Άγιος Παΐσιος: “Όταν είναι αχάριστος κανείς, δεν γνωρίζει την αγάπη του Θεού”

 

– Γέροντα, πρέπει να λέμε «δόξα Σοι ο Θεός», όταν όλα πηγαίνουν καλά;

– Μα, αν δεν λέμε το «δόξα Σοι ο Θεός» στις χαρές, πως θα το πούμε στις θλίψεις; Εσύ το λες στις θλίψεις και δεν θέλεις να το πης στις χαρές; Αλλά, όταν είναι αχάριστος κανείς, δεν γνωρίζει την αγάπη του Θεού.

Η αχαριστία είναι μεγάλη αμαρτία. Για μένα είναι θανάσιμο αμάρτημα. Ο αχάριστος με τίποτε δεν ευχαριστιέται Για όλα γκρινιάζει, όλα του φταίνε. Στην πατρίδα μου, τα Φάρασα, χρησιμοποιούσαν πολύ το πετιμέζι. Ένα βράδυ μια κοπέλα έκλαιγε, γιατί ήθελε πετιμέζι. Η μάνα της – τι να κάνη; – πήγε και ζήτησε από την γειτονιά.

Αυτή, μόλις πήρε το πετιμέζι, έβαλε πάλι τα κλάματα. Χτυπούσε τα πόδια της κάτω και φώναζε: «Μαμά, θέλω και γιαούρτι». «Τέτοια ώρα, παιδάκι μου, που να βρω γιαούρτι;» της λέει η μάνα της. «Όχι, θέλω γιαούρτι». Πήγε, υποχρεώθηκε η καημένη σε μια γειτόνισσα, της έφερε και γιαούρτι. Το παίρνει η κόρη και βάζει πάλι τα κλάματα. «Τώρα γιατί κλαις;», την ρωτάει η μάνα της. «Μαμά, τα θέλω ανακατεμένα».Τα παίρνει η μάνα, τα ανακατεύει. Αυτή βάζει πάλι τα κλάματα. «Μαμά δεν μπορώ να τα φάω έτσι. Θέλω να τα ξεχωρίσω!». Οπότε την περιέλαβε στα σκαμπίλια η μάνα της, και ξεχωρίσθηκε το πετιμέζι από το γιαούρτι!

Έτσι, θέλω να πω, κάνουν μερικές φορές πολλοί άνθρωποι, και τότε έρχεται η παιδαγωγία του Θεού. Τουλάχιστον να αναγνωρίζουμε την αχαριστία μας και να ευχαριστούμε τον Θεό μέρα-νύχτα για τις ευλογίες που μας δίνει. Με αυτόν τον τρόπο θα πάρουμε καταπόδι τον δειλό διάβολο, ο οποίος θα συμμαζέψη τα ταγκαλάκια του και θα γίνη μαύρος καπνός, γιατί θα του έχουμε βρει πια το αδύνατο σημείο.

Ο ΑΓΙΟΣ ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ Ο ΕΚ ΝΟΥΡΣΙΑΣ

 

---

Τη μνήμη του Οσίου Βενεδίκτου του εκ Νουρσίας τιμά σήμερα, 14 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Ο όσιος Βενέδικτος γεννήθηκε στη Νουρσία της Ιταλίας και έζησε τον 6ο αιώνα μ.Χ. Οι γονείς του ήταν ευγενείς και πλούσιοι, αλλά και αφοσιωμένα τέκνα της Εκκλησίας.

Γι’ αυτό και στο παιδί τους, με αγάπη και ταπεινό φρόνημα, εφάρμοσαν τη διαπαιδαγώγηση πού συνιστά ο λόγος του Θεού: «Εκτρέφετε αυτά εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου» (προς Έφεσίους, στ’ 4).

Ν’ ανατρέφετε, δηλαδή, τα παιδιά σας, με παιδαγωγία και νουθεσία, σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου. Έτσι και οι γονείς αυτοί ανέθρεψαν το γιο τους Βενέδικτο με θερμότατη ευσέβεια και φρόντισαν να του ανάψουν το ζήλο να εργασθεί σε κάτι μεγάλο και καλό υπέρ της Εκκλησίας.

Ο Βενέδικτος όταν ενηλικιώθηκε, πράγματι ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των γονέων του. Αφού αποχώρησε σ’ ένα φαράγγι στα Απέννινα όρη, επιδόθηκε στην προσευχή και τη μελέτη. Η τόσο αγία ζωή που έκανε, έγινε αιτία να αποκτήσει μεγάλη φήμη στους γύρω ορεινούς πληθυσμούς.

Μέσα σε διάστημα είκοσι χρόνων, ήλθαν κοντά του 164 μοναχοί. Οπότε το έτος 540 ίδρυσε μοναστήρι, επάνω στο όρος Cassino. Υπήρξε ιδρυτής του μοναχικού τάγματος των Βενεδικτίνων, που υπάρχει μέχρι και σήμερα στη δυτική Εκκλησία. Ο όσιος Βενέδικτος πέθανε ειρηνικά το έτος 543, σε ηλικία 62 χρονών.

Απολυτίκιο:
Ήχος α’. Της ερήμου πολίτης.
Την φερώνυμον κλήσιν αληθεύουσαν έδειξας, τοις ασκητικοίς σου αγώσι, θεοφόρε Βενέδικτε· υιός γαρ ευλογίας τεθηλώς, αρχέτυπον εγένου και κανών, τοις εκ πόθου μιμουμένοις την σην ζωήν, και ομοφώνως κράζουσι· δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα τω ενεργούντι διά σού, πάσιν ιάματα.

ΧΑΙΡΕ ΠΙΟΝ ΟΡΟΣ ΚΑΙ ΤΕΤΥΡΩΜΕΝΟΝ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ

 

 "Ἐν φωναῖς ἀσμάτων πίστει σοί βοῶμεν, Πανύμνητε, χαῖρε πῖον ὄρος καί τετυρωμένον ἐν Πνεύματι. Χαῖρε, λυχνία καί στάμνε, μάννα φέρουσα, τό γλυκαῖνον τά τῶν εὐσεβῶν αἰσθητήρια" (Δ' Ὠδή τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου)

"Εἰς σέ, ὦ Θεοτόκε, πού εἶσαι ἀξία παντός ὕμνου, βοῶμεν μέ ἱεράς ψαλμωδίας: Χαῖρε, σύ, πού εἶσαι ὄρος παχύ καί εὔφορον, ὄρος συμπαγές καί στερεοποιημένον ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅπως ὁ πηκτός τυρός. Χαῖρε, σύ, πού εἶσαι λυχνία (φέρουσα τό θεῖον φῶς), καί στάμνος, φέρουσα ἐντός της τό (θεῖον) μάννα, τήν τροφήν πού γλυκαίνει τά πνευματικά αἰσθητήρια τῶν εὐσεβῶν ἀνθρώπων (ἑρμηνεία Ἀρχιμ. Ἐπιφανίου Θεοδωρόπουλου)   

            Το μεγαλείο της ποίησης του Ακαθίστου Ύμνου δίνει μία νότα ομορφιάς στη ζωή, στη σκέψη, στην προσευχή μας προς την Υπεραγία Θεοτόκο. Ο ποιητής του Κανόνα άγιος Ιωσήφ ο Υμνογράφος δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει πλήθος εικόνων, παρμένων και από την Παλαιά Διαθήκη,για να δείξει τις προτυπώσεις της Παναγίας, αλλά και να μας καλέσει να την μιμηθούμε στη ζωή μας. Αν γνωρίζουμε σε ποια προσευχόμαστε, ότι δεν είναι μόνο η Μητέρα του Θεού έγινε άνθρωπος, αλλά και ένα πρόσωπο για το οποίο είναι πλήθος οι προεικονισμοί του στην εκκλησιαστική μας παράδοση. Δεν είναι ένα πρόσωπο που εμφανίζεται τη στιγμή που χρειαζόταν. Είναι ένα πρόσωπο που την περίμενε η ανθρωπότητα, μέσω ενός λαού που επέλεξε ο Θεός για να μας προετοιμάσει για την καινή κτίση.

            Χαίρε πίον όρος και τετυρωμένον εν Πνεύματι. Η εικόνα αυτή είναι από το βιβλίο των "Ψαλμών" και αναφέρεται στην Ιερουσαλήμ, την Σιών, που ήταν κτισμένη σε όρος. Έτσι και η Παναγία. Την βλέπουν όλοι οι άνθρωποι, σαν να βρίσκεται πάνω σε ένα βουνό. Είναι ευδιάκριτη η αρετή της. Η αγάπη της. Ο έρωτας για τον Θεό, που εκφράζεται με την ταπεινοσύνη της υπακοής και της συνοδοιπορίας. Η Σιών όμως μοιάζει με πηκτό, στέρεο τυρί, που τρέφει τον άνθρωπο δυναμώνοντάς τον, δίνοντάς του το αλάτι εκείνο που χρειάζεται για να μη γίνεται πλαδαρός, αλλά να στερεώνεται λαμβάνοντας ενέργεια που τον κρατά ορθή. Η Σιών ήταν το θεμέλιο του λαού του Ισραήλ. Σ' αυτήν έβρισκαν ασφάλεια οι Ισραηλίτες. Ήξεραν τις παραδόσεις τους. Ένιωθαν δυνατοί και προφυλαγμένοι από τους εχθρούς τους. Είχαν μαζί τους την Κιβωτό της Διαθήκης και τις εντολές του Θεού. Ένιωθαν στέρεη την παρουσία του Πνεύματος του Θεού. Έτσι, και η Παναγία. Γίνεται το υπόδειγμα του στερεωμένου στη χάρη του Αγίου Πνεύματος ανθρώπου, του έτοιμου να αντιμετωπίσει κάθε πειρασμό, κάθε κακό, ακριβώς διότι το Πνεύμα του Θεού ελευθερώνει, στηρίζει, αγιάζει. Ο άνθρωπος τρέφεται από τις εντολές του Θεού και αποκτά ενέργεια πνευματική, που τον κάνει έτοιμο να δίδει συνεχή μαρτυρία πίστης, μη λυγίζοντας στις περιστάσεις των καιρών.

            Χαίρε λυχνία και στάμνε, μάννα φέρουσα, το γλυκαίνον τα των ευσεβών αισθητήρια.  Άλλες δύο πολύ όμορφες εικόνες από την Παλαιά Διαθήκη είναι αυτή της επτάφωτης λυχνίας, την οποία ο Μωυσής τοποθέτησε, κατόπιν εντολής του Θεού, στη Σκηνή του Μαρτυρίου, εκεί όπου λατρευόταν ο Θεός. Η λυχνία αυτή είχε επτά λυχνάρια, επτά καντήλια που φώτιζαν, και αποτελεί προτύπωση της Παναγίας, η οποία όμως έχει ένα λυχνάρι επάνω της, τον Χριστό, το φως του κόσμου. Η Παναγία όμως μάς θυμίζει και τη στάμνα, στην οποία ο Μωυσής ζήτησε από τον αδερφό του τον Ααρών να τη γεμίσει με το μάννα και να τη φυλάξει. Το μάννα δεν μπορούσε να κρατήσει για δεύτερη ημέρα. Όμως το μάννα που έβαλε ο Ααρών στη στάμνα δεν χάλασε ποτέ. Η Θεοτόκος ως νέα στάμνα, κρατά τον Χριστό ως νέο μάννα, τον Άρτο της ζωής, ο Οποίος γίνεται τροφή πραγματική στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, γλυκαίνοντας το σώμα και την ψυχή των ευσεβών ανθρώπων γενόμενος θεία κοινωνία. Η Παναγία και ο Χριστός πηγαίνουν μαζί. Αυτό μας θυμίζει ο ιερός υμνογράφος. Κι ο χριστιανός, ο οποίος πιστεύει τον Χριστό και  έχει την Παναγία ως πρότυπό του γίνεται λυχνάρι, στην κορυφή του οποίου η πίστη στον Χριστό γίνεται φως που φωτίζει τον κόσμο του, με αγάπη, αλήθεια, ελπίδα στην ανάσταση, ειρήνη και συμφιλίωση. Και ο Χριστός γίνεται η τροφή που μας τρέφει στη ζωή μας, κάνοντάς μας ένα με Εκείνον αλλά και ένα με τους συνανθρώπους μας, δίνοντάς μας την ενότητα της αγάπης και της ειρήνης, αν όντως θέλουμε να μοιάσουμε στην Παναγία.

