Π.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΜΕΜΑΝ:ΤΟ ΤΕΛΟΣ(Μ.ΔΕΥΤΕΡΑ-Μ.ΤΡΙΤΗ-Μ.ΤΕΤΑΡΤΗ)

Αυτές οι τρεις ημέρες, τις οποίες η Εκκλησία ονομάζει Μεγάλες και Άγιες, έχουν, μέσα στο λειτουργικό κύκλο της Μεγάλης Εβδομάδας, έναν καθοριστικό σκοπό. Τοποθετούν όλες τις ιερές ακολουθίες στην προοπτική του Τέλους · μας υπενθυμίζουν το εσχατολογικό νόημα τον Πάσχα.

Συχνά η Μεγάλη Εβδομάδα χαρακτηρίζεται σαν περίοδος γεμάτη με «ωραιότατες παραδόσεις» και «έθιμα», σαν ξεχωριστό τμήμα του εορτολογίου μας. Τα ζούμε όλα αυτά από την παιδική μας ηλικία σαν ένα ελπιδοφόρο γεγονός που γιορτάζουμε κάθε χρόνο, θαυμάζουμε την ομορφιά των ακολουθιών, τις επιβλητικές πομπές και προσβλέπουμε με κάποια ανυπομονησία στο Πασχαλινό τραπέζι… Και υστέρα, όταν όλα αυτά τελειώσουν, ξαναρχίζουμε την κανονική μας ζωή.

Αλλά άραγε καταλαβαίνουμε πως όταν ο κόσμος αρνήθηκε τον Σωτήρα του, όταν ο Ιησούς «ήρξατο αδημονείν» και έλεγε: «περίλυπος εστίν η ψυχή μου έως θανάτου», και όταν πέθανε στο Σταυρό, τότε η «κανονική ζωή» σταμάτησε; Δεν είναι πια δυνατόν να υπάρξει «κανονική ζωή» γιατί ακριβώς αυτοί που φώναζαν «Σταύ ρωσον Αυτόν!», αυτοί που Τον έφτυναν και Τον κάρφωναν στο Σταυρό ήταν… «κανονικοί άνθρωποι». Τον μισούσαν και Τον σκότωσαν ακριβώς γιατί τους τάραξε, τους χάλασε την «κανονική» ζωή τους. Και ήταν πραγματικά ένας τέλεια «κανονικός» κόσμος αυτός που προτίμησε το σκοτάδι και το θάνατο από το φως και τη ζωή… Με το θάνατο όμως του Χριστού ο «κανονικός» κόσμος και η «κανονική » ζωή καταδικάστηκαν αμετάκλητα. Ή μάλλον, θα λέγαμε ότι αποκαλύφθηκε η αληθινή, η ανώμαλη φύση τους, η ανικανότητα τους να δεχθούν το Φως · αποκαλύφθηκε η τρομερή δύναμη του κακού μέσα τους. «Νυν κρίσις εστίν του κόσμου τούτου · νυν ο άρχων του κόσμου τούτου εκβληθήσεται έξω» (Ιω. 12, 31).

Το Πάσχα σημαίνει το τέλος «αυτού του κόσμου». Με το Θάνατο και την Ανάσταση του Ιησού Χριστού συντελέστηκε αυτό το τέλος, που μπορεί να διαρκέσει εκατοντάδες αιώνες, χωρίς να αλλοιώνει τη φύση του χρόνου τον οποίο ζούμε σαν «έσχατο καιρό». «Και οι χρώμενοι τω κόσμω τούτω ως μη καταχρώμενοι · παράγει γαρ το σχήμα του κόσμου τούτου» (Α’ Κορ. 7, 31).

Η λέξη Πάσχα σημαίνει πέρασμα, διάβαση. Η γιορτή της Διάβασης (Πάσχα) ήταν για τους Εβραίους η ετήσια ανάμνηση όλης της ιστορίας της σωτηρίας τους · της σωτηρίας σαν πέρασμα από τη σκλαβιά των Αιγυπτίων στην ελευθερία, από την εξορία στη γη της επαγγελίας. Ήταν επίσης η προσδοκία της τελικής διάβασης στη Βασιλεία του Θεού. Και ο Ιησούς Χριστός έγινε η εκπλήρωση αυτού του Πάσχα, έγινε το Πέρασμα. Αυτός πραγματοποίησε την τελική διάβαση από το θάνατο στη ζωή από τούτο τον «παλαιό κόσμο» στον «καινό κόσμο», στον «καινό χρόνο» της Βασιλείας του Θεού. Ο Χριστός έδωσε και σε μας τη δυνατότητα για μια τέτοια διάβαση. Ζώντας «εν τω κόσμω τούτω» μπορούμε ταυτόχρονα να μην είμαστε «εκ του κόσμου τούτου», δηλαδή να ελευθερωθούμε από τη σκλαβιά στο θάνατο και την αμαρτία και να συμμετέχουμε στον «επερχόμενο αιώνα». Για να γίνει αυτό θα πρέπει και εμείς επίσης να πραγματοποιήσουμε τη δική μας, την προσωπική διάβαση · να καταδικάσουμε τον παλαιό Αδάμ μέσα μας, να «ενδυθούμε» τον Χριστό – αυτό δηλαδή που γίνεται στο βάπτισμα με την τριπλή κατάδυση και που είναι σύμβολο θανάτου – και να ζήσουμε την αληθινή ζωή εν Θεώ…

Μόνον έτσι το Πάσχα δεν γίνεται μια ετήσια ανάμνηση – ι εροπρεπής και ωραία – γεγονότων του παρελθόντος. Αλλά είναι το Γεγονός που μας προσφέρθηκε και αποτελεσματικά μας αποκαλύπτει ότι ο παρών κόσμος μας, ο χρόνος μας, η ζωή μας έφτασαν στο Τέλος τους και ταυτόχρονα μας αναγγέλλει την Αρχή της νέας ζωής…

Οι τρεις, λοιπόν, πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας έχουν σαν σκοπό να μας παρουσιάσουν, σαν πρόκληση, αυτό το εσχατολογικό νόημα του Πάσχα και να μας προετοιμάσουν να το καταλάβουμε και να το αποδεχτούμε.

1. Η εσχατολογική αυτή πρόκληση αποκαλύπτεται πρώτα-πρώτα
με το κοινό και για τις τρεις ημέρες, τροπάριο:

«Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός και μακάριος ο δούλος, ον ευρήσει γρηγορούντα ανάξιος δε πάλιν, ον ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ουν ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής, και της Βασιλείας έξω κλεισθής · αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο θεός δια της Θεοτόκου, ελέησον ημάς»

Το «μέσον της νυκτός» (μεσονύκτιο) είναι η στιγμή κατά την οποία η ημέρα φτάνει στο τέλος της και μια νέα ημέρα αρχίζει. Ακριβώς γι’ αυτό το μεσονύκτιο γίνεται το σύμβολο του χρόνου στον οποίο ζούμε σαν χριστιανοί. Γιατί η Εκκλησία από τη μια πλευρά ζει μέσα σ’ αυτό τον κόσμο συμμετέχοντας στις αδυναμίες του και σ’ όλες τις τραγωδίες. Από την άλλη πλευρά η αληθινή της ύπαρξη δεν είναι «εκ του κόσμου τούτου», γιατί είναι η Νύμφη του Χριστού και η αποστολή της είναι να αναγγείλει και να αποκαλύψει τη Βασιλεία του Θεού και την «καινή ημέρα». Η ζωή της είναι μια αιώνια αναμονή, μια συνεχής και άγρυπνη προσδοκία αυτής της νέας Ημέρας… Αλλά εμείς ξέρουμε πολύ καλά πόσο ισχυρός είναι ο δεσμός μας με την «παλαιά ημέρα», με τον κόσμο, με τα πάθη του και τις αμαρτίες. Ξέρουμε πόσο βαθιά ακόμα ανήκουμε στον «κόσμο τούτο». Είδαμε το φως, γνωρίσαμε τον Χριστό, ακούσαμε για την ειρήνη, τη χαρά, τη νέα «εν Χριστώ ζωή» και παρ’ όλα αυτά ο κόσμος μας κρατάει σκλάβους του. Αυτή η αδυναμία, αυτή η συνεχής προδοσία του Χριστού, αυτή η ανικανότητα να δώσουμε ολόκληρη την αγάπη μας στο μόνο πραγματικό αντικείμενο αγάπης, εκφράζονται τέλεια στο εξαποστειλάριο των τριών αυτών ημερών:

«Τον νυμφώνά σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής, Φωτοδότα και σώσόν με»

2. Το ίδιο θέμα παρουσιάζεται στα Ευαγγελικά αναγνώσματα αυτών των ημερών. Πρώτα απ’ όλα ολόκληρο το κείμενο των τεσσάρων Ευαγγελίων (ως το Ιω. 13, 31) διαβάζεται στις Ώρες (πρώτη, τρίτη, έκτη και εννάτη). Αυτή η ανακεφαλαίωση δείχνει ότι ο Σταυρός είναι η ολοκλήρωση της ζωής και της διακονίας του Ιησού Χριστού. Δίνει το κλειδί για τη βαθύτερη κατανόηση αυτής της ζωής. Καθετί στο Ευαγγέλιο οδηγεί σ’ αυτή την έσχατη ώρα του Ιησού και όλα γίνονται κατανοητά μέσα σ’ αυτό το φως. Γι’ αυτό κάθε ακολουθία αυτών των ημερών έχει ειδικό Ευαγγελικό ανάγνωσμα:

Μεγάλη Δευτέρα

Στον Όρθρο διαβάζεται από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου (21, 18- 43) η ιστορία της «ξηρανθείσης συκής». Η συκιά εδώ είναι το σύμβολο του κόσμου που δημιουργήθηκε από τον Θεό να φέρει πνευματικούς καρπούς και απέτυχε ν’ ανταποκριθεί στο Δημιουργό του.

