Άγιος Παΐσιος

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΣΑΡΑΝΤΑ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΠΟΥ ΜΑΡΤΥΡΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑ

 

 

---

Τη μνήμη των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων που μαρτύρησαν στη Σεβάστεια τιμά σήμερα, 9 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Και οι σαράντα αυτοί Άγιοι ήταν στρατιώτες στο πιο επίλεκτο τάγμα του στρατού του Λικινίου. Όταν αυτός εξαπέλυσε διωγμό κατά των χριστιανών, οι Άγιοι σαράντα συλλαμβάνονται αμέσως από τον έπαρχο Αγρικόλα (στη Σεβάστεια).

Στην αρχή τους επαινεί και τους υπόσχεται αμοιβές και αξιώματα, για να αρνηθούν την πίστη τους. Τότε ένας από τους σαράντα, ο Κάνδιδος, απαντά: «Ευχαριστούμε για τους επαίνους της ανδρείας μας. Άλλ’ ο Χριστός, στον όποιο πιστεύουμε, μας διδάσκει ότι στον καθένα άρχοντα πρέπει να του προσφέρουμε ό,τι του ανήκει. Και γι’ αυτό στο βασιλέα προσφέρουμε τη στρατιωτική υπακοή

Αν, όμως, ενώ ακολουθούμε το Ευαγγέλιο, δεν ζημιώνουμε το κράτος, αλλά μάλλον το ωφελούμε με την υπηρεσία μας, γιατί μας ανακρίνεις για την πίστη πού μορφώνει τέτοιους χαρακτήρες και οδηγεί σε τέτοια έργα;» Ο Αγρικόλας κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να τους επιβληθεί με ήρεμο τρόπο και διέταξε να τους βασανίσουν.

Οπότε, μια παγωμένη χειμωνιάτικη νύχτα, τους ρίχνουν στα κρύα νερά μιας λίμνης. Το μαρτύριο ήταν φρικτό. Τα σώματα άρχισαν να μελανιάζουν. Αλλα αυτοί ενθάρρυναν ο ένας τον άλλο, λέγοντας: «Δριμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο παράδεισος. Λίγο ας υπομείνουμε και σε μια νύχτα θα κερδίσουμε ολόκληρη την αιωνιότητα».

Ενώ προχωρούσε το μαρτύριο, ένας μόνο λιποψύχησε και βγήκε από τη λίμνη. Τον αντικατέστησε όμως ο φρουρός (Αγλάϊος), που είδε τα στεφάνια πάνω από τα κεφάλια τους. Ομολόγησε το Χριστό, μπήκε στη λίμνη και μαζί με τους 39 παίρνει και αυτός το στεφάνι του μαρτυρίου, αφού μισοπεθαμένους τους έβγαλαν το πρωί από τη λίμνη και τους συνέτριψαν τα σκέλη. Τα μαρτυρικά λείψανα ευρέθησαν από τους Χριστιανούς σε κάποιο γκρεμό, όπου είχαν συναχθεί κατά θεία οικονομία και ενταφιάσθηκαν με ευλάβεια.

Στον Ευεργετινό αναφέρεται ότι ενώ οι Άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως έχοντας παραμείνει όλη τη νύχτα μέσα στην παγωμένη λίμνη και καθώς τους έσερναν στον αιγιαλό για να τους συντρίψουν τα σκέλη, η μητέρα ενός Μάρτυρος παρέμενε εκεί πάσχουσα με αυτούς, βλέποντας το παιδί της που ήταν νεότερο στην ηλικία από όλους, μήπως και λόγω του νεαρού της ηλικίας και της αγάπης προς την ζωή, δειλιάσει και βρεθεί ανάξιο της τιμής και της τάξεως των στρατιωτών του Χριστού. Στεκόταν λοιπόν, εκεί και άπλωνε τα χέρια της προς το παιδί της λέγοντας:

«Παιδί μου γλυκύτατο, υπόμεινε για λίγο και θα καταστείς τέκνο του Ουράνιου Πατέρα. Μην φοβηθείς τις βασάνους. Ιδού, παρίσταται ως βοηθός σου ο Χριστός. Τίποτε δεν θα είναι από εδώ και πέρα πικρό, τίποτα το επίπονο δεν θα απαντήσεις. Όλα εκείνα παρήλθαν, διότι όλα αυτά τα νίκησες με τη γενναιότητά σου. Χαρά μετά από αυτά, άνεση, ευφροσύνη. Όλα αυτά θα τα γεύεσαι, διότι θα είσαι κοντά στον Χριστό και θα πρεσβεύεις εις Αυτόν και για μένα που σε γέννησα».

Τα λείψανα των Αγίων βρήκε με θεία οπτασία, το έτος 438 μ.Χ., η αυτοκράτειρα Πουλχερία κρυμμένα στο ναό του Αγίου Θύρσου, πίσω από τον άμβωνα, στον τάφο της διακόνισσας Ευσέβειας σε δύο αργυρές θήκες, οι οποίες κατά την διαθήκη της Ευσέβειας, είχαν εναποτεθεί στον τάφο της στο μέρος της κεφαλής της. Στην συνέχεια η Πουλχερία οικοδόμησε ναό έξω από τα τείχη των Τρωαδησίων.

Σπουδαία από ιστορικής απόψεως θεωρείται από νεότερους ερευνητές η Διαθήκη των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, η οποία αποσκοπεί στο να παρεμποδίσει τον διασκορπισμό των ιερών λειψάνων τους μεταξύ των Χριστιανών, πράγμα συνηθισμένο στην Ανατολή κατά τους χρόνους εκείνους.

Κατά τους Παρισινούς Κώδικες 1575 και 1476 τα ονόματα τους ήταν: Κυρίων, Κάνδιδος (ή Κλαύδιος), Δόμνας, Ευτύχιος (ή Ευτυχής), Σεβηριανός, Κύριλλος, Θεόδουλος, Βιβιανός, Αγγίας, Ησύχιος, Ευνοϊκός, Μελίτων, Ηλιάδης (ή Ηλίας), Αλέξανδρος, Σακεδών (ή Σακερδών), Ουάλης, Πρίσκος, Χουδίων, Ηράκλειος, Εκδίκιος, (ή Ευδίκιος), Ιωάννης, Φιλοκτήμων, Φλάβιος, Ξάνθιος, (ή Ξανθιάς), Ουαλέριος, Νικόλαος, Αθανάσιος, Θεόφιλος, Λυσίμαχος, Γάϊος, Κλαύδιος, Σμάραγδος, Σισίνιος, Λεόντιος, Αέτιος, Ακάκιος, Δομετιανός (ή Δομέτιος), δυο Γοργόνιοι, Ιουλιανός, (ή Ελιανός ή Ηλιανός), και Αγλάϊος ο καπικλάριος. (Ορισμένοι Κώδικες αναφέρουν και επιπλέον των σαράντα ονόματα, όπως αυτά των Αγίων Αειθάλα, άλλου Γοργονίου κ.λ.π.).

Απολυτίκιο:
Ήχος γ’. Θείας πίστεως.
Θείω Πνεύματι, συγκροτηθέντες, δήμος ώφθητε, τροπαιοφόρος, Αθλοφόροι Χριστού Τεσσαράκοντα, διά πυρός γαρ και ύδατος ένδοξοι, δοκιμασθέντες λαμπρώς εδοξάσθητε. Αλλ’ αιτήσασθε, Τριάδα την υπερούσιον, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.