            Ίσως για τους ανθρώπους του καιρού μας μοιάζουν ξένες οι εικόνες αυτές. Και τούτο διότι έχουμε μάθει να θεωρούμε ως στήριγμα το εγώ μας, τα αγαθά μας, τις πεποιθήσεις και τις ιδεολογίες μας, τα επιτεύγματά μας, σαν να πρόκειται να ζήσουμε για πάντα. Έχουμε μάθει να πορευόμαστε με κέντρο τον εαυτό μας και το εγώ μας και να μην πρυτανεύει ως κριτήριο της ζωής μας το "εμείς", που η Εκκλησία, διά του προσώπου της Παναγίας, μας προτείνει έμπρακτα και γι' αυτή και για την άλλη ζωή. Ας φωτιζόμαστε και ας εμπνεόμαστε από την Παναγία, την Μητέρα του Θεού και δική μας. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Γ' ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

 

Η ακολουθία της γ’ Στάσης των χαιρετισμών προς την Υπεραγία θεοτόκο:
Νέαν έδειξε κτίσιν, εμφανίσας ο Κτίστης, ημίν τοις υπ’ αυτού γενομένοις εξ ασπόρου βλαστήσας γαστρός, και φυλάξας ταύτην ώσπερ ην άφθορον, ίνα το θαύμα βλέπομεν, υμνήσωμεν αυτήν βοώντες
Ο Χριστός ανέπλασε τον κόσμο μας έδειξε καινούργια κτίση, ο Ίδιος βλάστησε από κοιλία χωρίς σπόρο και διαφύλαξε αυτήν άφθορη και μετά την γεννησή Του. Και βλέπουμε εμείς αυτό το θαύμα, υμνούμε την μητέρα Του φωνάζοντάς της.

Χαίρε, το άνθος της αφθαρσίας
χαίρε, το στέφος της εγκρατείας.
Χαίρε Παναγία που’σαι το άνθος που δεν το άγγιξε η φθορά.
Χαίρε που είσαι εκείνη που βραβεύθηκες για την αγνότητα και την εγκράτεια.

Χαίρε, αναστάσεως τύπον εκλάμπουσα
χαίρε, των Αγγέλων τον βίον εμφαίνουσα.
Χαίρε που είσαι η λαμπρή προεικόνιση της Θείας Αναστάσεως. Διότι όπως βγήκε από σένα στον κόσμο ο Λυτρωτής χωρίς να πάθει τίποτε η παρθενία σου, έτσι βγήκε και από τον τάφο φυλάξας τα σήμαντρα σώα. Χαίρε ακόμη διότι φανερώνεις στη ζωή σου την ζωή των αύλων Αγγέλων.

Χαίρε, δένδρον αγλαόκαρπον, εξ ου τρέφονται πιστοί
χαίρε, ξύλον ευσκιόφυλλον, υφ” ου σκέπτονται πολλοί.
Χαίρε που είσαι δέντρο με καρπό τον Χριστό από τον οποίον τρέφονται οι πιστοί μεταλαμβάνοντας την γλυκύτητά του. Και δέντρο ακόμα με πλατύ φύλλωμα παντοδυνάμου προστασίας που δίνει ίσκιο και σκεπάζει πολλούς.

Χαίρε, κυοφορούσα οδηγόν πλανωμένοις
χαίρε, απογεννώσα λυτρωτήν αιχμαλώτοις.
Χαίρε που κυοφόρησες και γέννησες τον Ιησού που μας οδηγεί από την πλάνη στην αλήθεια και μας ελευθερώνει από τα πάθη που μας είχαν αιχμαλωτίσει.

Χαίρε, Κριτού δικαίου δυσώπησις
χαίρε, πολλών πταιόντων συγχώρησις.
Είσαι εκείνη που κάνεις τον δίκαιο Κριτή, τον Υιό σου, να μας συγχωρεί και να ξεχνά τις αμαρτίες μας.

Χαίρε, στολή των γυμνών παρρησίας
χαίρε, στοργή πάντα πόθον νικώσα.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.
Είμαστε γυμνοί από κάθε δικαιολογία κι ελευθεροστομία δεν έχουμε απέναντι του θείου Υιού σου. Αλλά οι μεσιτείες σου που μας ντύνουν με το δικαίωμα να Του μιλάμε, δικαίωμα που δεν το αξίζουμε και το αποκτάμε χάρη σ’ εσένα. Είσαι ακόμα η στοργική εκείνη αγάπη, που κανένα άλλο αίσθημα δεν μπορεί να την ξεπεράσει.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.

Ξένον τόκον ιδόντες, ξενωθώμεν του κόσμου, τον νουν εις ουρανόν μεταθέντες΄ δια τούτο γαρ ο υψηλός Θεός, επί γης εφάνη ταπεινός άνθρωπος, βουλόμενος ελκύσαι προς το ύψος, τους αυτώ βοώντας
Αλληλούια
Αφού είδαμε τόσο παράξενη γέννηση, ας αποξενωθούμε από τον κόσμο μεταθέτοντας το νου μας στον ουρανό. Γι’αυτό και ο απρόσιτος θεός έγινε άνθρωπος θέλοντας να μας τραβήξει στα ύψη ενώ θα του φωνάζαμε όλοι αλληλούια.

’Ολον ην εν τοις κάτω, και των άνω ουδόλως, απήν ο απερίγραπτος Λόγος συγκατάβασις γαρ θεϊκή, ου μετάβασις δε τοπική γέγονε, και τόκος εκ Παρθένου θεολήπτου, ακουούσης ταύτα
Ο Υιός και λόγος του θεού ήταν ολόκληρος πάνω στη γη και συγχρόνως δεν απουσίαζε από τον ουρανό. Διότι επρόκειτο για συγκατάβαση θεική, και όχι για τοπικό περιορισμό της θεότητας. Κι η παρθένος Μαρία δέχθηκε μέσα της τον θεό και Τον γέννησε, ακούοντας από εμάς τα εξής.

Χαίρε, Θεού αχωρήτου χώρα
χαίρε, σεπτού μυστηρίου θύρα.
Χαίρε Μαρία γιατί είσαι ο τόπος που χώρεσε τον αχώρητο θεό. Είσαι η θύρα από την οποία οι λογισμοί μας περνούν για να εισέλθουν στο σεπτό μυστήριο της θείας σαρκώσεως.

Χαίρε, των απίστων αμφίβολον άκουσμα
χαίρε των πιστών αναμφίβολον καύχημα.
Οι άπιστοι σε ακούνε και πέφτουν σε αμφιβολίες αλλά για μας είσαι το καύχημα και η βεβαιότης μας.

Χαίρε, όχημα πανάγιον του επί των Χερουβείμ
χαίρε, οίκημα πανάριστον του επί των Σεραφείμ.
Χαίρε γιατί είσαι ο θρόνος και το πύρινο άρμα όπου στέκεται Εκείνος ο οποίος στέκεται πάνω στα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ.

Χαίρε, η ταναντία εις ταυτό αγαγούσα
χαίρε, δι’ η παρθενίαν και λοχείαν ζευγνούσα.
Χαίρε γιατί ένωσες δυο αντίθετα πράγματα. Έκαμες ζευγάρι αξεχώρητο, την παρθενία και την μητρότητα.

Χαίρε, δι ης ελύθη παράβασις.
Χαίρε, δι ην ηνοίχθη παράδεισος.
Χαίρε διότι με σένα λύθηκε η ενοχή της Εύας και ανοίχθησαν πάλι οι πόρτες του παραδείσου.

Χαίρε, η κλείς της Χριστού βασιλείας
χαίρε, ελπίς αγαθών αιωνίων.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.
Χαίρε γιατί είσαι το κλειδί που ανοίγει για μας τη βασιλεία του Χριστού. Είσαι η ελπίδα των αιωνίων αγαθών.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.

Πάσα φύσιν Αγγέλων, κατεπλάγη το μέγα, της σης ενανθρωπήσεως έργον΄ τον απρόσιτον γαρ ως Θεόν, εθεώρει πάσι προσιτόν άνθρωπον, ημίν μεν συνδιάγοντα, ακούοντα δε παρά πάντων ούτως
Αλληλούια.
Όλες οι τάξεις των αγγέλων έπεσαν σε μεγάλη έκπληξη μπροστά στο μεγάλο έργο της θείας ενανθρωπήσεως. Διότι έβλεπαν τον θεό που είναι απρόσιτος να γίνεται άνθρωπος και έτσι να είναι προσιτός σε όλους και να μας συναναστρέφεται, ενώ απ’όλους να ακούει Αλληλούια.

Ρήτορας πολυφθόγγους, ως ιχθύας αφώνους, ορώμεν επί σοι Θεοτόκε απορούσι γαρ λέγειν το πως, και παρθένος μένεις και τεκείν ίσχυσας ημείς δε το μυστήριον θαυμάζοντες, πιστώς βοώμεν
Ρήτορες που έχουν χειμαρρώδη γλώσσα τους βλέπουμε μπροστά σου πιο αφώνους και από ψάρια. Διότι τα χάνουν και δεν ξέρουν πώς να εξηγήσουν το ότι και γέννησες και μένεις παρθένος. Κι εμείς θαυμάζοντας το μυστήριο φωνάζουμε με πίστη.

Χαίρε, σοφίας Θεού δοχείον
χαίρε, προνοίας αυτού ταμείον.
Χαίρε γιατί είσαι εκείνη πάνω στην οποία λάμπει όλη η σοφία του θεού. Εκείνη στην οποίαν θησαυρίσθησαν όλα τα θαύματα της θείας προνοίας.

Χαίρε, φιλοσόφους ασόφους δεικνύουσα
χαίρε τεχνολόγους αλόγους ελέγχουσα.
Τους απίστους φιλοσόφους τους αποδεικνύεις ασόφους. Και τους τεχνίτες του λόγου, που επίσης δεν πιστεύουν, τους φανερώνεις άμυαλους.

Χαίρε, ότι εμωράνθησαν οι δεινοί συζητηταί
χαίρε, ότι εμαράνθησαν οι των μύθων ποιηταί.
Χαίρε που μπροστά σου φαίνονται μωροί οι ικανότατοι συζητητές της φιλοσοφίας. Και μπροστά στην αλήθειά σου μαράθηκαν και ξεχάστηκαν οι μυθογράφοι ποιητές της αρχαιότητας.

Χαίρε, των Αθηναίων τας πλοκάς διασπώσα
χαίρε, των αλιέων τας σαγήνας πληρούσα.
Οι αρχαίοι Αθηναίοι που είχαν μεγάλη επίδοση στο να υφαίνουν δίχτυα του λόγου, όπου πιάνονταν οι άνθρωποι τα είδανε από σένα να σχίζονται και να σπάζουν. Διότι συ είσαι η μητέρα της μόνης Αληθείας, δηλαδή του Χριστού.Και αντιθέτως συ είσαι που γεμίζεις με ψυχές νεοφωτίστων τα δίχτυα των αποστόλων.

Χαίρε, βυθού αγνοίας εξέλκουσα
χαίρε, πολλούς εν γνώσει φωτίζουσα.
Χαίρε γιατί τραβάς και ανασύρεις από τον βυθό της αγνοίας τις ψυχές. Και φωτίζεις ακόμα πολλούς στην αληθινή σοφία και γνώση.

Χαίρε, ολκάς των θελόντων σωθήναι
χαίρε, λιμήν των του βίου πλωτήρων.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.
Χαίρε που είσαι το πλοίο όπου ανεβαίνουν όσοι θέλουν να σωθούν. Είσαι το λιμάνι όπου καταφεύγουν όσοι θαλασσομαχούν στο πέλαγος των βιοτικών φροντίδων.

Σώσαι θέλων τον κόσμον, ο των όλων κοσμήτωρ, προς τούτον αυτεπάγγελτος ήλθε και ποιμήν υπάρχων ως Θεός, δι’ ημάς εφάνη καθ’ ημάς άνθρωπος ομοίω γαρ το όμοιον καλέσας, ως Θεός ακούει
Αλληλούια.
Θέλοντας να σώσει τον κόσμο Εκείνος που έφτιαξε κι εστόλισε όλα αυτά που βλέπουμε στον κόσμο, ήλθε μέσα στον κόσμο με τη θέλησή Του. Και ενώ ήταν ο ποιμένας μας και ο θεός μας παρουσιάστηκε για χάρη μας ανάμεσά μας ως άνθρωπος. Για να καλέσει όμοιος τον όμοιο, ακούοντας ως θεός Αλληλούια.

...ἦλθε ἡ Χάρις, καί μᾶς πῆρε ἀγκαλιά διά τῆς Θεοτόκου....

 

  Ἄν σήμερα ὑπάρχομε καί ὡς ἔθνος καί ὡς κράτος κι ὡς ἄνθρωποι καί ὡς Χριστιανοί καί ὡς κόσμος, τό ὀφείλομε στίς ἱκεσίες, στίς πρεσβεῖες καί στίς δεήσεις καί στήν ἀγάπη καί στήν ἄγρυπνη φροντίδα Ἐκείνης, πού αἰῶνες τώρα μᾶς περιποιεῖται κατά τόν καλύτερο τρόπο… ἦλθε ἡ Χάρις, καί μᾶς πῆρε ἀγκαλιά διά τῆς Θεοτόκου.