Στην Ακολουθία των Προηγιασμένων Δώρων διαβάζονται από το 24ο κεφάλαιο του Ματθαίου οι στίχοι 3-35 οι οποίοι αναφέρονται στα σημεία της έλευσης του Κυρίου και της συντέλειας του κόσμου. Είναι μια εσχατολογική απάντηση του Ιησού Χριστού στην ερώτηση των μαθητών Του, και προαναγγέλλει το Τέλος, τα Έσχατα. «Ο ουρανός και η γη παρελεύσονται, οι δε λόγοι μου ου μη παρέλθωσι…».

Μεγάλη Τρίτη

Στον Όρθρο διαβάζεται από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου (22,15-23,39) η καταδίκη των Φαρισαίων. Τα πολλά «ουαί» για την τυφλή και υποκριτική θρησκεία αυτών o ι οποίοι νομίζουν ότι είναι αρχηγοί των ανθρώπων και το φως του κόσμου, αλλά στην ουσία «κλείουν την Βασιλείαν των ουρανών έμπροσθεν των ανθρώπων…».

Στην Ακολουθία των Προηγιασμένων Δώρων συνεχίζεται η ανάγνωση από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου στα κεφάλαια 24 (36) 25 και 26 (2). Και εδώ πάλι γίνεται λόγος για τα Έσχατα, για το Τέλος. Γι’ αυτό μιλούν και οι παραβολές που χαρακτηρίζονται «παραβολές των Εσχάτων». Είναι η παραβολή των δέκα παρθένων. «Πέντε εξ αυτών ήσαν φρόνιμοι» και είχαν πάρει μαζί με τις λαμπάδες τους και αρκετό λάδι, «πέντε ήσαν μωραί», οι λαμπάδες τους έσβυσαν και δεν έγιναν δεκτές στο γαμήλιο δείπνο. Η άλλη παραβολή είναι των ταλάντων. Δεν χρησιμοποιούνται τα τάλαντα που έδωσε στον καθένα ο Κύριος. «…Γρηγορείτε ουν, ότι ουκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν εν η ο Υιός του άνθρωπου έρχεται». Και τέλος διαβάζουμε για την ημέρα της μέλλουσας κρίσης.

Μεγάλη Τετάρτη

Στον Όρθρο το Ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι από τον Ιωάννη (12, 17-50). Αναφέρεται σ’ αυτούς που αρνήθηκαν τον Χριστό και κάνει την εσχατολογική προειδοποίηση: «Νυν κρίσις εστί του κόσμου… Ο αθετών εμέ και μη λαμβάνων τα ρήματα μου, έχει τον κρίνοντα αυτόν · ο λόγος ον ελάλησα, εκείνος κρίνει αυτόν εν τη εσχάτη ημέρα».

Στην Ακολουθία των Προηγιασμένων Δώρων διαβάζεται στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου (26, 6-16) η ιστορία της γυναίκας που με πολύτιμα μύρα έλουσε τα πόδια του Ιησού Χριστού. Αυτή η γυναίκα με τούτη την πράξη της είναι η εικόνα της αγάπης και της μετάνοιας , μοναδικά μέσα για την ένωσή μας με τον Χριστό.

3. Τα Ευαγγελικά αναγνώσματα βρίσκουν τέλεια ερμηνεία και ανάπτυξη στην υμνολογία αυτών των ημερών. Τα στιχηρά και τα τριώδια (σύντομοι κανόνες από τρεις ωδές που ψάλλονται στον Όρθρο) αναλύουν τα Ευαγγελικά νοήματα. Μια προειδοποίηση, προτροπή διατρέχει όλους αυτούς τους ύμνους: το τέλος, η κρίση έρχεται… ας προετοιμαστούμε ανάλογα…

«Ερχόμενος ο Κύριος προς το εκούσιον Πάθος, τοις αποστόλοις έλεγεν εν τη οδώ · ιδού αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα, και παραδοθήσεται ο Υιός του άνθρωπου, καθώς γέγραπται περί αυτού. Δεύτε ουν και ημείς κεκαθαρμέναις διανοίαις, συμπορευθώμεν αυτώ και συσταυρωθώμεν και νεκρωθώμεν δι’ αυτόν ταις του βίου ηδοναίς · ίνα και συζήσωμεν αυτώ και ακούσωμεν βοώντος αυτού · Ουκέτι εις την επίγειον Ιερουσαλήμ, δια το παθείν, αλλά αναβαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα υμών, και Θεόν μου, και Θεόν υμών. Και συνανυψώ υμάς εις την άνω Ιερουσαλήμ, εν τη Βασιλεία των Ουρανών.»

(Στιχηρό από τους Αίνους του Όρθρου της Μεγάλης Δευτέρας).

«Ιδού σοι το τάλαντον ο Δεσπότης εμπιστεύει, ψυχή μου · φόβω δέξαι το χάρισμα, δάνεισαι τω δεδωκότι, διάδος πτωχοίς και κτήσαι φίλον τον Κύριον, ίνα στης εκ δεξιών αυτού, όταν έλθη εν δόξη και ακούσης μακαριάς φωνής · Είσελθε δούλε, εις την χαράν του Κυρίου σου. Αυτής αξίωσόν με, Σωτήρ, τον πλανηθέντα, δια το μέγα σου έλεος»

(Δοξαστικό των Αίνων στον Όρθρο της Μεγάλης Τρίτης).

4. Στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής τα δυο βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης που διαβάζονται στους Εσπερινούς είναι η Γένεση και οι Παροιμίες. Με την αρχή της Μεγάλης Εβδομάδας αντί γι’ αυτά έχουμε τα βιβλία «Έξοδος» και «Ιώβ», πάλι από την Παλαιά Διαθήκη. Η Έξοδος είναι η ιστορία της σωτηρίας του Ισραήλ, της ελευθερίας του από τη σκλαβιά των Αιγυπτίων, η ιστορία δηλαδή της Διάβασης των Εβραίων. Αυτή η ιστορία προετοιμάζει και μας να κατανοήσουμε την έξοδο του Χριστού προς τον Πατέρα Του, την ολοκλήρωση δηλαδή του έργου της σωτηρίας μας. Ο Ιώβ, ο πολύπαθος, είναι η προεικόνιση του Ιησού Χριστού στην Παλαιά Διαθήκη. Αυτά τα αναγνώσματα από το βιβλίο του Ιώβ προαναγγέλλουν το μεγάλο μυστήριο των παθών του Κυρίου, της υπακοής και της θυσίας Του.

5. Η λειτουργική πορεία αυτών των ήμερων έχει ακόμα το ρυθμό της Μεγάλης Σαρακοστής. Λέγεται ακόμα η προσευχή του Εφραίμ του Σύρου, («Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, περιέργειας, φιλαρχίας και αργολογίας, μη μοι δως. Πνεύμα δε σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης χάρισαί μοι τω σω δούλω. Ναι Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου · ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν») και γίνονται οι ανάλογες μετάνοιες. Επίσης έχουμε εκτεταμένα αναγνώσματα από το Ψαλτήρι και βέβαια κάθε πρωί την Ακολουθία των Προηγιασμέ νων Δώρων, με τους ύμνους της Μεγάλης Σαρακοστής. Βρισκόμαστε ακόμα στην περίοδο της μετανοίας, γιατί μόνο η μετάνοια μας εξασφαλίζει τη συμμετοχή μας στο Πάσχα του Κυρίου μας και μας ανοίγει τις θύρες στο Πασχάλιο δείπνο.

Τελικά την Αγία και Μεγάλη Τετάρτη όταν η τελευταία πια Ακολουθία των Προηγιασμένων Δώρων φτάνει στο τέλος, αφού τα Τίμια Δώρα έχουν μεταφερθεί από την Αγία Τράπεζα, ο ιερέας λέει, για τελευταία φορά, την προσευχή του Αγίου Εφραίμ. Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο η προετοιμασία φτάνει στο τέλος. Ο Κύριος μας καλεί τώρα στο τελευταίο Του δείπνο.

Πρωτοπρεσβυτέρου Αλεξάνδρου Σμέμαν,

ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΤΙ ΚΑΛΟ ΘΑ ΠΑΡΕΙΣ...

Από κάθε άνθρωπο κάτι Καλό θα πάρεις…

Από τον Α την ευγένεια του.

Από τον Β το χιούμορ του και τον τρόπο που αντιμετωπίζει τα πράγματα και τη ζωή γενικότερα.

Από τον Γ την ευθύτητα του και την ειλικρίνεια του και την ίση μεταχείριση προς όλους που δεν διστάζει να δείξει αυτό που πραγματικά είναι ακόμη και στον προϊστάμενο του.

Από τον Δ την ταπείνωση του και την σιωπή που κράτησε όταν αδικήθηκε, τον προσέβαλαν κι ενώ μπορούσε να μιλήσει απλώς έσκυψε το κεφάλι χαμηλά για να μην οξυνθούν τα πνεύματα.

Από τον Ε την αυτοθυσία που επιδεικνύει και την προσφορά του που προτιμά να κουραστεί ο ίδιος αντί του άλλου.

Από τον Ζ την ηρεμία του την ώρα που άλλος στη θέση του θα είχε ξεσπάσει σε απίστευτο θυμό ή θα λύγιζε.

Από τον Η το θάρρος του να πει τη γνώμη του ή να υποστηρίξει τον συναδερφο του αν χρειαστεί.

Από τον Θ την πιστότητα του ως φίλος και ως σύντροφος.

Από τον Ι την υπομονή του στο να ακούει τον πόνο του άλλου.

Από τον Κ την συγχωρηση!

Από τον Λ τη δοτικοτητα.