+ π.Ἀνανίας Κουστένης

Μειώνοντας τις ανάγκες μας, απλοποιούμε τη ζωή μας!

 

Το παράδειγμα του ασκητή είναι συγκλονιστικό. Βρέθηκε μέρες γιορτινές σε μια μεγαλούπολη. Οι βιτρίνες ήταν κατάφορτες από κάθε είδους «αγαθά» και οι δρόμοι το ίδιο, από πλήθος μικροπωλητών που διαλαλούσαν την «πραμάτεια» τους.

Ποιος στη θέση αυτού του ανθρώπου, που είχε «στερηθεί» μια ζωή τόσα πολλά, τόσο πολύ, δεν θα επιθυμούσε κάποιο απ’ αυτά; Όμως εκείνος καθώς τα έβλεπε, βαθιά προβληματισμένος, μονολόγησε: «Δόξα τω Θεώ. Πόσα πολλά πράγματα υπάρχουν που δεν τα έχω ανάγκη»!!!

Δεν ξέρουμε πόσοι κατάλαβαν το βάθος των λόγων αυτού του αγίου ανθρώπου. Οι περισσότεροι στα σίγουρα θα γέλασαν μαζί του ή θα τον παρεξήγησαν στην καλύτερη περίπτωση.

Να όμως μια νέα τάση που ήδη ξεκίνησε στις Η.Π.Α. τον δικαιώνει. Η τάση αυτή λέει το εξής απλό: «Μειώστε τις ανάγκες σας, απλοποιείστε τη ζωή σας!». Και πως «το λιγότερο είναι στα σίγουρα το πιο πολύ, στη ζωή μας». Με άλλα λόγια πρόκειται για μια τάση που θέλει να εφαρμόσει στην πράξη αυτό που λέει κάποιο δικό μας ρητό: «Πλούσιος είναι εκείνος που αρκείται εις τα ολίγα».

          *   *   *

Κορεσμένοι απ’ την ύλη οι Αμερικανοί, βυθισμένοι στον άκρατο καταναλωτισμό, παγιδευμένοι στα γνωστά και άγνωστα «κόλπα» του μάρκετινγκ που δημιουργεί ανάγκες κι εκεί ακόμη που αυτές δεν υπάρχουν προκειμένου να πουλήσει οτιδήποτε, προσπαθούν να ξεφύγουν. Ν’ απαλλαγούν απ’ όλα αυτά. Να ζήσουν ελεύθερα σαν άνθρωποι!

Η όλη κατάσταση ευνοείται ασφαλώς και από την οικονομική κρίση, την ευαισθησία που υπάρχει απ’ την μείωση των φυσικών πόρων κ.λπ.

«Απλοποιείστε τη ζωή σας», συστήσει η συγγραφέας Έλεν Σέντ Τζέιμς σ’ ένα βιβλίο της που αναλύει τη φιλοσοφία της μοντέρνας ολιγάρκειας. Μάλιστα το βιβλίο αυτό έχει καταρρίψει όλα τα ρεκόρ πωλήσεων και είναι ήδη «μπέστ σέλερ»!

Παράδειγμα προς μίμηση θέτει τον εαυτό της κι εξηγεί στους αναγνώστες της πως, από πετυχημένη κτηματομεσίτης, αποφάσισε εν μια νυκτί ν’ αλλάξει ζωή. Σαν πρώτο βήμα πέταξε απ’ την ντουλάπα της όλα τα περιττά λούσα και κράτησε μόνο τ’ απαραίτητα. Ένα ζευγάρι παπούτσια, δύο φούστες και μερικές μπλούζες!

Το βιβλίο «Η πρόκληση των 100 πραγμάτων» του Ντέιβ Μπρούνο, έγινε κι αυτό «μπεστ σέλερ» στις ΗΠΑ. Το βιβλίο αυτό ενθαρρύνει τους ανθρώπους να περιορίσουν τα υπάρχοντά τους σε 100 αντικείμενα, όπως έκανε και ο συγγραφέας για ένα χρόνο και κατέγραψε σ’ αυτό την εμπειρία του.

Είναι σπουδαίος τούτος ο λόγος του: «Σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος στη ζωή του είναι να αποδεσμευτεί από τις υλιστικές εξαρτίσεις του» και πως «ήρθε επιτέλους η στιγμή να απαλλαγούμε από την εμμονή ότι ’’όσο περισσότερα, τόσο καλύτερα’’»!

Ένα άλλο βιβλίο-οδηγός για πολλούς Αμερικανούς με τεράστια επιτυχία είναι «Το χρήμα ή η ζωή σας». Τους συμβουλεύει πως υπάρχουν κι άλλοι «θεοί» πιο ανθρώπινοι απ’ το… δολλάριο!

«Ο χρόνος πλέον δεν είναι χρήμα, αλλά ψυχική ηρεμία», υποστηρίζουν πολλοί κάτοικοι των μεγαλουπόλεων που διαφεύγουν στην εξοχή αλλάζοντας θεαματικά τον τρόπο της ζωής τους.

Η Τζέσικα Ντανγκ, που έχει ιστολόγιο σχετικά με το φαινόμενο, αναφέρει: «Πιστεύω ότι αυτή η νέα τάση αποτελεί απόρροια της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης. Η κρίση μάς οδηγεί να σκεφτούμε ξανά τον τρόπο ζωής μας και να αναθεωρήσουμε σε τι επενδύουμε χρόνο και χρήμα»!

Απ’ τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μάλιστα, η επιστροφή στις απλές χαρές ενός βίου που είχε φθάσει στα όρια του αβίωτου, συγκινούν το 1/3 των Αμερικανών!

Τα πράγματα είναι εντελώς αντίθετα απ’ αυτά των προηγουμένων δεκαετιών όπου η καριέρα, η ανάδειξη, το χρήμα, ήταν το παν.

Τώρα πάνω απ’ όλα αυτά είναι οι μεγάλες και αξεπέραστες αξίες της ζωής, όπως η ολιγάρκεια και η οικογενειακή ζεστασιά και θαλπωρή. «Αυτή θα είναι η πολιτική του μέλλοντος», βεβαιώνει ο κοινωνικός αναλυτής Ντάνιελ Γιανκέλοβιτς.

Σαραντάρηδες αστοί εγκαταλείπουν σταθερές εργασίες και μεγαλεπήβολες καριέρες και απομονώνονται σε αγροικίες, σαν μοντέρνοι Ροβισώνοι, καλλιεργώντας φρέσκα λαχανικά! Δεν παρακολουθούν τηλεόραση, δεν πηγαίνουν ποτέ στο θέατρό ή στο σινεμά, δεν ξοδεύουν χρήματα για ρούχα του συρμού. Είναι οι κοσμοκαλόγεροι του 21^ου αιώνα που, απογοητευμένοι απ’ τον καταναλωτισμό και τη χλιδή, προτιμούν τη φυγή σ’ ένα καλώς εννοούμενο πρωτογονισμό!

Σε ρεπορτάζ στους «Sunday Times» ο Stuart Wavell αποδεικνύει με πλήθος παραδειγμάτων, πως αυτή η τάση εξαπλώνεται τώρα ταχύτατα και στη Μ. Βρετανία.

Ωστόσο έχει πάρει παγκόσμιες διαστάσεις όπως εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κανείς απ’ τα εκατοντάδες blogs και τους ιστότοπους που εμφανίζονται στο διαδίκτυο.

Στόχος της είναι, λέει, όλα σου τα υπάρχοντα να χωρούν –αν είναι δυνατόν – σε μια βαλίτσα! Οπότε εξαλείφοντας τα περιττά να μπορείς να εστιάσεις στα ουσιώδη. Όλοι δε έφθασαν τώρα να επικαλούνται τούτο τον περίφημο λόγο του Σωκράτη: «Ου εν τω πολλώ το ευ»! Μάλιστα οι οπαδοί αυτής της τάσης (κυρίως νέοι και λάτρεις της υψηλής τεχνολογίας) αυτοχαρακτηρίζονται «Γενιά Μηδέν», απ’ τον αριθμό «μηδέν» των πραγμάτων που θέλουν να φθάσουν κάποια στιγμή να μην … κατέχουν!

Να μερικά συνθήματα αυτής της τάσης που εμφανίζεται ως η πλέον μοντέρνα φιλοσοφία της ζωής:

• «Εγκαταλείψτε μια απ’ τις εργασίες σας»!
• «Αγοράστε τ’ απολύτως απαραίτητα»!
• «Το λιγότερο είναι περισσότερο»!
• «Ξεχάστε τη μόδα»!
• «Επικοινωνήστε πιο συχνά με την οικογένειά σας»!
• «Αποκτείστε ένα χόμπι που θα αυξήσει τη δημιουργικότητά σας»!
• «Ηρεμήστε…»!
• «Ελάφρυνε για να απελευθερωθείς»!
• «Αφαίρεσε για να προσθέσεις»!
• «Όσο λιγότερα έχεις τόσο καλύτερα»!

       *   *   *

Πραγματικά, πόσος αγώνας, κόπος αλλά και πνευματική ανύψωση απαιτείται για να μπορέσει κανείς να πει τούτο το σοφό λόγο του ασκητή: «Δόξα τω Θεώ! Πόσα πράγματα υπάρχουν που δεν τα έχω ανάγκη!»…

Κ.Γ.Παπαδημητρακόπουλος

ΑΝΑΚΟΜΙΔΗ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ

 

---

Η Εκκλησία μας εορτάζει, σήμερα 13 Μαρτίου, την Ανακομιδή των Ι.Λειψάνων του Αγίου Νικηφόρου του Ομολογητού, του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως.

Μετά το τέλος της εικονομαχίας και την αναστήλωση των ιερών εικόνων, με αίτηση του Πατριάρχη Μεθοδίου (842 – 846 μ.Χ.) στους βασιλείς Μιχαήλ και Θεοδώρα, ενεκρίθη η ανακομιδή του λειψάνου του Αγίου Νικηφόρου στη βασιλεύουσα και αναγνωρίστηκε σαν ένας από τους ενδοξότερους αθλητές της Ορθοδοξίας.

Μάλιστα, η βασίλισσα παραχώρησε και βασιλικό πλοίο, με το οποίο ο Πατριάρχης Μεθόδιος παρέλαβε το λείψανο του Αγίου Νικηφόρου… (το όποιο για 19 χρόνια έμεινε ακέραιο και άθικτο).

Κατά την επιστροφή, μεγάλο πλήθος λαού και επισήμων κάλυπτε την παραλία. Το άγιο λείψανο κατετέθη με ιερή πομπή στο ναό των Αγίων Αποστόλων (13 Μαρτίου 846 μ.Χ.).

Απολυτίκιο:
Ήχος γ’. Θείας πίστεως.
Νίκην ήνεγκε, τη Εκκλησία, η ση ένθεος, ομολογία, Νικηφόρε Ιεράρχα θεόληπτε, την γαρ Εικόνα του Λόγου σεβόμενος, υπερορία αδίκως ωμίλησας. Πάτερ Όσιε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

ΠΟΛΕΜΩΝ ΑΚΟΕΣ

 

                 Κανένας πόλεμος, όσο κι αν μοιάζει αναπόφευκτος, δεν μπορεί να μας κάνει να συμβιβαστούμε μαζί του. Ακόμη κι αν θεωρούμε ότι είναι αιτιολογημένος, εντούτοις δεν μπορούμε παρά να σταθούμε με πολλή περίσκεψη μπροστά στον θάνατο, την καταστροφή, την κακία, την εκδίκηση, το μίσος, τα πολλαπλά τραύματα που φέρνει. Ο πόλεμος είναι η κατάργηση της αγάπης ως τρόπου πορείας του ανθρώπου και του κόσμου, που οδηγείς τον Θεό, αλλά και στην συνύπαρξη. Ο πόλεμος σβήνει πρόσωπα από τον χρόνο και τον χάρτη της ζωής, συχνά και μέσα από «παράπλευρες απώλειες». Εύκολα κάποιος τάσσεται στο πλευρό του ενός ή του άλλου εμπόλεμου. Δύσκολα μπορεί να νιώσει τον πόνο που προκύπτει, την ανασφάλεια, την αγωνία, τις επιπτώσεις στη ζωή, στην οικονομία, στον τρόπο που ο κόσμος μας υπάρχει.

                Διαβάζοντας σχόλια πολλών στο Διαδίκτυο, διαπιστώνουμε πόσο εύκολα ο άνθρωπος φανατίζεται στη λογική του «ποιος έχει δίκιο».  Βλέπουμε ακόμη την μονόπλευρη στάση. Συγχωρούμε αυτούς τους που υποστηρίζουμε, δείχνουμε χαιρεκακία γι’ αυτούς που κατά τη γνώμη μας φταίνε, αδιαφορούμε για το ότι ο πόλεμος γεννά αμετάκλητα αποτελέσματα όσον αφορά στην απώλεια της ζωής του κάθε ανθρώπου, ο οποίος «δεύτερη ζωή δεν έχει». Γινόμαστε σκληρόκαρδοι. Αρνούμαστε τελικά να δούμε τον κόσμο στην προοπτική που ο Θεός τον έπλασε, «καλόν λίαν», και μένουμε στις ιδέες μας.