Από τον Μ την εσωστρέφεια και το ότι σε κάνει να νιώσεις ότι μπορείς να ακουμπήσεις πάνω του και να τον εμπιστευτείς.

Από τον Ν την ενσυναισθηση και ότι μπορεί να μπει στη θέση όλων!

Από τον Ξ την εξωστρέφεια και κοινωνικότητα.

Από τον Ο τη χαρά και την αισιοδοξία.

Από τον Π την όρεξη για πολυμαθεια.

Από τον Ρ να διδαχτείς ότι ο.τι και να σου συμβεί να μην τα παρατήσεις!

Από τον Σ την πίστη/εμπιστοσυνη στο Θεό!

Από τον Τ το χάρισμα να αποδέχεται όλους τους ανθρώπους όπως είναι.

Από τον Υ το χάρισμα που έχει να κάνει να τους ανθρώπους να νιώθουν ξεχωριστοί και να αγαπούν τον εαυτό τους!

Απο τον Φ την όρεξη να τρέξει για τον συνάνθρωπο του στην οποια ανάγκη του.

Από τον Χ τη Σοφία του.

Από τον Ψ την Αγάπη του.

Από τον Ω τη στοργικοτητα του.

ΣΑΜΟΥ ΕΥΣΕΒΙΟΣ:"Η ΕΝΟΧΗ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ"

---

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σάμου και Ικαρίας κ.κ Ευσέβιου

Πολύ συ­ζη­τηση γι­νε­ται για το πρόσωπο του Ι­ούδα και μα­έι­στα για το θέμα της ε­νο­χής του. Καάποιοι υ­πο­στη­ριίζουν ότι ο Ι­ου­δας η­ταν προ­ο­ρι­σμένος να προ­δωώσει τον Ι­η­σού και γι’ αυτό δεν φέρει ευ­θύνη.

Αλ­λοι, μι­μου­με­νοι αρ­χαί­ους αι­ρε­τι­κούς, φθα­νουν στο ση­μείο να λε­γουν ότι πρε­πει να α­πο­δω­σουμε κι ευ­γνω­μο­σύνη στον Ι­ούδα δι­ότι με την προ­δο­σία του συ­νε­τε­λεσε στην πρα­γμα­το­ποί­ηση του σταυ­ρι­κού θα­να­του του Χρι­στού και της λυ­τρω­σεώς μας από την α­μαρ­τία. Όλα αυτά κι άλλα α­κόμα που α­κού­γον­ται τον τε­λευ­ταίο καιρό, μας δι­νουν την α­φορμή να α­σχο­λη­θούμε κι ε­μείς ση­μερα με το προ­σωπο του Ι­ούδα και να δω­σουμε α­παν­τη­σεις σε πέντε βα­σι­κες ε­ρω­τη­σεις.

Ε­ρω­τηση πρώτη. Γι­ατί ευ­θυ­νε­ται ο Ι­ου­δας για την προ­δο­σία α­φού όλα αυτά τα γε­γο­νότα η­ταν προ­φη­τευ­μένα;

Α­κούν με­ρι­κοί να λε­γει η Α­γία Γραφή «Ίνα πλη­ρωθή το ρη­θεν υπό του Κυ­ρίου διά του Προ­φη­του λε­γον­τος», ο­πότε νο­μι­ζουν ότι ε­πειδή κάτι ε­χει ήδη προ­φη­τευ­θεί άρα ει­ναι προ­ο­ρι­σμένο και να γι­νει. Ο­ρι­στε λε­γουν, ο Ι­ου­δας ει­ναι α­θώος γι­ατί με τις ε­νερ­γειές του ε­πα­λη­θευσε όσα ο Κυ­ριος είχε προ­ε­γρα­ψει διά των Προ­φη­των του. Εάν εμ­βα­θυ­νουμε ο­μως στην ερ­μη­νεία των Γρα­φων, τότε θα κα­τα­λα­βουμε ότι οι προ­φη­τείες, που ο­μι­λούν για τον Ι­ούδα δεν ε­γρα­φη­σαν για να γι­νει προ­δο­της, κι έτσι να τις ε­πα­λη­θεύ­σει αλλά δι­ότι θα ε­γε­νετο, και γι’ αυτό ε­γρα­φη­σαν. Ο Θεός προ­γνω­ρι­ζει τα πάντα και οι προ­φη­τείες περί Ι­ούδα ε­γρα­φη­σαν δι­ότι αυ­τος ο Ι­ου­δας το ε­προ­κα­λεσε κι όχι γι­ατί ο Θεός ή­θελε να γι­νει προ­δο­της. Ε­πο­με­νως η προ­γνω­σις του Θεού δεν εμ­πο­δι­ζει την ε­λευ­θε­ρία του αν­θρω­που ούτε κα­ταρ­γεί το αυ­τε­ξού­σιο. Ε­μείς σκαν­δα­λι­ζο­μεθα γι­ατί δεν κα­τα­λα­βαί­νουμε ότι η προ­φη­τεία του Θεού ε­ξαρ­τα­ται από την προ­δο­σία του Ι­ούδα κι όχι η προ­δο­σία από την προ­φη­τεία, ο­πως λαν­θα­σμένα νο­μι­ζουμε.

Ε­ρω­τηση δεύ­τερη. Γι­ατί ο Χρι­στος ε­κα­λεσε τον Ι­ούδα να γι­νει μα­θη­της του α­φού ως Θεός προ­ε­γνω­ριζε την πτώση του;

Ο Κυ­ριός μας από τον ευρύ κυ­κλο των μα­θη­των του ε­πε­λεξε δω­δεκα, τους ο­ποί­ους ο­νο­μασε α­πο­στο­λους του. Ο­ταν ο Ι­ου­δας συγ­κα­τα­λε­χθηκε με­ταξύ των δω­δεκα η­ταν α­ξιος της ε­κλο­γης. Α­πο­δει­ξις του­του ει­ναι ότι ο Κυ­ριος τον α­πε­στειλε μαζί με τους αλ­λους μα­θη­τες να κη­ρυ­ξει και του ε­δωκε την ε­ξου­σία να ε­πι­τε­λεί θαύ­ματα και να εκ­βαλ­λει δαι­μο­νια. Ε­πι­σης το γε­γο­νος ότι τον ε­θεσε οι­κο­νόμο της μι­κρης ο­μα­δος τους φα­νε­ρω­νει ότι η­ταν κα­λος κι είχε πολ­λες ι­κα­νο­τη­τες. Δυ­στυ­χως ο­μως ο Ι­ου­δας δεν φα­νηκε α­ξιος της α­γα­πης, της τι­μης και της εμ­πι­στο­συ­νης που του ε­δειξε ο Κυ­ριος. Ε­ξε­πεσε της θε­σεώς του από την στι­γμη που θε­λη­μα­τικά πα­ρε­δωσε την ψυχή του στα θα­να­τη­φόρα πάθη της φι­λαρ­γυ­ρίας, της ζη­λο­φθο­νίας και της υ­πο­κρι­σίας.

Ο Θεός σε­βε­ται την ε­λευ­θε­ρία μας και δεν δυ­σκο­λεύει κα­νε­ναν και σε ο­λους δι­νει ευ­και­ρίες για να γι­νουν κα­λυ­τε­ροι και να φθα­σουν στην α­γι­ο­τητα. Και στην πε­ρι­πτωση του Ι­ούδα, ο Κυ­ριος ε­φρον­τισε με πολ­λούς τρο­πους να τον βο­η­θη­σει αλλά δυ­στυ­χως ο Ι­ου­δας «ουκ η­βου­λήθη συ­νι­ε­ναι».

Ε­ρω­τηση τρίτη. Τι ε­καμε ο Χριστός για να προ­λα­βει την πτώση του Ι­ούδα;

Ο­πως προ­ει­παμε ο Κυ­ριος με­τήλθε τα πάντα, για να α­πο­τρε­ψει τον Ι­ούδα από την πτώση και να τον εμ­πο­δι­σει να φθα­σει στο κα­ταν­τημα που κα­την­τησε. Μαρ­τυ­ρίες περί του­του μας δι­α­σω­ζουν οι ευ­αγ­γε­λι­στες.

α. Δι­α­βα­ζουμε στον Ευαγγελιστή Ι­ω­άννη ότι μετά την α­να­πτυξη του με­γα­λου θε­μα­τος της θείας Κοι­νω­νίας κι α­φού πολ­λοί ε­φυ­γαν σκαν­δα­λι­σμε­νοι μη μπο­ρων­τας να δε­χθούν τον λόγο, ο Κυ­ριος κλεί­νει την δι­δα­σκα­λία του ως ε­ξης: «Ουκ εγώ υ­μας τους δω­δεκα ε­ξε­λε­ξα­μην, και εξ υ­μων εις Δι­α­βο­λος ε­στιν;». Ο Ι­ου­δας η­ταν πα­ρων και α­σφα­λως α­κουσε τον λο­γον αυ­τον του Κυ­ρίου. Δεν συγ­κλο­νι­στηκε ο­μως, ούτε με­τα­με­λη­θηκε, ούτε μετανόησε.

β. Προ του Μυ­στι­κού Δεί­πνου κατά την ώρα της νι­ψεως των πο­δων των μα­θη­των, ο Κυ­ριος με­ταξύ των αλ­λων είπε και τα ε­ξης: «Και υ­μείς κα­θα­ροί ε­στε, αλλ’ ουχί παν­τες· ή­δει γαρ τον πα­ρα­δι­δόντα αυ­τον· διά τούτο ει­πεν· ουχί παν­τες κα­θα­ροί ε­στε». Α­σφα­λως ο Ι­ου­δας α­κουσε τον λόγον αυτόν όπως επίσης δε­χθηκε να του νι­ψει ο Κυ­ριος τους πο­δας κι ο­μως η καρ­διά του δεν συγ­κι­νη­θηκε, ούτε στα μα­τια του εμ­φα­νι­σθη­καν δα­κρυα με­τα­νοίας.

γ. Την ώρα του Μυ­στι­κού Δεί­πνου ε­λαβε χώρα και ο ε­ξης δι­α­λο­γος με­ταξύ του Κυ­ρίου και του Ι­ούδα: «Ο­ψίας δε γε­νο­με­νης α­νε­κειτο μετά των δω­δεκα, και ε­σθι­ον­των αυ­των ει­πεν·…Ο μεν Υιός του αν­θρω­που υ­πα­γει κα­θως γε­γρα­πται περί αυ­του· Ουαί δε τω αν­θρώπω ε­κείνω δι’ ου ο υιός του αν­θρω­που πα­ρα­δι­δε­ται· κα­λον ην αυτώ ει ουκ ε­γεν­νήθη ο αν­θρω­πος ε­κεί­νος. Α­πο­κρι­θείς δε Ι­ου­δας ο πα­ρα­δι­δούς αυ­τον είπε· μήτι εγώ ειμί, ραββί; και ο Κυ­ριος τον α­πο­κα­λυ­πτει λε­γων· «Συ ει­πας», δη­λαδή μα­λι­στα, ο­πως λε­γεις, εσύ ει­σαι.

Ο­πως βλε­πετε α­δελ­φοί μου, ο Κυ­ριός μας, ούτε για μια στι­γμη δεν στα­μα­τησε να νου­θε­τεί, να υ­πεν­θυ­μι­ζει, να α­πει­λεί τον Ι­ούδα. Λίγο η­ταν αυτό που του είπε, το «Κα­λυ­τερο θα η­ταν να μην είχε γεν­νη­θεί»;

Ο Θε­ο­φυ­λα­κτος, ερ­μη­νεύ­ον­τας τα λο­για του Κυ­ρίου, λε­γει ότι η α­νυ­παρ­ξία ει­ναι προ­τι­μο­τερη από την α­μαρ­τία. Κι αυτό γι­ατί ο αν­θρω­πος με την προ­αι­ρεσή του και με την ρα­θυ­μία του ε­φερε την κα­κία στην υ­παρξή του κι έτσι φα­νηκε α­χα­ρι­στος α­πε­ναντι στις με­γα­λες ευ­ερ­γε­σίες που ο Θεός του προ­σε­φερε. Ο Κυ­ριος λοι­πον προ­σπα­θεί να συ­νε­φε­ρει τον Ι­ούδα από την α­βυσσο της κα­κίας που ε­χει βυ­θι­στεί αλλά αυ­τος όχι μόνο δεν δι­ορ­θω­νε­ται ε­λεγ­χο­με­νος αλλά όλο και πε­ρισ­σο­τερο σκλη­ρυ­νει την καρ­διά του με την υ­πο­κρι­σία και την δι­α­στροφή της α­μαρ­τίας.

Ο ι­ε­ρος Χρυ­σο­στο­μος θαυ­μα­ζον­τας την μα­κρο­θυ­μία και α­νε­ξι­κα­κία του Κυ­ρίου μας και τις συ­νε­χείς προ­σπα­θειες που ε­καμε για να μα­λα­ξει την καρ­διά του Ι­ούδα α­να­φω­νεί: «Βα­βαί της α­ναι­σχυν­τίας, Ι­ούδα! α­κόμα και θη­ρίο αν η­ταν πα­ρον, θα είχε γι­νει πρα­ο­τερο».

Το α­πο­κο­ρυ­φωμα ο­μως της μα­κρο­θυ­μίας του Κυ­ρίου και της α­ναι­σχυν­τίας του Ι­ούδα το πα­ρα­κο­λου­θούμε στην συγ­κλο­νι­στική σκηνή της Γε­σθη­μανή, ο­που ο Ι­ου­δας πλη­σι­ασε τον Κυ­ριο και είπε: «Χαίρε ραββί, και κα­τε­φι­λη­σεν αυ­τον»! Με ένα δι­α­βο­λικό φι­λημα πα­ρε­δωσε τον δι­δα­σκα­λον του! Η γε­μάτη πα­ρα­πονο φωνή του Κυ­ρίου, «Ε­ταίρε εφ’ ω πα­ρει;», δεν ρα­γισε την πα­γω­μένη καρ­διά του προ­δότη μα­θητή; Γι­ατί ηρ­θες εδώ Ι­ούδα; Α­γα­πας τον δι­δα­σκα­λον σου και τον κα­τα­φι­λείς; Τότε προς τι οι στρα­τι­ω­τες μετά μα­χαι­ρων και ξυ­λων; Ηλ­θες για να πα­ρα­δω­σεις τον δι­δα­σκαλο; Τότε προς τι το φιλί; Γι­ατί τόση υ­πο­κρι­σία και α­ναλ­γη­σία και α­ναι­σχυν­τία;

Ποιος λοι­πον που ε­χει σώας τας φρε­νας μπο­ρεί να υ­πο­στη­ρι­ξει ότι ευ­θυ­νε­ται ο Θεός για την ε­παί­σχυν­τον πρα­ξιν του Ι­ούδα; Ο Κυ­ριος τα πάντα ε­καμε για να σω­σει τον Ι­ούδα, αυ­τος ο­μως τυ­φλω­με­νος και κυ­ρι­ευ­με­νος από τα πάθη του κα­τα­στρα­φηκε. «Ο δε παράνομος Ιούδας ουκ η­βου­λήθη συ­νι­ε­ναι»!

Ε­ρω­τηση τε­ταρτη. Ο Ι­ου­δας ε­βλαψε με την προ­δο­σία ή ω­φε­λησε, και εάν ω­φε­λησε γι­ατί κα­τη­γο­ρεί­ται;

Α­παντά ο ι­ε­ρος Χρυ­σο­στο­μος: «Ας προ­σε­ξουμε, δι­ότι δεν ει­ναι α­θώος ο Ι­ου­δας ε­πειδή ε­γινε αι­τία του θα­να­του του Κυ­ρίου με τον ο­ποίο σω­θηκε η οι­κου­μένη, αλλά μυ­ρίων κο­λα­σεων α­ξιος. Την σω­τη­ρία μας δεν την ερ­γα­σθηκε ο Ι­ου­δας με την προ­δο­σία του αλλά ο Χρι­στος με την σο­φία του, που δυ­να­ται να με­τα­τρε­πει τις πο­νη­ρίες μας σε α­γαθό.

Αλλά λε­γουν· και εάν ο Ι­ου­δας δεν τον ε­προ­διδε κα­ποιος αλ­λος θα τον ε­προ­διδε. Δι­ότι, εάν ε­πρεπε να σταυ­ρω­θεί ο Χρι­στος, κα­ποιος ε­πρεπε να τον προ­δω­σει, αυ­τος δε ο κα­ποιος θα η­ταν ε­νας αν­θρω­πος, και αν παν­τες η­σαν α­γα­θοί, δεν θα ε­γε­νετο η σω­τη­ρία. Μη γε­νοιτο. Δι­ότι ο παν­σο­φος Θεός ε­γνω­ριζε πως να τα­κτο­ποι­η­σει την σω­τη­ρία, ε­στω και αν η­σαν ο­λοι α­γα­θοί. Δι­ότι ει­ναι πλού­σιος σε Σο­φία και α­κα­τα­λη­πτος. Και τα λε­γο­μεν αυτά, διά να μη νο­μι­σει κα­νείς ότι ο Ι­ου­δας προ­σε­φερε κάτι καλό στην σω­τη­ρία μας ή ότι δη­θεν οι­κο­νο­μίας υ­πη­ρε­της ε­γε­νετο». Ε­ρω­τηση πεμ­πτη. Α­φού ο Ι­ου­δας με­τε­με­λήθη και ε­πε­στρεψε τα τρι­α­κοντα αρ­γυ­ρια γι­ατί τον κα­τη­γο­ρούμε;

Σκαν­δα­λι­ζον­ται με­ρι­κοί γι­ατί θε­ω­ρούμε ε­νοχο τον Ι­ούδα αν και αυ­τος ε­πε­στρεψε τα αρ­γυ­ρια και ο­μο­λο­γησε «Η­μαρ­τον πα­ρα­δούς αίμα α­θώον». Η α­παν­τη­σις ει­ναι α­πλη. Ο Ι­ου­δας με­τε­με­λήθη, αλλά ε­νω­πιον των Ι­ου­δαίων. Ο Ι­ου­δας είχε α­μαρ­τη­σει σε αυ­τον τον ι­διο τον Κυ­ριο. Δεν ζη­τησε λοι­πον συγ­γνώμη από τον Κυ­ριο, από τον μόνο ε­ξαλ­λου που ε­χει την δυ­ναμη να συγ­χω­ρεί α­μαρ­τίες. Και σαν να μην ε­φτανε αυτό, η δαι­μο­νική α­πελ­πι­σία κα­τε­λαβε την καρ­διά του Ι­ούδα και τον ο­δη­γησε στην αυ­το­κτο­νία. Ο Α­γιος Γρη­γο­ριος Νυσ­σης λε­γει ότι αν ο Ι­ου­δας δεν ε­σπευδε να γι­νει δη­μιος του ε­αυ­του του, τότε δεν θα είχε κα­μει την α­μαρ­τία του α­συ­γγνω­στον. Κι αν είχε προ­σπε­σει και είχε ζη­τη­σει το ε­λεος του Κυ­ρίου τότε θα είχε συγ­χω­ρη­θεί.