                Εύκολα κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί: αλλάζει ο κόσμος χωρίς να γκρεμιστούν «οι κακοί» του; Εκτός της σχετικότητας τού ποιος είναι αληθινά κακός και αν υπάρχει κακό μόνο από την μία πλευρά, θα έπρεπε να βλέπουμε τον πόλεμο ως πνευματική αποτυχία της ανθρωπότητας να λύσει τις διαφορές της με διάλογο, κατανόηση, υποχωρητικότητα εκεί όπου χρειάζεται, άφημα στην άκρη του συμφέροντος. Δεν το βλέπουμε όμως έτσι, διότι ζητούμε από τη θρησκεία να ευλογήσει τις πολιτικές επιδιώξεις και να καταδικάσει τις θέσεις των αντιπάλων. Χρησιμοποιούμε και τον Θεό ακόμη για τους δικούς μας στόχους. Μας χρειάζεται μετάνοια και συντριβή, για να δούμε την πάσα αλήθεια.

                Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Η ανθρώπινη φύση διακατέχεται, από επιλογή της, από την κυριαρχία του συμφέροντος. Η πρώτη σκέψη του ηγέτη, του λαού, του συνόλου είναι τι συμφέρει. Όσο αυτή η λογική κυριαρχεί, τόσο οι ακοές των πολέμων θα μοιάζουν ασταμάτητες. Αλλά, ακόμη κι αν κάποιοι επιθυμούν τη συνύπαρξη, τη διαπραγμάτευση, την ειρήνη, δεν μπορούμε να παραιτηθούμε από τη δύναμη του λατινικού ρητού: «si vis pacem, para bellum», «αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο».

                Ο πόλεμος είναι η κατάσταση στην οποία η Εκκλησία μοιάζει ανήμπορη να προσφέρει άλλη λύση πέραν της προσευχής. Δεν θα πάψει ο πιστός άνθρωπος να θεωρεί κάθε επιθετικό πόλεμο ως αμαρτία. Γνωρίζει όμως ότι δεν υπάρχει μόνο μία ερμηνεία, ένα δίκιο απόλυτο. Στην ανημπόρια να προτείνουμε κάτι, ας μένουμε ταπεινοί. Ας μην επικροτούμε άδικους πολέμους, επεκτατισμό, ολοκληρωτισμό, φανατισμό, μίσος, ψεύτικες εξηγήσεις. Στον πόλεμο δεν υπάρχουν φίλοι, μόνο σύμμαχοι σε συμφέροντα. Υπάρχει όμως και κατεύθυνση που είναι δώρο Θεού: το να παλεύεις για την ελευθερία σου, για το δικαίωμα στη ζωή, για τον σεβασμό που δεν σου δείχνει εκείνος που νομίζει ότι η ιδεολογία του μπορεί να επιβληθεί επειδή αισθάνεται ισχυρός. Και κλίνοντας το γόνυ της ψυχής και του σώματος να  παρακαλέσεις η μαυρίλα του διαβόλου που φέρνει θάνατο να μην κυριαρχήσει, αλλά η ειρήνη του Θεού, «η πάντα νουν υπερέχουσαν». 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Σήμερα μαζεύεις λίγο από εδώ, λίγο από εκεί, και φτιάχνεις μία πίστη όπως την θέλεις εσύ.

 Η πίστη στο Θεό ήταν αναντίρρητη στην παραδοσιακή κοινωνία, όπου δεν υπήρχαν άθεοι. 

 Στη Νεωτερικότητα σκέφτονταν ορθολογιστικά: 

«Και που ξέρω εγώ αν έγιναν έτσι τα πράγματα; Αν τα έγραψαν σωστά για το Χριστό;» κ.λπ. 

 Στη Μετανεωτερικότητα αλλάζει το κλίμα: 

 «Πολύ καλό πράγμα η Πίστη. Δεν έχει σημασία που πιστεύετε,αρκεί να πιστεύετε αν αυτό σας βοηθάει στα συναισθήματα, σας δίνει ηρεμία». 

Γι' αυτό και σήμερα δεν συναντάμε τόσο την αθεία που εντοπίζαμε παλιότερα και την ειρωνεία. Σήμερα μαζεύεις λίγο από εδώ, λίγο από εκεί, και φτιάχνεις μία πίστη όπως την θέλεις εσύ.

π.Βασίλειος Θερμός

Ο ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΓΡΙΑΝΗΣ

 

---

Τη μνήμη του Οσίου Θεοφάνους του Ομολογητού της Συγριανής τιμά σήμερα, 12 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητής, γεννήθηκε το 760 μ.Χ. από ευσεβείς και φιλόθεους γονείς, τον Ισαάκ και την Θεοδότη. Σε ηλικία οκτώ ετών έμεινε ορφανός από πατέρα και η μητέρα του ανέλαβε το δύσκολο έργο της ανατροφής, της διαπαιδαγωγήσεως και της μορφώσεως του υιού της Θεοφάνους.

Ο Όσιος, κατά παράκληση της μητέρα του, νυμφεύθηκε σε νεαρή ηλικία την ευσεβή και πλούσια Μεγαλώ. Ο γάμος αυτός, που ήταν αντίθετος για τη μοναχική ζωή που επιθυμούσε ο Όσιος, διαλύθηκε.

Η μεν σύζυγος αυτού έγινε μοναχή στη μονή της Πριγκίπου και μετονομάσθηκε Ειρήνη, ο δε Όσιος κατέφυγε, το 781 μ.Χ., σ’ ένα μοναστήρι κοντά στο βουνό της Συγριανής, το Πολίχνιο. (Η Συγριανή βρισκόταν είτε στη Μήδεια είτε – το πιθανότερο – στην Μυτιλήνη [ακρωτήρι Σίγρι]).

Από τη μονή αυτή, ως λόγιος και ενάρετος μοναχός, προσκλήθηκε μαζί με άλλους ηγουμένους διαπρεπείς, τον ηγούμενο της μονής Σακουδίωνος Πλάτωνα, τους μοναχούς Νικηφόρο και Νικήτα από τη μονή Μηδικίου, το μοναχό Χριστόφορο από τη μονή του Μικρού Αγρού, στην Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιος, το έτος 787 μ.Χ.

Όταν επέστρεψε, εγκατέστησε ηγούμενο τον μοναχό Στρατήγιο και εκείνος αποσύρθηκε στην απέναντι νήσο Καλώνυμον, όπου ίδρυσε μεγάλη μονή και εκεί, αφού εγκαταβίωσε επί εξαετία, ασχολήθηκε με την καλλιγραφία και τις συγγραφές. Αλλά ατυχώς η υγεία του προσβλήθηκε από οξεία λιθίαση.

Σε αυτή την χαλεπή κατάσταση δεν παρέλειψε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη, όταν προσκλήθηκε υπό του Λέοντος του Αρμενίου (813 – 820 μ.Χ.), ο οποίος προσπάθησε διά του Πατριάρχη Ιωσήφ του εικονομάχου να ελκύσει αυτόν στην αίρεση της εικονομαχίας.

Ο Όσιος φυσικά δεν ήταν δυνατό να αποδεχθεί μία τέτοια πρόταση και να προδώσει την Ορθόδοξη πίστη. Έτσι τον έκλεισαν σε σκοτεινό μέρος και στην συνέχεια τον εξόρισαν στη Σαμοθράκη, όπου μετά από είκοσι τρεις ημέρες κοιμήθηκε με ειρήνη το έτος 815 (ή κατ’ άλλους το 818 μ.Χ.).

Αργότερα οι μαθητες του μετεκόμισαν τα ιερά λείψανα του το έτος 822 μ.Χ., στη μονή του, όπου ετελείτο η Σύναξη του, όπως και τη Μεγάλη Εκκλησία.

Απολυτίκιο:
Ήχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Θεώ τώ εν σώματι, επιφανέντι ημίν, οσίως ελάτρευσας δι’ ενάρετου ζωής, Θεόφανες Όσιε, πάσαν γάρ τήν προσούσαν, ύπαρξιν απορρίψας, άθλους ομολογίας, τή ασκήσει συνάπτεις, εντεύθεν δι’ αμφοτέρων, φαίνεις τοίς πέρασι.

Το πορτοκάλι της αγάπης στα Καρούλια

 

«Επείνασα και εδώκατέ μοι φαγείν» γράφει ο Κύριος στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, δείχνοντας ότι κάθε πράξη αγάπης προς τον αδελφό γίνεται μυστικά προς τον ίδιο τον Θεό.

Στα απόκρημνα βράχια των Καρουλίων, εκεί όπου η γη μοιάζει να τελειώνει και η προσευχή αρχίζει, ζούσε κάποτε ένας ταπεινός ασκητής, ο γέροντας Αρσένιος. Το κελί του ήταν μια μικρή σπηλιά σκαμμένη μέσα στον βράχο. Χρόνια πολλά είχαν περάσει χωρίς να γευθεί λάδι ή κρασί, και το σώμα του είχε μάθει να ζει με λίγα χόρτα, λίγο ψωμί και πολλή προσευχή. Η καρδιά του όμως είχε γεμίσει από μια άλλη τροφή, εκείνη που γεννά η αγάπη προς τον Θεό και προς κάθε άνθρωπο.

Ήταν Μεγάλη Εβδομάδα. Οι ημέρες εκείνες για τους ασκητές του Αγίου Όρους δεν είναι απλώς μνήμη γεγονότων, αλλά βίωμα του ίδιου του Πάθους του Χριστού. Η σιωπή βαθαίνει, η προσευχή γίνεται πιο θερμή και η νηστεία πιο αυστηρή. Το σώμα πεινά, αλλά η ψυχή μαθαίνει να αναζητεί τον αληθινό άρτο της ζωής. Όπως λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος, η νηστεία είναι μητέρα της καθαρότητας της καρδιάς και φύλακας της ταπεινώσεως.

Τη Μεγάλη Τετάρτη, ένας νεαρός προσκυνητής κατάφερε με κόπο να φθάσει μέχρι εκείνα τα δύσβατα μονοπάτια. Είχε ακούσει για τον γέροντα Αρσένιο και θέλησε να πάρει την ευχή του. Δεν τον βρήκε έξω από τη σπηλιά και άφησε σιωπηλά στην είσοδο ένα μεγάλο, ώριμο πορτοκάλι. Ήταν ένα απλό δώρο, αλλά μέσα στη φτώχεια των Καρουλίων έμοιαζε σαν θησαυρός.

Το απόγευμα, όταν ο γέροντας βγήκε να μαζέψει λίγα άγρια χόρτα, είδε το πορτοκάλι να λάμπει επάνω στην πέτρα σαν μικρός ήλιος. Το πήρε στα χέρια του. Η ευωδία του απλώθηκε στον αέρα. Το σώμα του, κουρασμένο από τη νηστεία, ένιωσε έντονα την επιθυμία. Για μια στιγμή η σκέψη ψιθύρισε πως θα μπορούσε να το φάει. Θα του έδινε δύναμη για την αγρυπνία της Σταύρωσης.

Ο γέροντας όμως χαμογέλασε με εκείνη την ειρηνική σοφία που γεννά η άσκηση. Κοίταξε το πορτοκάλι και είπε χαμηλόφωνα. Ωραίο είσαι, κτίσμα του Θεού, αλλά πιο γλυκός είναι ο Χριστός που πεινά επάνω στον Σταυρό.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από τροφές, αλλά κυρίως η άσκηση της αγάπης. Όποιος στερείται για να δώσει στον αδελφό του, εκείνος προσφέρει θυσία ευάρεστη στον Θεό. Ο γέροντας Αρσένιος το γνώριζε αυτό όχι ως θεωρία, αλλά ως ζωή.

Έτσι, όταν έπεσε η νύχτα και τα Καρούλια βυθίστηκαν στη σιωπή, πήρε το κομποσχοίνι του και βγήκε από τη σπηλιά. Το μονοπάτι ήταν στενό και επικίνδυνο, κρεμασμένο επάνω από τη θάλασσα. Περπάτησε αργά μέχρι την καλύβη ενός άλλου ασκητή, του παπα Νικόλα, ο οποίος ήταν άρρωστος και κατάκοιτος. Άφησε το πορτοκάλι στο μικρό παράθυρο και έφυγε χωρίς να τον δει κανείς.