Και ο ι­ε­ρος Χρυ­σο­στο­μος λαμ­βα­νει α­φορμή από το τρα­γικό τε­λος του Ι­ούδα και μας δι­δα­σκει να μην α­πελ­πι­ζο­μα­στε: «Μη­δείς τοί­νυν, α­γα­πη­τοί, α­πο­γι­νω­σκέτω της ε­αυ­του σω­τη­ρίας· ουκ ε­στι φυ­σεως τα της πο­νη­ρίας· προ­αι­ρε­σει τε­τι­μη­μεθα και ε­λευ­θε­ρία. Τε­λω­νης ει; δυ­να­σαι γε­νε­σθαι Ευ­αγ­γε­λι­στης. Βλα­σφη­μος ει; δυ­να­σαι γε­νε­σθαι Α­πο­στο­λος. Λη­στης ει; δυ­να­σαι πα­ρα­δει­σον συ­λη­σαι. Μα­γος ει; δυ­να­σαι προ­σκυ­νη­σαι τον Δε­σπο­την. Ουκ ε­στιν ου­δε­μία κα­κία με­τα­νοία μη λυ­ο­μένη».

Αν λοι­πον ο Ι­ου­δας ζη­τούσε την συγ­χω­ρηση από τον Κυ­ριο τότε, ο­πως και ο Πε­τρος, θα α­πο­κα­θι­στατο κι αυ­τος στο α­πο­στο­λικό του α­ξι­ωμα και θα α­πο­τε­λούσε για ο­λους ε­μας α­πα­ρα­μιλλο προ­τυπο με­τα­νοίας. Η με­τα­με­λεια του Ι­ούδα δεν είχε σχέση με την με­τα­νοια, γι­ατί το κι­νη­τρο της η­ταν ο πλη­γω­με­νος ε­γω­ι­σμος κι όχι η συν­τριβή, ως εκ­φραση τα­πει­νω­σεως. Η με­τα­με­λεια δεν σω­ζει. Ο Χρι­στος σω­ζει. Και ο δρο­μος που ο­δη­γεί κοντά στον Χρι­στο ει­ναι αυ­τος της με­τα­νοίας και τα­πει­νω­σεως, που α­πόψε με το ι­διο το πα­ρα­δει­γμα του μας δι­δαξε ο Κυ­ριος μας με την νίψη των πο­δων των μα­θη­των του. Αν ει­μα­στε γνη­σιοι μα­θη­τες του τα­πει­νού Ι­η­σού, τότε γι­ατί α­κόμα δου­λεύ­ουμε στα ε­γω­ι­στικά θε­λη­ματά μας και σκλη­ρυ­νουμε την καρ­διά με την υ­πο­κρι­σία και την α­δι­α­φο­ρία μας;

Α­δελ­φοί μου,

Η τρα­γική κα­τα­ληξη του Ι­ούδα και η φο­βερή πτώση του πρε­πει να συγ­κλο­νι­σει τις καρ­διές μας. Μην με­νουμε μα­κριά από τον Κυ­ριό μας. Όσο κι αν ε­χουμε α­μαρ­τη­σει μην α­δι­α­φο­ρη­σουμε αλλά ας πλη­σι­α­σουμε με δα­κρυα τα­πει­νω­σεως και με­τα­νοίας τον Κυ­ριό μας κι ας ζη­τη­σουμε από αυ­τον να α­να­και­νι­σει την υ­παρξή μας με το α­χραντο αίμα του, πα­ρε­χον­τας μας την συγ­χω­ρηση και την δυ­ναμη να α­γω­νι­σθούμε να μεί­νουμε μα­κριά από τα α­μαρ­τωλά φρο­νη­ματα της σαρ­κος.

Μην δι­και­ο­λο­γού­μεθα. Μην λέμε ότι ε­χουμε χρόνο. Τώρα ει­ναι ο και­ρος της σω­τη­ρίας. Μην λέμε ότι εγώ δεν έχω αμαρτίες. Κανείς δεν είναι αναμάρτητος. Μην λέμε ότι εγώ τα λέγω απ’ ευθείας στον Χριστό και δεν πηγαίνω να εξομολογηθώ. Ο Κύριος στους Αποστόλους του έδωσε την εξουσία να συγχωρούν τις αμαρτίες κι αυτή την χαρισματική εξουσία οι Απόστολοι την έδωσαν στους διαδόχους τους, τους Επισκόπους. Ο Επίσκοπός σας και οι Ιερείς σας, φορώντας το λέντιον της Ιερωσύνης του Χριστού, περιμένουν κάθε πεφορτισμένο και κοπιώντα αυτού εδώ του κόσμου για να θεραπεύσουν την τραυματισμένη ψυχή του με την σωστική χάρη του Θεανθρώπου Λυτρωτού μας. Αυτές τις άγιες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδος ας στρέψουμε τα βλέμματά μας στον Χριστό. Αυτός είναι η σωτηρία μας. Ας προ­ε­τοι­μα­σουμε την καρ­διά μας με την ε­ξο­μο­λο­γηση, την με­τα­νοια, και τα έργα α­γα­πης, και τότε θα απολαύσουμε κι εμείς την α­γάπη του Κυ­ρίου, που θα μας προ­σφε­ρει με την σταυ­ρική του θυ­σία και την Α­να­στασή του.

Ο ι­ε­ρος υ­μνο­γρα­φος θα μας προ­τρε­ψει α­πόψε: «Κα­νε­νας από τους πι­στους να μη μεί­νει α­με­το­χος από το Δε­σπο­τικό δεί­πνο. Κα­νε­νας α­πο­λυ­τως να μην προ­σελ­θει στην α­γία τρα­πεζα με τον υ­πο­κρι­τικό δόλο του Ι­ούδα. Γι­ατί ε­κεί­νος, αν και δε­χθηκε το τμήμα του ψω­μιού, ο­μως προ­χω­ρησε ε­ναν­τίον του Αρ­του της ζωής. Και ε­πι­φα­νει­ακά μεν φαι­νο­ταν ως μα­θη­της, ενώ πρα­γμα­τικά η­ταν ο φο­νιάς. Με τους Ι­ου­δαί­ους μαζί χαι­ρο­ταν υ­περ­βο­λικά, αλλά και με τους Α­πο­στο­λους συν­δε­ο­ταν και συγ­κα­τοι­κούσε. Ενώ μι­σούσε τον Κυ­ριο, ο­μως του ε­δινε φι­λημα α­γα­πης και μ’ αυτό το ση­μάδι που­λούσε Ε­κεί­νον, που μας ε­ξα­γο­ρασε από την κα­τάρα, δη­λαδή τον Θεό και Σω­τήρα των ψυ­χων μας».

"ΑΓΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ" ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

"Άγιες ημέρες" δεν είναι απλά η Μεγάλη Εβδομάδα.
Αγία ημέρα είναι η ημέρα που θα καταλάβεις και θα καταλάβω
ότι ο Θεός ναι μεν μ'αγαπά και θέλει να με σώσει αλλά χρειάζεται
και η δική μου ταπείνωση,μετάνοια αλλά και έργα μετανοίας δηλαδή όχι μόνο
να αποφεύγω την αμαρτία αλλά και να καλλιεργώ την αρετή
χωρίς να εξετάζω τί κάνουνε οι άλλοι.

Αυτή είναι Αγία ημέρα:
η ημέρα που θα δούμε το χάλι μας και θα θελήσουμε συνειδητά, ελεύθερα, υπεύθυνα με τον τρόπο της Εκκλησίας(Μυστήριο Εξομολόγησης)
να βάλουμε νέα αρχή στην ζωή...

π.Παύλος Παπαδόπουλος

ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ-ΤΩΝ ΔΕΚΑ ΠΑΡΘΕΝΩΝ

---

Κατά την Μεγάλη Τρίτη επιτελούμε ανάμνηση της περί των δέκα παρθένων γνωστής παραβολής του Κυρίου. Η Εκκλησία μας καλεί να είμεθα έτοιμοι για να υποδεχθούμε, κρατούντες τις λαμπάδες των αρετών μας, τον ουράνιον Νυμφίο, τον Κύριον Ιησού, ο Οποίος θα έλθει αιφνίδια, είτε ειδικά κατά τη στιγμή του θανάτου μας, είτε γενικά κατά τη Δευτέρα Παρουσία.

Επίσης μας καλεί, φέρουσα ενώπιό μας και τη παραβολή των ταλάντων, να καλλιεργήσουμε και να αυξήσουμε τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός.

Ο Κύριός μας, ο Ιησούς Χριστός, όταν ανέβαινε στα Ιεροσόλυμα και πλησίαζε προς το εκούσιο Πάθος, έλεγε στους μαθητές Του ορισμένες παραβολές για να τους προετοιμάσει. Μερικές, μάλιστα, τις έλεγε για να καυτηριάσει και να χτυπήσει του Γραμματείς και τους Φαρισαίους.

Μια από αυτές, τη σημερινή των δέκα παρθένων, την είπε για να παρακινήσει μεν όλους προς την ελεημοσύνη, αλλά και να διδάξει όλους μας να είμαστε έτοιμοι πριν μας προλάβει το τέλος του θανάτου. Επειδή έχει πολλή δόξα η παρθενία (πραγματικά είναι μεγάλο κατόρθωμα!) και για να μη βρεθεί κάποιος που κατορθώνει αυτό το μεγάλο έργο, αλλά παραμελεί τα άλλα και ιδίως την ελεημοσύνη, προβάλλει αυτή τη παραβολή.

Τρέχει πολύ γρήγορα η νύκτα της παρούσης ζωής, έτσι οι παρθένες όλες νύσταξαν και κοιμήθηκαν, δηλαδή πέθαναν, γιατί ο θάνατος λέγεται και ύπνος. Καθώς κοιμόντουσαν, στη μέση της νύχτας ακούσθηκε μια δυνατή φωνή που έλεγε: «Να ΄τος ο Νυμφίος, έρχεται! Βγείτε όλες να Τον προϋπαντήσετε!».

Τότε οι φρόνιμες παρθένες που είχαν φροντίσει να έχουν άφθονο λάδι, συνάντησαν τον Νυμφίο και μπήκαν μέσα μαζί Του, όταν ανοίχθηκαν οι πύλες. Αυτές κοντά στις άλλες αρετές και μάλιστα της παρθενίας, φρόντισαν να έχουν άφθονο και το λάδι της ελεημοσύνης.

Αντίθετα οι άλλες πέντε παρθένες που δεν είχαν αρκετό λάδι, όταν ξύπνησαν ζητούσαν λίγο από τις φρόνιμες, αλλά μετά θάνατο δεν είναι εύκολο να αγοράσεις λάδι από αυτούς που το πουλούν, δηλαδή τους φτωχούς. Αυτές, η παραβολή, τις ονομάζει μωρές, γατί ενώ κατόρθωσαν το δυσκολότερο, την »παρθενία», παραμέλησαν το ευκολότερο γιατί ήταν ανελεήμονες καρδιές.

Όποιος λοιπόν κατορθώσει μια αρετή – έστω μεγάλη – αλλά δε φροντίσει και για τις άλλες και ιδίως την ελεημοσύνη, δε μπορεί να μπει μαζί με το Χριστό στην αιώνια ανάπαυση και γυρίζει πίσω ντροπιασμένος. Και τίποτα δεν είναι πιό λυπηρό και πιο ντροπιαστικό από μια «παρθένο» που νικιέται απ’ τον έρωτα των χρημάτων.

Απολυτίκιον:
Ήχος πλ. δ’.
Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός, και μακάριος ο δούλος, ον ευρήσει γρηγορούντα, ανάξιος δε πάλιν, ον ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ούν ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής, και της βασιλείας έξω κλεισθής, αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός, διά της Θεοτόκου ελέησον ημάς.

ΙΔΟΥ Ο ΝΥΜΦΙΟΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΕΝ ΤΩ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΝΥΚΤΟΣ...

Στηριγμένο τό μεσονυκτικό τροπάριο ῾᾽Ιδού ὁ νυμφίος ἔρχεται…᾽ στήν παραβολή τοῦ Κυρίου τῶν δέκα παρθένων, δίνει τό στίγμα τῆς ἀπαρχῆς τῆς Μεγάλης ῾Εβδομάδας: ὁ Κύριος, ὁ νυμφίος κάθε ἀνθρώπινης ψυχῆς, ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός.

1. Αὐτό σημαίνει καταρχάς ὅτι τό κύριο γνώρισμα τῆς σχέσης τοῦ Χριστοῦ μέ ἐμᾶς εἶναι ἡ ἀγάπη. Κι ὄχι ἁπλῶς μιά ἀγάπη κινούμενη μέσα σέ συμβατικά τυπικά πλαίσια, ἀλλά μιά ἀγάπη χωρίς ὅρια, τήν ὁποία ἀκροθιγῶς μποροῦμε νά ψηλαφήσουμε στή σχέση τοῦ ἐρωτευμένου ἀπέναντι στήν ἐρωμένη του. ῾Οὕτω γάρ ἠγάπησεν ὁ Θεός τόν κόσμον, ὥστε τόν Υἱόν αὐτοῦ τόν μονογενῆ ἔδωκεν…᾽. Καί δέν μπορεῖ νά εἶναι διαφορετικά, ἀφοῦ ὁ Κύριος μᾶς ἀπεκάλυψε – ῾᾽Εκεῖνος ἐξηγήσατο᾽ – ὅτι ῾ὁ Θεός ἀγάπη ἐστί᾽. Ὁ Θεός μας λοιπόν πού ἐνανθρώπησε ἐν προσώπῳ ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ εἶναι ᾽Εκεῖνος πού γίνεται ὁ νυμφίος μας, γιατί μέσα στήν ἄπειρη ἀγάπη Του πρός ἐμᾶς, τούς ἁμαρτωλούς ἀνθρώπους, μᾶς προσλαμβάνει στόν ἑαυτό Του καί μᾶς κάνει ἕνα μ᾽ ᾽Εκεῖνον: ἀνθρωποπαθῶς μιλώντας, ἡ σκέψη Του, ἡ καρδιά Του, ἡ ἐπιθυμία Του εἶναι σέ μᾶς, ὅπως τοῦ ἐρωτευμένου εἶναι στήν ἐρωμένη του.

2. Κι ἔπειτα, μᾶς ἐπισημαίνει ὁ ὑμνογράφος, ἔρχεται ῾ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός᾽.῎Ερχεται δηλαδή:

(α) μέ τρόπο πού δέν μποροῦμε ἐμεῖς νά προσδιορίσουμε καί νά ὁριοθετήσουμε. Ὁ ἐρχομός Του πάντοτε εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀπόλυτα ἐλεύθερης ἀγάπης Του, καρπός τῆς δικῆς Του πρωτοβουλίας, πού σημαίνει ὅτι ἐμφανίζεται ἐκεῖ πού κανείς δέν Τόν περιμένει καί μέ τρόπο πού ἴσως ποτέ δέν μπορεῖ νά ὑποψιαστεῖ: μέσα ἀπό ἕνα ἀτύχημα κάποια φορά, ἀπό τήν ἀνάγνωση κάποιου βιβλίου κάποια ἄλλη, ἀπό μιά θλίψη καί δοκιμασία ἄλλοτε, κυρίως ὅμως ἀπό τή συνάντησή μας μέ τούς πιό παραπεταμένους ἐλαχίστους συνανθρώπους μας. ῾᾽Εφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνί τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων ἐμοί ἐποιήσατε᾽.

(β) ῎Ερχεται συνεπῶς κι ἐκεῖ πού ῾ἀντικειμενικά᾽ δέν θά ἔπρεπε νά εἶναι, μέσα δηλ. καί στό σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας. Τήν ὥρα πού ἐπιτελεῖ κανείς τήν ἁμαρτία, ἐκείνη τήν ὥρα μπορεῖ νά κληθεῖ ἀπό τόν ἐρχόμενο Κύριο. Σάν τόν ἀπόστολο Παῦλο, πού κλήθηκε τήν ὥρα πού δίωκε τούς χριστιανούς, σάν τόν ἀπόστολο Ματθαῖο, πού κλήθηκε τήν ὥρα τοῦ ῾τελωνείου᾽. Μέ ἄλλα λόγια, ἡ κάθε ὥρα γιά τόν καθένα μας, μπορεῖ νά εἶναι ἡ ὥρα τῆς χάρης μας, τῆς κλήσης μας ἀπό τόν νυμφίο Χριστό.

᾽Αλλά καί (γ) ἔρχεται καί καλεῖ τόν ἄνθρωπο χωρίς τίς περισσότερες φορές νά παίρνει κανείς ἀπό τούς ἄλλους συνανθρώπους εἴδηση γιά τήν κλήση αὐτή. Σάν τήν περίπτωση τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, πού μόνον αὐτή ἐμποδιζόταν νά μπεῖ στό Ναό, χωρίς κανείς δίπλα της νά νιώθει τό τί γινόταν στήν ψυχή της. Ὁ Κύριος πάντοτε εἶναι ὁ ἐρχόμενος καί κρούων τή θύρα τῆς ψυχῆς μας. ῾᾽Ιδού ἔστηκα ἐπί τήν θύραν καί κρούω᾽. Ἡ συνάντηση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Κύριο γίνεται στά μυστικά βάθη τῆς καρδιᾶς, τά ὁποῖα γνωρίζει μόνον ᾽Εκεῖνος. Στήν καρδιά ῾παίζεται᾽ τό ὅλο παιχνίδι τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου.

3. Κι αὐτός ὁ ποικίλος ἐρχομός σέ μᾶς τοῦ γεμάτου ἀγάπη νυμφίου Χριστοῦ συναντᾶ συνήθως δύο καταστάσεις: τήν κατάσταση τῆς ἐγρήγορσης καί τήν κατάσταση τῆς ραθυμίας. ᾽Εγρήγορση σημαίνει ν᾽ ἀνταποκριθῶ στήν ἀγάπη Του καί νά ζήσω μαζί Του τή χαρά τῆς παρουσίας Του, ψυχικά καί σωματικά, καί ἐδῶ καί αἰώνια. ῾Ἡμεῖς ἀγαπῶμεν ὅτι Αὐτός πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς᾽. Ραθυμία σημαίνει νά εἶμαι τόσο προσκολλημένος στά πάθη μου – στή φιληδονία, τή φιλαργυρία, τή φιλοδοξία μου – ὥστε νά μήν καταλάβω κἄν τόν ἐρχομό καί τήν κλήση Του, κι ἀκόμη: νά Τόν καταλάβω μέν, ἀλλά ν᾽ ἀναβάλω τήν ἀνταπόκρισή μου. Ἡ ἐκτίμηση γιά τίς δύο καταστάσεις, ὅπως μᾶς τή δίνει ὁ ὑμνογράφος, εἶναι σαφής: μακαριότητα ἡ πρώτη, ἀναξιότητα ἡ δεύτερη. Μέ τά ἀντίστοιχα βεβαίως ἀποτελέσματα. Ἡ ἐπιλογή πιά εἶναι στήν ἀπόλυτη εὐθύνη μας: ῾Βλέπε οὖν ψυχή μου…᾽!

"Η ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΛΟΓΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΤΑΒΑΣΙΣ"

---

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καστορίας κ. Σεραφείμ

Αν πάντοτε στη ζωή μας ζούμε την απόρρητο του Θεού κατάβαση σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος για τη σωτηρία του, αν καθημερινά συναντούμε τις σωστικές άκτιστες ενέργειές Του σε μας και σε ολόκληρη τη δημιουργία, αν σε κάθε βήμα απαντούμε το Χριστό ως κυρηναίο να σηκώνει το δικό μας σταυρό και να μας ενισχύει στην άνοδο του προσωπικού μας Γολγοθά, προκειμένου να φθάσουμε στην ανάσταση, αυτήν την κατάβαση τού Θεού, μάλλον δε τη συγκατάβαση του Θεού, τη ζούμε τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Συγκαταβαίνει ο Θεός. Ραπίζεται ο Θεός. Υπομένει «ετασμούς και μάστιγας». «Τα πάντα προσίεται, ίνα σώση τον άνθρωπο».