Το επόμενο πρωί ο παπα Νικόλας βρήκε το δώρο. Δάκρυσε. Κατάλαβε ότι κάποιος αδελφός τον θυμήθηκε μέσα στη σιωπή της Σαρακοστής. Όμως και εκείνος σκέφθηκε με ταπείνωση ότι ο γέροντας Αρσένιος ήταν πιο ηλικιωμένος και πιο εξαντλημένος. Έτσι το πήρε κρυφά και το άφησε πάλι κοντά στη σπηλιά του.

Λένε πως εκείνο το πορτοκάλι ταξίδεψε όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα από κελί σε κελί. Από σπηλιά σε σπηλιά. Από παράθυρο σε παράθυρο. Κανείς δεν το κράτησε για τον εαυτό του. Ο καθένας πίστευε πως ο άλλος το είχε μεγαλύτερη ανάγκη.

Έτσι η έρημος των Καρουλίων, που συνήθως γνωρίζει μόνο τη σιωπή των βράχων και τον ήχο του ανέμου, γέμισε εκείνες τις ημέρες από μια αόρατη χαρά. Δεν ήταν η χαρά της τροφής, αλλά της θυσίας. Όπως λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος, η καρδιά που ελεεί ολόκληρη την κτίση γίνεται θρόνος της χάριτος.

Την Κυριακή της Αναστάσεως, μετά την αγρυπνία, οι ασκητές συγκεντρώθηκαν για την κοινή τράπεζα. Στο κέντρο του τραπεζιού βρέθηκε το ίδιο πορτοκάλι, άθικτο ακόμη, μοσχοβολώντας. Ο γέροντας Αρσένιος το πήρε στα χέρια του, το καθάρισε αργά και μοίρασε από μια μικρή φέτα σε όλους.

Τότε είπε με απλότητα λόγια που έμειναν στην μνήμη των πατέρων των Καρουλίων. Αυτό το πορτοκάλι δεν είναι απλώς φρούτο. Είναι μάθημα. Η Σαρακοστή δεν υπάρχει για να μετράμε τι δεν φάγαμε, αλλά για να μάθουμε να χορταίνουμε τον αδελφό μας με αγάπη.

Όποιος κρατά για τον εαυτό του ακόμη και τα λίγα, μένει φτωχός. Όποιος όμως δίνει, ακόμη κι όταν έχει ελάχιστα, γίνεται πλούσιος ενώπιον του Θεού. Εκείνη την ημέρα το πορτοκάλι μοιράστηκε σε μικρά κομμάτια, όμως η χαρά που γεννήθηκε μέσα στις καρδιές των ασκητών ήταν απείρως μεγαλύτερη από τον καρπό.

Ένα απλό πορτοκάλι δεν χόρτασε το σώμα κανενός. Μα χόρτασε ολόκληρη την έρημο των Καρουλίων με αγάπη.

Στα βράχια των Καρουλίων ένα απλό πορτοκάλι έγινε μάθημα αδελφικής αγάπης και αληθινής νηστείας.

Πάντοτε να κάνεις το ίδιο πράγμα: Όταν πέφτεις να σηκώνεσαι…

 

π. Κωνσταντίνος Κόμαν

~ Έλεγε ο άγιος Ρουμάνος Γέροντας Παΐσιος Ολάρου:

Τι είναι η απελπισία; Η απελπισία είναι η μεγαλύτερη αμαρτία. Σου λέει ότι «εγώ δεν μπορώ να σωθώ και μάταια προσεύχομαι». Όχι. Εσύ να λες τα εξής: «Από πού προήλθε αυτός ο λογισμός; Όχι, δεν είναι σωστός. Εγώ, με τη βοήθεια της Μητερούλας του Κυρίου μου, ελπίζω να σωθώ».

Η θύρα του παραδείσου είναι ανοικτή, παιδιά μου, για όλους μας. Μόνο εμείς αρκεί να θέλουμε να μπούμε μέσα. Ο Θεός δεν υποχρεώνει κανέναν. Ενίοτε σπρώχνει κάποιον με τη βία, στέλνοντάς του μια αρρώστια, μια συμφορά, αλλά τον ενάρετο άνθρωπο τον αγαπά ο Θεός.

Κάπου είναι γραμμένο: «Κάθε αμαρτία συγχωρείται, αλλά η αμαρτία κατά του αγίου Πνεύματος δεν συγχωρείται στον αιώνα». Μετά απ’ αυτό τι σου λέει ο λογισμός σου; Όχι! Είναι βλασφημία του νοητού εχθρού. Ο διάβολος τα κάνει αυτά. Σου φέρνει λογισμούς βλασφημίας, για να σε οδηγήσει στην απελπισία και κατόπιν να σου υπενθυμίσει ότι η βλασφημία είναι εναντίον του Αγίου Πνεύματος και ότι ουδέποτε συγχωρείται.

Όχι, παιδιά μου, αυτή η σκέψη είναι του διαβόλου. Εσείς όμως ελάτε στον Πνευματικό και πέστε του τι λογισμός ήρθε στον νου σας: «Πάτερ, έχω λογισμούς βλασφημίας, έχω ανήθικους λογισμούς για την Κυρία Θεοτόκο, για τον Δεσπότη μας Χριστό, για τις Εικόνες, για τους μοναχούς, για τους ιερείς…». Οι λογισμοί πρέπει να αποκαλύπτονται στον Πνευματικό νωρίς.

Η εξομολόγηση είναι το δεύτερο βάπτισμα. Με το Μυστήριο της Εξομολογήσεως σηκώνεσαι ψηλότερα απ’ αυτούς τους λογισμούς. Και πάντοτε να κάνεις το ίδιο πράγμα: Όταν πέφτεις να σηκώνεσαι… Μην αφήνεις την ψυχή σου να προσβάλλεται από τους λογισμούς της απελπισίας.

Πώς λες ότι δεν αγαπάς τον Θεό; Αυτοί είναι λογισμοί του διαβόλου. Κλείσε το στόμα σου. Πώς δεν πιστεύεις; Ποιος σε έφερε εδώ στο μοναστήρι; Γιατί υπακούς σ’ αυτά που σου λέει ο νοητός εχθρός; Γιατί πιστεύεις ότι δεν θα σωθείς; Όχι, παιδί μου. Άφησε όλη την ελπίδα σου στην Κυρία Θεοτόκο και Αυτή θα μας σώσει όλους δωρεάν.

Αν μπορούσαμε να τα κάνουμε όλα, σίγουρα θα υπερηφανευόμασταν· αλλ’ αυτό είναι πολύ κακό… Έχουμε νοερά προσευχή; Κάνουμε ελεημοσύνη; Αλλ’ όταν βλέπεις ότι δεν μπορείς να τα κάνεις όλα, ταπεινώσου. Η δύναμη του Θεού, όπως λέει η Γραφή, αποτελειώνεται μέσα στις αδυναμίες μας. Συ κάνε αυτό που εξαρτάται από τον εαυτό σου. Προσευχήσου συχνά, εξομολογήσου, πήγαινε στην εκκλησία, κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων, με την άδεια του Πνευματικού σου. Και μη φοβάσαι ότι θα πας στην κόλαση. Την Τετάρτη και Παρασκευή νήστευε, κι αν πεινάσεις φάε κάτι. Διάβασε κάποιο ψυχωφελές βιβλίο. Λέγε την ευχή του Ιησού και μη ξεχνάς και την Κυρία μας Θεοτόκο. Κάνε ό,τι μπορείς για τη σωτηρία σου.

Άντε, παιδί μου, ας βάλουμε κι εμείς από τώρα αρχή μετανοίας. Να ζούμε με την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Όταν ήμουν παιδί, η μανούλα μου μού έλεγε: «Νηστεύουμε τώρα, καλό μου παιδί, κι όταν τελειώσει η νηστεία, θα δεις κόκκινα αυγά και τσουρέκια και ντολμαδάκια». Κι έτσι κρατούσαμε τη νηστεία και περιμέναμε.

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

  

---

Τη μνήμη του Αγίου Σωφρονίου, του Πατριάρχου Ιεροσολύμων τιμά σήμερα, 11 Μαρτίου, η Εκκλησία μας.

Ο Άγιος Σωφρόνιος γεννήθηκε στην Δαμασκό της Συρίας περί το έτος 580 μ.Χ. και ήταν υιός ευσεβών και ενάρετων γονέων, του Πλινθά και της Μυρούς. Λόγω της καταγωγής του αποκαλείται και Δαμασκηνός.

Κατά την νεαρή του ηλικία επισκέφθηκε τους Αγίους Τόπους και εκάρη μοναχός στη μονή του αββά Θεοδοσίου, όπου συνδέθηκε πνευματικά με τον εκεί ασκούμενο Ιωάννη τον Μόσχο, από τον οποίο διδάχθηκε πολλά.

Με την συνοδεία αυτού επισκέφθηκε την Αίγυπτο, όπου συνδέθηκε με τον κύκλο του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος και τη Ρώμη. Τότε πέθανε και ο Ιωάννης ο Μόσχος (620 μ.Χ.).

Ο Σωφρόνιος μετακόμισε το λείψανο αυτού στα Ιεροσόλυμα και, αφού τα ενταφίασε στη μονή του Οσίου Θεοδοσίου, επανέκαμψε στην Αλεξάνδρεια. Εκεί προσβλήθηκε τότε από ανίατη ασθένεια των οφθαλμών. Επισκέφθηκε τότε το ναό των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου στο Αμπουκίρ και θεραπεύθηκε. Το θαύμα αυτό περιέλαβε σε εγκώμιό του προς τους Αγίους αυτούς.

Στην συνέχεια επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη με την ελπίδα να προσεταιρισθεί τον Πατριάρχη Σέργιο Α’ (610 – 638 μ.Χ.) στις θέσεις του κατά των Μονοφυσιτών και να εκφράσει τις διαφωνίες του κατά του ενωτικού σχεδίου, το οποίο ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Κύρος ο από Φάσιδος (630 – 643 μ.Χ.) ετοίμαζε για να σιγάσει την διαμάχη μεταξύ Ορθοδόξων και Μονοφυσιτών. Αλλά απέτυχε και απογοητευμένος επανήλθε στα Ιεροσόλυμα.

Όταν πέθανε ο Άγιος Μόδεστος, Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο Άγιος Σωφρόνιος, για την υπερβάλλουσα αρετή του, ανήλθε το έτος 634 μ.Χ. στον πατριαρχικό θρόνο της Σιωνίτιδος Εκκλησίας. Η κατάσταση ήταν θλιβερή. Εσωτερικά η Ορθοδοξία υπέφερε από την αίρεση του μονοφυσιτισμού.

Εξωτερικά οι Άραβες περιέσφιγγαν την πόλη των Ιεροσολύμων. Ήδη κατείχαν τη Βηθλεέμ και ο Άγιος Σωφρόνιος μη δυνάμενος, κατά τον Δεκέμβριο του έτους 634 μ.Χ., να μεταβεί εκεί για να γιορτάσει την γέννηση του Θεανθρώπου, θρηνεί. Για την αποκατάσταση κάποιας ηρεμίας στο ποίμνιό του, συγκαλεί Σύνοδο και καταδικάζει τον Μονοφυσιτισμό.

Για την απόκρουση των Αράβων οργανώνει την άμυνα της πόλεως. Το έτος 637 μ.Χ. όμως αναγκάζεται να παραδώσει την πόλη των Ιεροσολύμων στον χαλίφη Ομάρ.

Ο Άγιος Σωφρόνιος κοιμήθηκε με ειρήνη το επόμενο έτος, 638 μ.Χ.

Το συγγραφικό του έργο είναι σαφώς και καθαρά ποιητικό. Διακρίθηκε κυρίως στην συγγραφή ιδιομέλων και του βίου των Αγίων Αναργύρων, Ιωάννου του Ελεήμονος και Μαρίας της Αιγυπτίας.

Απολυτίκιο:
Ήχος πλ. δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Σωφρόνως τον βίον σου, διαγαγών εκ παιδός, την χάριν του Πνεύματος, εισεποήσω σαφώς, Σωφρόνιε πάνσοφε· όθεν ιεραρχίας, ταίς ακτίσιν εκλάμψας, ώφθης της ευσεβείας, ευκλεής υποφήτης. Καί νυν δυσώπει Όσιε, υπερ των τιμώντων σε.

Ένας Άγιος αναρωτιέται, που είναι ο Θεός…

του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς 

Τι αξία έχει αδελφοί μου, εάν μιλώ αιώνια για τον Θεό και ο Θεός αιώνια σιωπά;
Μπορώ άραγε να υπερασπιστώ το δίκαιο του Θεού εάν ο Θεός δεν το θέσει υπό την προστασία Του;

Μπορώ να αποδείξω τον Θεό στους άθεους εάν ο Θεός κρύβεται;

Μπορώ να αγαπώ τα παιδιά Του εάν Αυτός είναι αδιάφορος απέναντι στα παθήματά τους; Όχι.
Τίποτα από όλα αυτά δεν μπορώ.