Πρώτον. Σε αυτήν την κατάβαση του Θεού αναφέρεται ο Απόστολος Παύλος στην προς Φιλιππησίους επιστολή του: «Ως εν μορφή Θεού υπάρχων, ουχ αρπαγμόν ηγήσατο το είναι ίσα Θεώ, αλλ΄ εαυτόν εκένωσεν μορφήν δούλου λαβών εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος».

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης συλλέγοντας ερμηνείες, όπως του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και του Αγίου Θεοφυλάκτου Επισκόπου Βουλγαρίας, λέγει τα εξής αξιοσημείωτα: «Ο Υιός του Θεού δεν φοβήθηκε να κατεβεί από το θεϊκό Του αξίωμα, δηλαδή από το να είναι εν τη μορφή ήτοι εν τη φύσει και ουσία του Θεού ίσος ων κατά φύσιν με τον Πατέρα, επειδή το θεϊκό αυτό αξίωμα δεν το είχε από αρπαγή … αλλά το είχε αυτοφυσικό, γι΄ αυτό και θέλησε να συγκαταβεί και να λάβει του δούλου μορφή, δηλαδή του ανθρώπου. Έτσι έγινε ταπεινός άνθρωπος και εν τη ταπεινώσει της ανθρωπίνης φύσεως εφύλαττε ολόκληρο το ύψος και το αξίωμα της θεότητός Του. Αυτό το αξίωμα το είχε σκεπασμένο κάτω από το ταπεινό σχήμα της ανθρωπότητος. Αυτό το αξίωμα, ο Απόστολος Παύλος το ονομάζει κένωση».

Δεύτερον. Σε αυτή «την απόρρητον του Λόγου Θεού κατάβασιν» αναφέρεται και ο Άγιος Κοσμάς ο Ποιητής σε ένα τροπάριο του περίφημου Κανόνος του Όρθρου της Μεγάλης Δευτέρας: «Η απόρρητος Λόγου Θεού κατάβασις, όπερ Χριστός αυτός εστι, Θεός και άνθρωπος, το Θεός ουχ αρπαγμόν είναι ηγησάμενος, εν τω μορφούσθαι δούλον, δεικνύει τοις μαθηταίς · ενδόξως γαρ δεδόξασται» – «Η ακατάληπτη κατάβαση του Λόγου του Θεού, ο οποίος είναι ο ίδιος ο Χριστός, Θεός καί άνθρωπος, δεικνύει στους μαθητές πως με το να λάβει τη μορφή του δούλου, δεν θεωρούσε ότι άρπαξε το να είναι Θεός · γι΄ αυτό και δοξάστηκε στο μέγιστο βαθμό».

Γράφει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης έχοντας υπ΄ όψη του τις ερμηνείες των θεοφόρων πατέρων : « Εκενώθη και εσυγκατέβη από το αξίωμα αυτό της θεότητος … Δεικνύει τοις μαθηταίς την αγάπην και την ταπείνωσιν», φανερώνει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ζούμε οι άνθρωποι, παρουσιάζει το δρόμο, τον οποίο πρέπει να ακολουθούμε και εμείς αν θέλουμε να είμαστε μαθητές Του.

Τρίτον. Γιατί όμως αυτή η κατάβαση του Θεού είναι απόρρητος; Η λύση της απορίας αυτής βρίσκεται στο σοφό Αγιορείτη Όσιο Νικόδημο, ο οποίος μας σημειώνει πως στην Αγία Γραφή συναντούμε διάφορες καταβάσεις του Θεού:

α. Κατέβη στη Βαβέλ. «Κατέβη γάρ Κύριος ιδείν την πόλιν και τον πύργον».

β. Κατέβη εις τα Σόδομα. «Καταβάς, όψομαι ει κατά την κραυγήν αυτών την ερχομένην προς με συντελούνται».

γ. Κατεβαίνει εις Αίγυπτον. «Κατέβην εξελέσθαι αυτούς εκ χειρός των Αιγυπτίων».

δ. Κατεβαίνει Κύριος εις το Σινά. «Κατέβη δε Κύριος επί το όρος Σινά επί την κορυφήν αυτού».

ε. Κατέβη ο Άγγελος Κυρίου, δηλαδή, ο Μεγάλης Βουλής Άγγελος, εις τους Τρείς Παίδας εν τη καμίνω.

στ. Κατέβη ο Θεός στη Σκηνή του Μαρτυρίου. «Κατέβη Κύριος εν στύλω νεφέλης και έστη επί της θύρας της σκηνής του μαρτυρίου».

ζ. Κατεβαίνει και εμφανίζεται ο Θεός στον Προφήτη Ηλία και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, όπως αυτές καταγράφονται στα θεόπνευστα βιβλία της Αγίας Γραφής.

Αυτή όμως η κατάβαση του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, η ενανθρώπιση του Υιού και Λόγου του Θεού, δηλαδή η ένωση των δύο φύσεων, της θείας και της ανθρώπινης, «εις μίαν υπόστασιν ασύγχυτον άμα και αδιαίρετον» είναι κάτι το τελείως διαφορετικό και πέρα από κάθε ορθολογιστική προσέγγιση και έρευνα.

Είναι «το απ΄ αιώνος κεκρυμμένον μυστήριον», το υπέρλογον και ανερμήνευτον μυστήριον, όπου ο Υιός και Λόγος του Θεού έλαβε την ανθρώπινη φύση στα πανάχραντα σπλάχνα της Υπεραγίας Θεοτόκου καί Αειπαρθένου Μαρίας. Γι΄ αυτό και ο ιερός μελωδός την ονομάζει «απόρρητον».

Αυτή η απόρρητος του Λόγου του Θεού κατάβαση γίνεται προκειμένου να σωθεί ο άνθρωπος, να αφήσει τα γήινα και επίπεδα και πρόσκαιρα και να οικειωθεί τα αιώνια. Γι΄ αυτό και ο Απόστολος Παύλος είναι χαρακτηριστικός: « ημών γαρ το πολίτευμα εν ουρανοίς υπάρχει».

Η κατάβαση του Θεού γίνεται συγχρόνως και δική μας ανάβαση. Έτσι σχολιάζει το γεγονός αυτό ο στύλος της Εκκλησίας Μέγας Αθανάσιος : « Άμα ο Λόγος σάρξ εγένετο, όπερ εστίν η του Λόγου κατάβασις, και άμα η σαρξ Λόγος γέγονε διά την εις μίαν υπόστασιν συνδρομήν · όπερ εστίν η της σαρκός ανάβασις».

Δεύτε, λοιπόν, να προσκυνήσουμε αυτήν την απόρρητο κατάβαση του Λόγου του Θεού.

Δεύτε και να διαλεχθούμε μαζί Του. Να Του προσφέρουμε την καρδιά μας για να δεχθούμε το πολύτιμο δώρο της σωτηρίας.

Δεύτε «κεκαθαρμέναις διανοίαις συμπορευθώμεν αυτώ και συσταυρωθώμεν και νεκρωθώμεν δι΄ αυτόν ταις του βίου ηδοναίς ίνα και συζήσωμεν αυτώ».

ΠΕΡΙΛΥΠΟΣ ΕΣΤΙΝ Η ΨΥΧΗ ΜΟΥ ΕΩΣ ΘΑΝΑΤΟΥ...

---

π. Παντελεήμων Κρούσκος

-«Τίποτα δεν αγγίζει τις απριλιάτικες βιολέτες; τίποτα-: μονάχα ο ακάνθινος Ιησούς».

-«Το άφθαρτο ξύλο: Ο σταυρός είναι δυο επιθυμίες. Η μια επιθυμία που ερωτεύτηκε τα ουράνια σμίγει και σταυρώνεται με την επιθυμία καθώς διασχίζει τη γη. Κι ο Χριστός στο Έαρ Σταυρωμένος.» (Ν. Καρούζος, Ποιήματα Α’ και Β’)

«Περίλυπός εστιν η ψυχή μου έως θανάτου» (Ματθ. 26,38) Αυτή η αίσθηση μας ακολουθεί την κάθε στιγμή της μεγάλης εβδομάδας και στάλα στάλα στάζει το αίμα του Χριστού, μές στην μουντή ψυχή μας.
Μπορεί να είναι δοξολογική μέρα των Βαΐων και να προκαταγγέλει τον θρίαμβο της ανάστασης, αλλά παρόλα ταύτα μου αφήνει μια πικρή γεύση. Όταν ο Χριστός, ερχόμενος από την Βηθανία, επί πώλου όνου, αντικρύζει την Πόλη πού σκοτώνει τους προφήτες και λιθοβολεί τους αποστόλους, δακρύζει! Και αφού δακρύζει την σπλαχνίζεται, γιατί δεν κατανόησε την ημέρα πού την επισκέφτηκε ο Κύριος και Θεός της και έτσι θα παραδοθεί στην καταστροφή. Εκείνη την ώρα ο Κύριος, για ακόμα μια φορά ίσως να θέλησε να σκεπάσει τα παιδιά της κάτω από την προστασία του, όπως η όρνις τα νοσσία υπό τας πτέρυγας. Αυτά τα ίδια τα νοσσία πού θα Τον ανεβάσουν σε λίγο στον σταυρό.