Οι λέξεις μου δεν έχουν φτερά για να μπορούν να υψώσουν στον Θεό όλους τους πεσμένους και ξεπερασμένους από τον Θεό.

Ούτε έχουν φωτιά για να ζεστάνουν τις παγωμένες καρδιές των παιδιών έναντι του Πατέρα τους.

Οι λέξεις μου δεν είναι τίποτα αν δεν είναι απήχηση και επανάληψη αυτού που ο Θεός με τη δική του δυνατή γλώσσα λέει.

Τι είναι ο ψίθυρος στα βότσαλα της ακτής μπροστά στο φοβερό βουητό του ωκεανού;
Έτσι είναι και οι λέξεις μου απέναντι στους λόγους του Θεού.

Πώς μπορεί να ακούσει κάποιος τον ψίθυρο στα βότσαλα, τα σκεπασμένα από τον αφρό του μανιώδους στοιχείου. Όταν είναι κουφός μπροστά στο βουητό του ωκεανού;

Πως θα δει τον Θεό στα λόγια μου εκείνος που δεν μπορεί να τον δει στη φύση και στη ζωή;

Πως οι αδύναμες ανθρώπινες λέξεις μπορούν να πείσουν εκείνον που ούτε οι κεραυνοί δεν είναι σε θέσει να πείσουν;

Πως θα ζεσταθεί με μία σπίθα εκείνος που άφησε τη φωτιά πίσω του;

Δεν σιωπά ο Θεός αδελφοί μου, αλλά μιλά δυνατότερα από όλες τις θύελλες και τους κεραυνούς.

Δεν εγκαταλείπει ο Θεός τον δίκαιο, αλλά τον παρακολουθεί στα παθήματά του και απαλά τον οδηγεί στον θρόνο.

Δεν εξαρτάται ο Θεός από οποιουδήποτε την καλή θέληση, αλλά πράττει τα πάντα εξαρτώμενα από τη δική Του καλή θέληση.

Θα ήταν κακόμοιρος ο Θεός μας, εάν εξαρτιόταν από τις δικανικές υπερασπίσεις ενός θνητού ανθρώπου.

Ο Θεός είναι αυτός που είναι, είτε εμείς τον μεγαλύνουμε είτε τον υποτιμούμε.
Ο Θεός θα υπάρχει , φωτεινός και μεγάλος όπως και σήμερα.

Και τότε που οι ακτίνες του ηλίου μάταια θα αναζητούν ένα ανθρώπινο πλάσμα στη γη και αντί ζωντανών θα ζεσταίνουν μόνον τους τάφους των νεκρών…

Το ζήτημα της υπάρξεως του Θεού και της Θείας του Οικονομίας θα καταστρεφόταν αν εξαρτιόταν από τους λόγους μου και από τις δικές σας συνήθειες.

Αλλά το ζήτημα του Θεού, ανεξάρτητα απ’ όλους εμάς θα πετύχει και θα νικήσει Εκείνος του οποίου τα χρόνια δεν έχουν αριθμό και η οντότητά του δεν έχει αρχή και τέλος.

Δεν μπορεί να αφήσει το «επίγειο σπίτι» του στις διαθέσεις μας, στα αδύναμα δημιουργήματά του των οποίων η αρχή και το τέλος σχεδόν συναντιόνται σε ένα σημείο.

Και των οποίων η οντότητα είναι μία κουκκίδα.

Δεν είναι ο άνθρωπος φερέγγυος αλλά ο Θεός και πιστός εγγυητής της Βασιλείας της αγάπης στη γη…

Αν αγαπάς το φαγητό, θα περάσεις τη ζωή σου μέσα στα πάθη.

 

"Αν αγαπάς το φαγητό, θα περάσεις τη ζωή σου μέσα στα πάθη. Η ψυχή δεν θα ταπεινωθεί, αν η σάρκα δεν στερηθεί το ψωμί. Η αχόρταγη κοιλιά, είναι η ρίζα και η αιτία κάθε κακού. Και όσο συνηθίζεις στο πολύ φαγητό, τόσο το σώμα σου ζητάει περισσότερο. Ενώ όποιος συνηθίζει να τρώει λίγο, μαθαίνει το σώμα του στο λίγο."

Όσιος Παϊσιος Βελιτσκόφκυ

Πνευματική προσέγγιση του δημογραφικού προβλήματος

 

Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού

---

 Η οικογένεια ως «κατ' οίκον Eκκλησία»

Εισαγωγικά

Καθίσταται εναργές ότι το δημογραφικό πρόβλημα, ιδιαιτέρως κατά την τελευταία πενταετία, έχει αναχθεί σε πρώτιστη προτεραιότητα της Πολιτείας.

Το πλέον αξιοσημείωτο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι η κοινωνία στο σύνολό της —όπως τεκμαίρεται και από τις σχετικές δημοσκοπήσεις— έχει πλέον συνειδητοποιήσει ότι το ζήτημα αυτό δεν άπτεται μόνον της ιστορικής συνεχείας του Γένους μας, αλλά συνδέεται άρρηκτα με ένα ευρύ φάσμα οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα όλων μας.

Ασφαλώς, το εν λόγω πρόβλημα είχε αρχίσει να εκδηλώνει τα πρώτα ανησυχητικά του συμπτώματα ήδη από τεσσαρακονταετίας.

Εντούτοις, παρέμενε χαμηλά στην ιεράρχηση των εκάστοτε κυβερνήσεων, ενώ για την ευρύτερη κοινωνία αποτελούσε ζήτημα δευτερεύουσας σημασίας, συγκριτικά με τα κοινωνικοπολιτικά θέματα που κυριάρχησαν στη δημόσια σφαίρα από τη Μεταπολίτευση και εξής.

Ακόμη και όταν, στα μέσα της δεκαετίας του '90, ο Υπουργός κ. Μανώλης Δρεττάκης συνέταξε εμπεριστατωμένη μελέτη στο πλαίσιο αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής —καταδεικνύοντας ότι οδηγούμαστε με μαθηματική ακρίβεια σε μη αναστρέψιμα αποτελέσματα— το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας παρέμενε εν πολλοίς αδιάφορο, ενώ η Πολιτεία μετέθετε τη λήψη των αναγκαίων μέτρων σε ένα αόριστο μέλλον.

Επί των ημερών μας, το ζήτημα έχει οξυνθεί σημαντικά, αναδεικνύοντας την πολυσύνθετη φύση του, καθώς σε αυτό διασταυρώνονται παράμετροι κοινωνικής, οικονομικής, ψυχολογικής, αλλά πρωτίστως πνευματικής φύσεως.

Καταρχάς, οφείλουμε να συνεκτιμήσουμε δύο θεμελιώδη δεδομένα: το πρώτο συνίσταται στο ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στην ελληνική κοινωνία, αλλά ταλανίζει ολόκληρο τον δυτικό κόσμο και κατεξοχήν την Ευρώπη. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της νοτίου Ιταλίας, όπου ορεινοί και αγροτικοί οικισμοί ερημώνονται με ραγδαίους ρυθμούς.

Το δεύτερο δεδομένο αφορά στην άμεση συνάρτηση του δημογραφικού με τη ριζική ανατροπή συμπεριφορών και προτεραιοτήτων, ιδιαιτέρως μεταξύ των νεοτέρων γενεών.

Πρόκειται για μεταβολές που κλονίζουν με πρωτόγνωρη σφοδρότητα τις πατροπαράδοτες κοινωνικές και οικογενειακές δομές, καθώς και τους προσωπικούς και συλλογικούς στόχους.

Αρκεί μια αναδρομή στον παλαιό ελληνικό κινηματογράφο για να διαπιστώσει κανείς την πλήρη ανατροπή των σχεδιασμών του μέσου Έλληνα αναφορικά με τον οικογενειακό και επαγγελματικό του βίο.

Κοινωνικά Αίτια του προβλήματος

Η διαφοροποίηση αυτή ερμηνεύεται, αναμφίβολα, από προφανή αίτια. Οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες, οι εργασιακές σχέσεις, τα κυρίαρχα καταναλωτικά πρότυπα και, βεβαίως, η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη —με τις απρόβλεπτες ανατροπές που επιφέρει καθημερινά η Τεχνητή Νοημοσύνη— επιτείνουν το αίσθημα της ανασφάλειας και της αβεβαιότητας.

Παράλληλα, οι διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας περιθωριοποιούν τις παραμέτρους της οικογενειακής ζωής.

Ο σχεδιασμός για τη δημιουργία εστίας καταπνίγεται από τις σκληρές συνθήκες της οικονομικής επιβιώσεως, αλλά και από τις προτεραιότητες ενός εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο είναι πλήρως προσαρμοσμένο στις απάνθρωπες επιταγές ενός οικονομικού μοντέλου που υποβιβάζει τον άνθρωπο σε μια στυγνή παραγωγική και καταναλωτική μηχανή.

Θα ήταν, ωστόσο, σφάλμα να περιοριστούμε μόνον σε αυτές τις διαπιστώσεις. Προσεγγίζοντας το δημογραφικό πρόβλημα με στενά οικονομοτεχνικά και κοινωνιολογικά κριτήρια, αδυνατούμε να το διερευνήσουμε εις βάθος.

Τούτο αποδεικνύεται από την ισχνή αποτελεσματικότητα των μέτρων που, έστω και δειλά, άρχισαν να λαμβάνονται.

Ακόμη και σε κράτη όπου το ζήτημα απασχολεί σοβαρά την πολιτική ηγεσία επί μακρόν, τα αποτελέσματα παραμένουν πενιχρά και δυσανάλογα προς τις οδυνηρές συνέπειες που επιφέρει η προϊούσα γήρανση του πληθυσμού. Γιατί, όμως, συμβαίνει αυτό;

Η απάντηση έγκειται στο γεγονός ότι το δημογραφικό συνδέεται με θεμελιώδη υπαρξιακά ερωτήματα, τα οποία ταλανίζουν κυρίως τους νέους: Γιατί να δημιουργήσω οικογένεια; Γιατί να φέρω ένα παιδί στον κόσμο; Γιατί να διακινδυνεύσω μια ενδεχόμενη αποτυχία στη συμβίωση ή στην ανατροφή;

Και, εν τέλει, γιατί να μην αφοσιωθώ αποκλειστικά στην επαγγελματική μου σταδιοδρομία και στην ατομική μου ευμάρεια;

Τα ερωτήματα αυτά αγγίζουν τις πνευματικές χορδές της ανθρώπινης προσωπικότητας και καθορίζουν τις αποφάσεις που συνθέτουν τη δύσκολη εξίσωση του δημογραφικού.

Σε αυτήν την εξίσωση, η πνευματικότητα αναδεικνύεται σε παράγοντα καταλυτικό. Για τον λόγο αυτόν, παρίσταται ανάγκη, στο σημείο αυτό, να αποσαφηνίσουμε —στο μέτρο που ο χρόνος μάς το επιτρέπει— το περιεχόμενο αυτού του όρου.

Η διάσταση της πνευματικότητας

Συνεπώς, η πνευματικότητα δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια ή μια θεωρητική ενασχόληση, αλλά την ίδια τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η στάση μας απέναντι στη ζωή.

Όταν η πυραμίδα των αξιών μας μετατοπίζεται από το «εμείς» στο «εγώ», τότε μοιραία αλλάζει και η προσέγγισή μας στην οικογένεια, την τεκνογονία και τη θυσιαστική αγάπη. 

Το δημογραφικό πρόβλημα, λοιπόν, στην ουσία του, δεν είναι απλώς ένα ζήτημα οικονομικών μεγεθών ή κοινωνικών παροχών· είναι πρωτίστως κρίση πνευματική και αξιακή. Είναι η δυσκολία του σύγχρονου ανθρώπου να δεσμευτεί σε κάτι που υπερβαίνει τη δική του ατομικότητα και να αποδεχθεί την ευθύνη της συνέχειας της ζωής.

Η υπέρβαση αυτής της κρίσης απαιτεί μια επαναξιολόγηση του κώδικα που καθορίζει τις επιλογές μας: το αν θα πορευτούμε με γνώμονα την εφήμερη αυτονομία ή την αιώνια προοπτική του προσώπου μέσα στην κοινωνία.

Κορυφαία θέση σε κάθε αξιακό κώδικα έχει το ίδιο το γεγονός της ζωής και όλα εκείνα τα ερωτήματα που σχετίζονται με αυτήν: Από που έλαβα τη ζωή, τί μου ανήκει και τί θέση έχω σε αυτό που ονομάζουμε «κύκλο της ζωής».

Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν μόνον νοητικές κατασκευές αλλά εξαρτώνται από τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις που αποκομίζει ο κάθε άνθρωπος από το κοινωνικό του περιβάλλον, ήδη από την πολύ μικρή ηλικία του, καθώς και από τις νουθεσίες, τις υποδείξεις,  τους λόγους, ιδιαίτερα όμως το παράδειγμα που παίρνει από εκείνους που έχουν αναλάβει να διαμορφώσουν τον χαρακτήρα και τη συνείδησή του, δηλαδή το σπίτι του και τους γονείς του.

Όλα, λοιπόν, οδηγούν στο συμπέρασμα πως, χωρίς πνευματική αντιμετώπιση, το δημογραφικό πρόβλημα θα συνεχίσει να οξύνεται μέσα σε μια δυτική κοινωνία η οποία συστηματικά —ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες — έχει επιλέξει τον δρόμο της «αποπνευματοποίησης» της ζωής και του ανθρωπίνου προσώπου.

Στο επίπεδο της «αποπνευματοποίησης», το άτομο δεν ενεργεί με αρετές και αξίες, αλλά μόνο με τις φυσικές ικανότητες που διαθέτει, όπως η ευφυΐα, οι αντοχές και οι επίκτητες γνώσεις.

Με όλα αυτά όμως υπηρετεί μόνο το προσωπικό του όφελος, έστω κι αν βλάπτει με τις ενέργειές του τον συνάνθρωπο και, γενικότερα, το σύνολο.

Επομένως, ο δύσκολος αγώνας του συνειδητού ανθρώπου είναι να βρει τον τρόπο ώστε να εναρμονίσει αυτές τις δύο πλευρές του και να ζήσει ως ολοκληρωμένο πρόσωπο πάνω στη γη.

Κι εδώ ακριβώς αρχίζει η δυσκολία του! Ποιά θα είναι η επιλογή του; Πώς θα ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο δυνάμεις (Πνεύμα και Ύλη) που τον διεκδικούν, αφού είναι «γέννημα» και των δύο; Τί ερμηνεία δίνει στον κόσμο που τον περιβάλλει; Ποιοί είναι οι κανόνες που πρέπει να αποδεχθεί και, κυρίως, γιατί να τους αποδεχθεί;

Δημογραφικό και ορθόδοξη πνευματικότητα

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα είναι σαφές: μπορεί η χριστιανική πνευματικότητα να βοηθήσει στην ανάδειξη της αιτίας του δημογραφικού προβλήματος και να οδηγήσει σε μια αποτελεσματική αντιμετώπιση του;

Πριν προσεγγίσουμε το ερώτημα αυτό, πρέπει να έχουμε ως δεδομένο πως ο κάθε άνθρωπος διψά για μια ζωή γεμάτη νόημα και διαρκή χαρά. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην ποθεί την εσωτερική πληρότητα και την απάντηση στα μεγάλα ερωτήματα της ζωής.

Αυτήν την πληρότητα την επιτυγχάνει ο άνθρωπος όταν εκπληρώνει τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.

Η ευτυχισμένη ζωή ξεκινά από την αυτογνωσία. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να επιλέξει οποιονδήποτε σκοπό ζωής, η ολοκλήρωσή του όμως είναι συνυφασμένη με την εκπλήρωση ενός σκοπού, ο οποίος τού δόθηκε και αποτελεί αναπόσπαστο δεδομένο της κατασκευής του. 

Για την ορθόδοξη ανθρωπολογία,  ο άνθρωπος αποτελεί εικόνα του Θεού. Η θέση αυτή αναφέρεται πολύ συχνά και αποτελεί προμετωπίδα πολλών και διαφορετικών θεολογικών αναλύσεων.

Συνήθως τονίζονται συγκεκριμένες πτυχές του «κατ’ εικόνα» όπως είναι το αυτεξούσιο ή η λογική.

Ο όρος αυτός, όμως, έχει απύθμενο βάθος και συνδέεται με θεμελιώδεις παραμέτρους της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως αυτό του νοήματος της ζωής, με το οποίο συνδέεται άμεσα το δημογραφικό πρόβλημα, ως πρόβλημα δημιουργίας μιας ζωής.

  Το «κατ’ εικόνα» καθιστά τον άνθρωπο συν - δημιουργό της ζωής. Η πληρότητα του ανθρώπου και η εσωτερική του ολοκλήρωση έχει ως βασικό παράγοντα τη συμμετοχή στο γεγονός της ζωής.

Η τεκνογονία δεν είναι απλώς μια βιολογική πράξη αλλά συνεργασία με τον Θεό στη δημιουργία.

Όταν ο Θεός παραγγέλλει στους ανθρώπους το «αυξάνεστε και πληθύνεσθε», τον καθιστά στην ουσία συνεργάτη του και του υποδεικνύει ένα βαθύ νόημα ζωής.

Τα πράγματα όμως δεν σταματούν εκεί: όταν ο Θεός παρέδωσε στον άνθρωπο τον παράδεισο, δηλαδή μια γη σε κατάσταση ειρήνης και φωτεινής προοπτικής, του παρέδωσε και την ευθύνη να συνεχίσει τη διαμόρφωσή της και να την προστατεύει. Αυτό είναι το νόημα της φράσης «εργάζεσθε και φυλάττειν».

Συνεπώς, ο άνθρωπος δεν είναι μόνο δημιουργός αλλά και συνδιαμορφωτής της ζωής. Αυτό επεκτείνεται και στο θέμα της σχέσεως γονέων και παιδιών.

Η τεκνογονία συνδυάζεται στενά με την ανατροφή, η οποία στην ουσία αποτελεί πράξη διαμόρφωσης μιας νέας ζωής, ενός νέου προσώπου, μιας νέας προσωπικότητας. 

 Είναι όμως έτοιμος ο κάθε φυσικός γονέας να αναλάβει την ανατροφή μιας νέας ζωής;

Είναι, υπό μία όμως προϋπόθεση: να βρίσκεται και εκείνος σε διαρκή εξέλιξη, σε διαρκή διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, σε διαρκή ωρίμανση σε ψυχολογικό αλλά και σε πνευματικό επίπεδο.

Η πνευματική εξέλιξη του ανθρώπου δεν σταματά ποτέ. Ο πνευματικός αγώνας για τιθάσευση των παθών και προόδου ως προς την υπέρτατη χριστιανική αρετή που είναι η αγάπη, είναι ισόβια.

Αυτή ακριβώς η αγάπη, στηριγμένη στη διαρκή μείωση του εγωισμού και στην ικανότητα της ενσυναίσθησης και της έμπρακτης συμπόνιας και συμπαράστασης προς τον κάθε άνθρωπο, αποτελεί το θεμέλιο μιας «ανθισμένης» οικογενειακής ζωής και μιας ποιοτικότερης ανθρώπινης κοινωνίας. 

Επανερχόμαστε λοιπόν στο ερώτημα: γιατί να φέρω ένα παιδί στον κόσμο; 

Η χριστιανική ανθρωπολογία προτείνει δύο απαντήσεις:

Πρώτον, διότι είναι στη φύση του ανθρώπου να λειτουργεί ως συνδημιουργός και συνδιαμορφωτής της ζωής. Και καθετί το φυσικό που εκπληρώνεται, συνοδεύεται από ένα αίσθημα βαθιάς ικανοποίησης και υπαρξιακής ολοκλήρωσης.

Δεύτερον, διότι η τεκνογονία και η ανατροφή ενός παιδιού προσφέρουν ένα επιπλέον κίνητρο για την προσωπική ολοκλήρωση του γονέα. Το παιδί και, γενικότερα, η οικογενειακή ζωή αποτελούν ένα πρώτης τάξεως εργαστήριο καταπολέμησης του ναρκισσισμού και του εγωισμού.

Μέσα στην οικογένεια, τα μέλη της μαθαίνουν να συνυπάρχουν, να προσφέρουν απλόχερα τις δυνάμεις τους, να απαρνούνται το ίδιον θέλημα, να διαπραγματεύονται, να διεκδικούν, αλλά και να παραχωρούν ακόμη και τα δικαιώματά τους.

Όταν, λοιπόν, ο ιερός Χρυσόστομος τονίζει ότι η ανατροφή των παιδιών είναι ιερό έργο, υπονοεί πως η τεκνογονία και η ανατροφή αποτελούν οδό συνάντησης με το αληθινό νόημα της ζωής —που είναι η αγάπη— αλλά και πεδίο καλλιέργειας όλων εκείνων των αρετών που ομορφαίνουν την παρούσα ζωή και προετοιμάζουν την είσοδο στην αιωνιότητα.

Οικογένεια: Το θεμέλιο για τη δημιουργία της επόμενης γενιάς   

Οι δύο αυτές αλήθειες οδηγούν στο συμπέρασμα πως η πνευματική ωρίμανση του ανθρώπου εξαρτάται από την εικόνα που, πολύ νωρίς, θα σχηματίσει —ή θα αποτύχει να σχηματίσει— για μια ολοκληρωμένη ζωή, πλήρη χαράς και νοήματος.

Από την εικόνα αυτή θα εξαρτηθούν και οι αποφάσεις του σχετικά με την ποιότητα των σχέσεων που θα αναζητήσει, το ήθος της οικογένειας που θα θελήσει να δημιουργήσει και, βεβαίως, την απόφαση για τη δημιουργία νέας ζωής.

Συνεπώς, η ανατροφή των παιδιών αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα μεταβίβασης ενός αξιακού κώδικα στην επόμενη γενιά. Μέσα στην εστία θα ληφθούν οι πρώτες αποφάσεις για το αν αξίζει κανείς να δημιουργήσει οικογένεια και να φέρει στον κόσμο νέες υπάρξεις.

Και βέβαια, η καλλιέργεια του λόγου, η διαρκής προσφορά πνευματικών ερεθισμάτων και η συνεπής τήρηση των ορίων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.

Σημαντικότερο, όμως, όλων είναι το ζωντανό παράδειγμα και η αίσθηση χαράς και αγάπης που εκπέμπει —ή που αδυνατεί να εκπέμψει— η σχέση μεταξύ των γονέων.

Η αλήθεια είναι πως η οικογένεια, ακόμη και όταν έχει επιτύχει να διαμορφώσει ένα υγιές περιβάλλον με πνευματικά ερεθίσματα, λειτουργικές σχέσεις και διαρκή εξέλιξη, δεν παύει να επηρεάζεται από τις κοινωνικές, πολιτιστικές και πνευματικές συνθήκες της κοινωνίας στην οποία ανήκει.

Έχει μεγάλη σημασία να παρατηρούμε τον κόσμο στον οποίο εντασσόμαστε, να εντοπίζουμε τα μηνύματα που μας εκπέμπει μέσω των διαύλων που διαθέτει —όπως τα μέσα ενημέρωσης και η εκπαίδευση— αλλά και να ερμηνεύουμε τις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές που μας προβάλλονται.

Μέσα από αυτές τις διεργασίες, θα είμαστε σε θέση να διακρίνουμε τα αίτια που επιτείνουν το δημογραφικό πρόβλημα, ώστε η αντίδρασή μας να είναι καίρια και αποτελεσματική.

 Τρεις είναι οι αρνητικές πτυχές μιας νοοτροπίας που δεχόμαστε ως μέλη της σημερινής κοινωνίας, οι οποίες αμφισβητούν τη σκοπιμότητα της δημιουργίας οικογένειας και της τεκνογονίας.

 Η πρώτη είναι μια γενικευμένη ατομοκεντρική στάση ζωής, η οποία οδηγεί σταδιακά τον άνθρωπο στην πεποίθηση πως είναι αυτάρκης και πως τη μέγιστη σημασία έχει η προβολή της ατομικότητας ως του μοναδικού κριτηρίου αξιολόγησης των πάντων. Με απλά λόγια: «αντικειμενική αλήθεια είναι η αλήθεια μου».

Εγώ διαμορφώνω τους κανόνες της ηθικής μου· ό,τι με ευχαριστεί είναι ηθικώς αποδεκτό και ό,τι με περιορίζει, απορριπτέο. Αυτός είναι ο άνθρωπος της μετανεωτερικότητας, ο οποίος φαινομενικά δείχνει να κατακτά την απελευθέρωση από κάθε τι το συλλογικό ή το αυθεντικό.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η οικογένεια και η τεκνογονία —αποκομμένες από κάθε υπερατομική σκοπιμότητα— μοιάζουν περισσότερο με έναν περιττό περιορισμό. 

Η δεύτερη πτυχή της σημερινής κοινωνίας αποτελεί αναπόδραστη συνέπεια της πρώτης: η αξία της ζωής ταυτίζεται πλέον με την άνεση και την καταναλωτική δύναμη. Προτεραιότητα του ανθρώπου καθίσταται το «έχειν».

Αυτό επιδιώκεται μέσω της συσσώρευσης πλούτου και, κατ’ επέκταση, μέσω της διαρκούς ανέλιξης σε επαγγελματικό επίπεδο ή στο πεδίο της κοινωνικής προβολής.

Ο άνθρωπος αναρριχάται στην κοινωνική πυραμίδα με μοναδικό σκοπό να εξασφαλίσει μια υλικά πλουσιότερη ζωή.

Η ταυτότητά του καθορίζεται από τη δυνατότητά του να καταναλώνει και από τον βαθμό της αναγνωρισιμότητάς του. Όπως χαρακτηριστικά έλεγε και μια διαφήμιση: «You are your fame», δηλαδή, «είσαι η φήμη σου». 

Υπάρχει όμως και μια τρίτη πτυχή της σημερινής κοινωνίας, η οποία αποτελεί το τίμημα της επιλογής των δύο προηγούμενων: πρόκειται για μια διαρκή και επώδυνη ανασφάλεια, έναν τυραννικό φόβο.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας —όπως, για παράδειγμα, ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος— αναφέρονται συχνά στον φόβο του ανθρώπου που είναι αποκομμένος από την πίστη στον Θεό.

Κάνουν λόγο για έναν διαρκή φόβο, όχι μόνο για τα γεγονότα που μπορεί να επιφέρει ανά πάσα στιγμή ένα αβέβαιο μέλλον, αλλά ακόμη και απέναντι στους «θορύβους της νύχτας», οι οποίοι αρκούν για να βυθίσουν τον άνθρωπο στον πανικό και τον τρόμο του θανάτου.

Ο αποκομμένος από τον Θεό άνθρωπος ζει με την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας του, η οποία όμως αμφισβητείται διαρκώς από τις πραγματικές συνθήκες της ζωής και καταρρέει μπροστά σε ένα δυσάρεστο γεγονός, αφήνοντας την ψυχή να μετεωρίζεται σε ένα κενό, χωρίς σταθερά, παρηγοριά και προοπτική.

Με αυτή την ψυχολογία, κάθε επιθυμία τεκνογονίας προσκρούει στα ανυπέρβλητα εμπόδια του φόβου και της ανασφάλειας, που προσλαμβάνουν ποικίλες μορφές: το ενδεχόμενο γέννησης ενός παιδιού χωρίς άριστη υγεία, την έλλειψη πόρων για μια άνετη ζωή, την αδυναμία παροχής της «τέλειας» εκπαίδευσης, της «τέλειας» καλλιέργειας, της «τέλειας» αποκατάστασης.

Ακούμε όλα αυτά και πιθανόν αγανακτούμε. Κι όμως! Ακόμη και σε περιβάλλοντα όπου υποτίθεται πως έχουν γίνει αποδεκτές οι χριστιανικές αρχές για το νόημα της ζωής, έχουν παρεισφρήσει ανεπαίσθητα σύγχρονες νοοτροπίες, οι οποίες συμβάλλουν εξίσου στη διαμόρφωση ανθρώπων με έντονο ναρκισσισμό, άκρατο ατομισμό και βαθιά ανασφάλεια.

Πώς να διασπάσεις τον εγωκεντρισμό, όταν πλέον, από την πρώτη κιόλας περίοδο διαμόρφωσης της συνείδησης του παιδιού, ένα πολυπρόσωπο σύστημα —εκπαιδευτικό, οικογενειακό και κοινωνικό— έχει συντονιστεί ώστε να μεταβάλει τον κάθε άνθρωπο σε τροφοδότη του άκρατου εγωισμού του!

Από τα πρώτα κιόλας γενέθλια, η ευχή «να ζήσεις, χρόνια πολλά» συνοδεύεται από τον μύχιο πόθο του γονέα να δει το παιδί του πλούσιο, επιτυχημένο και αναγνωρίσιμο.

Πολύ σύντομα, στο μυαλό και στην ψυχή του νέου ανθρώπου φυτεύεται ο στόχος μιας ατομικής καταξίωσης, η οποία θεωρείται ότι «κινδυνεύει» εάν ο υιός ή η θυγατέρα εμπλακούν σε μια «άκαιρη» σχέση.

Τότε, γίνονται ανεκτές κάποιες... περιπέτειες, αρκεί να μην οδηγήσουν σε γάμο, καθώς... «είναι νωρίς ακόμη»!

Και καθώς οι κύκλοι των σπουδών διαδέχονται ακατάπαυστα ο ένας τον άλλον και η διαδικασία της καθιέρωσης σε κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο γίνεται όλο και πιο χρονοβόρα, τη στιγμή που δειλά-δειλά ανακύπτει το ερώτημα για τη δημιουργία οικογένειας ή, τουλάχιστον, μιας σοβαρής σχέσης, γονείς και παιδιά αιφνιδιάζονται.

Διαπιστώνουν ότι όχι μόνον έχουν παρέλθει τα χρόνια, αλλά και πως αυτό το κεφάλαιο της ζωής παρέμεινε εντελώς στο περιθώριο, χωρίς ίχνος προετοιμασίας σε κανένα επίπεδο: από τα κριτήρια επιλογής συντρόφου μέχρι τα πιο απλά και πρακτικά ζητήματα.

Αλλά ακόμη και όταν η σχέση προχωρήσει, εκείνο που κυρίως «πονάει» είναι η συνειδητοποίηση της πλήρους έλλειψης προετοιμασίας στο «άθλημα» της συνύπαρξης.

Ξαφνικά, ένας άνθρωπος που έφτασε στα τριάντα ή και στα τριάντα πέντε του χρόνια, μεριμνώντας αποκλειστικά για την ατομική του εξασφάλιση και ευδαιμονία, καλείται να συμπορευθεί με έναν σύντροφο με τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά. Τί θα συμβεί τότε;

Στην καλύτερη περίπτωση, δύο άνθρωποι που για σειρά ετών πασχίζουν να δικαιώσουν το όραμα που τους εμφυτεύθηκε για την ατομική ευτυχία, θα πορευτούν με αμοιβαίες υποχωρήσεις, έχοντας όμως ελάχιστα περιθώρια και αντοχές.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένα από τα πολλά που θα «στριμωχτούν» ανάμεσα στις ατομικές επιδιώξεις και τα προγράμματα είναι και η τεκνογονία.

Το εάν και το πότε θα έρθει το παιδί θα εξαρτηθεί πλέον από το χρονοδιάγραμμα και τα οικονομικά μεγέθη.

Αλλά και όταν έρθει, θα αποτελεί απλώς ένα «εξάρτημα» ενός προϋπάρχοντος συστήματος, το οποίο δεν θα προσαρμοστεί στη νέα ζωή αλλά, αντίθετα, θα την περιορίσει με την ακαμψία του.

Σε άλλες εποχές, η ένταξη της νέας κοπέλας —ήδη από την εφηβική της ηλικία— στη διαδικασία ετοιμασίας της προίκας της, μπορεί όντως να αποτελούσε ένα κοινωνικό στερεότυπο, δεν έπαυε όμως να προπαρασκευάζει την ύπαρξή της για μια μεγάλη αποστολή, για μια έξοδο από τον ατομικισμό, για μια διακονία.

Δεν νοσταλγώ εκείνες τις εποχές· αλίμονο! Υποστηρίζω, όμως, πως η άνοδος του μορφωτικού επιπέδου όχι απλώς δεν κατάφερε να επιφέρει τη διάκριση ανάμεσα στα παρωχημένα στερεότυπα και τα διαχρονικά μηνύματα για την ιερότητα της ζωής, αλλά, αντιθέτως, μετέβαλε την άρνηση της ζωής —είτε με τη μορφή της αποφυγής της τεκνογονίας είτε με την έκτρωση— σε «δικαίωμα».

Ποιμαντικές Προτάσεις

Υπάρχει άραγε ελπίδα να μεταβληθεί η κατάσταση αυτή; Υπάρχει πιθανότητα η ατομική καταξίωση —θεμιτή ως ένα σημείο— να μη στερήσει από τους νέους ανθρώπους, και ιδιαίτερα από τις νέες κοπέλες, την προοπτική μιας μητρότητας που αποτελεί ουσιαστικά σχολείο ερμηνείας του μυστηρίου της ζωής και βιωματικής μέθεξης σε αυτό;

Υπάρχει ακόμη περίπτωση η γυναίκα να αποτελέσει ελπίδα σωτηρίας και για τον άνδρα, ο οποίος λησμόνησε με τη σειρά του να αναζητά την ολοκλήρωσή του μέσα από τη διακονία, τη στοργή και την προστασία του δώρου της ζωής, όπως θαυμαστά απεικονίζεται στη μορφή μιας μάνας που θηλάζει το βρέφος της;

Το πρώτο βήμα είναι η επαναξιολόγηση του γάμου και η ανάδειξή του ως μυστηρίου θραύσεως του εγωισμού και αυτοπροσφοράς. Ακόμη και στην εποχή μας, την εποχή της ευκολίας και του ελάχιστου δυνατού κόπου, οι νέοι διψούν για ουσιαστικές σχέσεις. Λίγο να συζητήσει κανείς μαζί τους, το διαπιστώνει. Ακόμη και στις πιο εφήμερες σχέσεις, που αποτελούν πλέον την κυρίαρχη νοοτροπία, ένας κρυφός πόθος και ένας βαθύς καημός είναι εμφανείς: ο καημός του «για πάντα». Ενώ ο κόσμος σιγά-σιγά ασφυκτιά από τη μοναξιά και την αλλοτρίωση, ο γάμος πρέπει να αποτελέσει πλέον αντικείμενο σοβαρής συζήτησης με τα παιδιά, χωρίς αναχρονιστικές αγκυλώσεις, αλλά με συγκροτημένες θέσεις, προϊόντα ειλικρινούς διαλόγου μαζί τους.

Ένα δεύτερο βήμα είναι ο απεγκλωβισμός από τις εμμονές του πλούτου και της καριέρας. Η αγνή ψυχή των παιδιών είναι σε θέση να υποψιαστεί τη ρηχότητα του καταναλωτισμού και το αδιάλειπτο άγχος που επιβάλλει η μονοσήμαντη αναζήτηση της επαγγελματικής καταξίωσης. Αυτά αντιμετωπίζονται με εναλλακτικά ερεθίσματα καλλιτεχνικής δημιουργίας, συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες και τη διακριτική ανάδειξη πνευματικών κριτηρίων. Μονόδρομο προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί η συνεργασία οικογένειας και Εκκλησίας. Προϋπόθεση, όμως, είναι η διαρκής κάθαρση από την εκκοσμίκευση, δηλαδή από τη διείσδυση κοσμικών κριτηρίων στην εκκλησιαστική και οικογενειακή ζωή.

Ένα τρίτο βήμα είναι η θετική και ελπιδοφόρα ενατένιση της ζωής μέσω της πνευματικής εμπειρίας και της συνειδητής πίστης στο Πρόσωπο του Χριστού· μιας πίστης ικανής να οδηγήσει τον άνθρωπο στην ασφάλεια και τη γαλήνη της Θείας Πρόνοιας και της Θείας Αγάπης, καθιστώντας τον ικανό να αντιμετωπίσει τον διάχυτο φόβο και την ανασφάλεια που κυριαρχούν στη σύγχρονη κοινωνία μας.

Επίλογος

 Το δημογραφικό πρόβλημα έφτασε στη σημερινή του οξύτητα μέσα από μια αργή και μακροχρόνια διαμόρφωση των συνθηκών που προαναφέραμε.

Αυτό σημαίνει ότι με τους ίδιους αργούς ρυθμούς θα επέλθει η ανατροπή των δεδομένων και η σταδιακή επίλυσή του.

Απαιτείται υπομονή, προσήλωση στα πνευματικά κριτήρια της Εκκλησίας και ανατροπή των σύγχρονων στερεοτύπων —μια προσπάθεια που δεν αφορά μόνο τους νεότερους, αλλά και τους μεγαλύτερους.

Ένα είναι το βέβαιο: τόσο η οικογενειακή ζωή όσο και η ανατροφή των παιδιών αποτελούν οδό εσωτερικής πληρότητας και υπαρξιακής ολοκλήρωσης, τα οποία συνιστούν για τα παιδιά μας δικαίωμα και ευκαιρία.

Ας μεταμορφώσουμε την Εκκλησία μας σε μια κοινότητα με ισχυρούς πνευματικούς δεσμούς, μέσα από την οποία θα προετοιμαστούν άνθρωποι ικανοί να ιδρύσουν τη δική τους «κατ’ οίκον Εκκλησία».

Άνθρωποι που θα αναλάβουν με χαρά την ευθύνη του «αυξάνεστε και πληθύνεσθε», με ωριμότητα, υπευθυνότητα και, κυρίως, με την αγαλλίαση που προσφέρει η εκπλήρωση μιας υπέρτατης αποστολής.

*** Το ως άνω κείμενο αποτελεί Εισήγηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού, στη Συνεδριακή Ημερίδα, με θέμα: «Το Δημογραφικό Πρόβλημα και η Αναγέννηση της Υπαίθρου: Δύο Προκλήσεις για τη Δυτική Ελλάδα», που πραγματοποιήθηκε στο Αγρίνιο, το Σάββατο 7 Μαρτίου 2026.