Την ψυχωφελή πληρώσαντες τεσσαρακοστήν…
Πότε, καλοί μου φίλοι, γράφαμε εδώ για το Τριώδιο και πότε πληρώσαμε ήδη την μεγάλη Τεσσαρακοστή! Ως μία ημέρα η εχθές! Βγαίνουμε λοιπόν από το πέλαγος και τον ωκεανό της μεγάλης νηστείας, για να μπούμε σιγά σιγά στο ποτάμι της μεγαλοβδομάδας, ώσπου να φτάσουμε στον γαληνό όρμο της Ανάστασης!
Το ζήτημα είναι βέβαια τί μας άφησε αυτή η περιπλάνηση μας, αυτό το ταξίδι μας και με ποιες εμπειρίες, κέρδη και ζημίες μπαίνουμε στην πασχαλινή περίοδο. Υπάρχει ακόμα και καιρός για πνευματικό αγώνα. Ακόμα και για αρχή αγώνος. Τώρα, στο τέλος. Φιλότιμος ων ο δεσπότης, ανταμείβει τον πρώτο καθώς και τον έσχατο. Τίποτα δεν είναι τετελεσμένο και η θύρα δεν σφραγίστηκε για κανέναν.

Τα βράδυα της μεγαλοβδομάδας, όταν η ψυχή μας θα κλαίει και θα κρούει την θύρα του νυμφώνα, θα βρούμε καιρό και άλλον καιρό για να συντονιστούμε και εμείς με αυτά πού μας λείπουν και με εκείνα πού ζητάμε. Και ιδού μία νέα αρχή, με αφετηρία το τέλος. Έχετε θάρρος και καλή απόφαση!

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ-ΙΩΣΗΦ ΤΟΥ ΠΑΓΚΑΛΟΥ

---

Από σήμερα, ξεκινούν τα άγια Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Τύπος του Κυρίου μας Ιησού είναι ο πάγκαλος Ιωσήφ που σήμερα επιτελούμε την ανάμνησή του (Γεν. 37 – 50).

Ήταν ο μικρότερος γιός του Πατριάρχη Ιακώβ και ο πιο αγαπητός. Όμως φθονήθηκε από τα αδέλφια του και αρχικά τον έρριξαν σ’ ένα βαθύ λάκκο και εξαπάτησαν το πατέρα τους χρησιμοποιώντας ένα ματωμένο ρούχο ότι δήθεν τον κατασπάραξε κάποιο θηρίο. Στη συνέχεια τον πούλησαν για τριάντα αργύρια σε εμπόρους, οι οποίοι τον ξαναπούλησαν στον αρχιμάργειρα του βασιλιά της Αιγύπτου, τον Πετεφρή.

Ο Ιωσήφ ήταν πανέμορφος και τον ερωτεύθηκε η γυναίκα του Πετεφρή, που θέλησε να τον παρασύρει σε ανήθικη πράξη βιαίως. Μόλις εκείνη έπιασε τον Ιωσήφ, εκείνος άφησε στα χέρια της το χιτώνα του και έφυγε. Εκείνη από το θυμό της τον συκοφάντησε στο σύζυγό της, ότι δήθεν αυτός επιτέθηκε εναντίον της με ανήθικους σκοπούς. Ο Πετεφρής την πίστευσε και φυλάκισε τον Ιωσήφ.

Κάποτε όμως ο Φαραώ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου, είδε ένα παράξενο όνειρο και ζήτησε έναν εξηγητή. Με το φωτισμό του Θεού, μόνο ο Ιωσήφ μπόρεσε να το εξηγήσει. Ότι θα έλθουν στη χώρα του επτά χρόνια ευφορίας και επτά ακαρπίας και πείνας. Ενθουσιάσθηκε ο Φαραώ από τη σοφία του και τον έκανε γενικό άρχοντα, σαν πρωθυπουργό.

Ο Ιωσήφ διαχειρίσθηκε άριστα την εξουσία και φρόντισε στα δύσκολα χρόνια της πείνας όλο το λαό. Με αφορμή τη διανομή του σιταριού, φανερώθηκαν τ’ αδέλφια του που τον είχαν φθονήσει. Εκείνος δεν τους κράτησε κακία, αντίθετα τα προσκάλεσε μόνιμα στην Αίγυπτο μαζί με τους γονείς.

Αυτός λοιπόν αποτελεί προεικόνηση του Χριστού, διότι και Αυτός, αγαπητός γιός του Πατέρα, φθονήθηκε από τους ομοφύλους Του Ιουδαίους, πουλήθηκε από το μαθητή Του για τριάντα αργύρια και κλείσθηκε στο σκοτεινό λάκκο, τον τάφο.

Επίσης, σήμερα μνημονεύουμε και τη άκαρπο συκή, την οποία καταράσθηκε ο Κύριος και ξεράθηκε αμέσως Ματθ. 21:19, Μαρκ. 11:13). Συμβολίζει τόσο τη Συναγωγή των Εβραίων, η οποία δεν είχε πνευματικούς καρπούς, όσο και κάθε άνθρωπο που στερείται πνευματικών καρπών, αρετών.

Έδειξε ο Κύριος τη δύναμή Του στο άψυχο δένδρο και ποτέ πάνω σε άνθρωπο, για να δείξει ότι δεν έχει μόνο δύναμη να ευεργετεί, αλλά και να τιμωρεί.

Ο ευαγγελιστής Μάρκος αναφέρει πως την ώρα που ο Κύριος επιτίμησε τη συκή και ξηράθηκε, κατέπεσαν αμέσως τα καταπράσινα φύλλα της και την επόμενη μέρα ξεράθηκε και η ρίζα της (Μαρκ. 11:21). Οι μαθητές έκθαμβοι από το θαύμα αυτό δεν ζητούσαν να μάθουν την βαθύτερη έννοιά του, αλλά είχαν την απορία «πως παραχρήμα εξηράνθη η συκή;» (Ματθ. 21:20). Πρώτη φορά είχαν δει τιμωρία της άψυχης φύσεως.

Ο Κύριος παίρνοντας αφορμή από την απορία των μαθητών, χωρίς να εξηγήσει την συμβολική σημασία του θαύματος, τους δίδαξε για τη μεγάλη δύναμη της πίστεως, η οποία όταν συνοδεύεται από εσωτερική θέρμη και χωρίς τον παραμικρό δισταγμό μπορεί να κατορθώσει αφάνταστα πράγματα.

Τους είπε: «Aμήν λέγω υμιν, εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε, ου μόνον το της συκής ποιήσετε, αλλά καν τω όρει τούτω είπητε, άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν, γενήσεται·» (Ματθ. 21:21). Αυτή την πίστη θέλει η Εκκλησία μας να μεταδώσει και σε μας.

Η υμνογραφία αναφέρεται σήμερα στα δύο παραπάνω θέματα, αλλά και επί πλέον στο θέμα της πορείας του Κυρίου προς το Πάθος. Από το τροπάριο: «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται…» οι ακολουθίες της Μ. Δευτέρας έως Τετάρτης λέγονται και «Ακολουθίες του Νυμφίου».

Απολυτίκιο:
Ήχος πλ. δ’.
Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός, και μακάριος ο δούλος, ον ευρήσει γρηγορούντα, ανάξιος δε πάλιν, ον ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ούν ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής, και της βασιλείας έξω κλεισθής, αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός, διά της Θεοτόκου ελέησον ημάς.

ΣΚΛΗΡΟ ΝΑ "ΚΛΩΤΣΑΣ" ΤΟΝ ΑΝΑΜΑΡΤΗΤΟ!

 Στήν ἐφημερίδα «Καθημερινή» (7 Μαρτ. 2018) δημοσιεύθηκε ἄρθρο μέ τίτλο «Σαράντα χρόνια προπηλακισμοί». Πρόκειται γιά ἕνα χρονικό τῶν δημοσίων «προπηλακισμῶν» τοῦ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ διά μέσου τοῦ κινηματογράφου καί τοῦ θεάτρου. Ἀπαριθμεῖ τά θεατρικά καί κινηματογραφικά (καί τώρα ἀναπαραγόμενα ψηφιακῶς!) ἔργα, ὅπου ἡ πιό βρώμικη λάσπη αἰσχρότητας καί ἀνηθικότητας ρίχνεται πάνω στό πρόσωπο τοῦ Ἀναμαρτήτου Κυρίου μας!
Ποιός προπηλακίζει ποιόν; Τό νά προπηλακίζης τόν Χριστό, τόν Θεάνθρωπο, θεωρεῖται «ἐλευθερία τῆς τέχνης καί τῆς ἔκφρασης»! Ἐν ὀνόματι, φαίνεται, αὐτῆς τῆς «ἐλευθερίας» προπηλακίζουν πρός τόν Γολγοθᾶ καί στό Γολγοθᾶ τόν Κύριο τῆς δόξης!
 Τό νά διαμαρτύρεσαι (καί ζωηρά) γιά τόν προπηλακισμό τοῦ Χριστοῦ, γιά τόν διασυρμό τοῦ ἀναμαρτήτου Προσώπου Του, αὐτό κατά τήν κυρία ἀρθρογράφο εἶναι… «προπηλακισμός»! Ἐλεύθερα μπορεῖς νά «κλωτσᾶς» τόν Χριστό! ’Απαγορεύεται ὅμως νά Τόν ὁμολογῆς και νά Τόν ἀγαπᾶς!

 Κατ’ εὐφημισμόν, λοιπόν, ἡ ἀγάπη στόν Ἰησοῦ καλεῖται «προπηλακισμός»! Καί ἡ διαμαρτυρία γιά τή βλασφημία τοῦ Προσώπου Του καλεῖται… φθόνος! Ἔτσι τελειώνει τό ἄρθρο: «Ἄραγε πόσο ἀκόμα νά βρίσκει ἀνταπόκριση τό “φθονεῖτε ἀλλήλους”;»! Βουτᾶνε στή λάσπη τοῦ κτηνώδους «εἶναι» καί τήν πετοῦν πάνω στό πρόσωπο τοῦ ἀμώμου Χριστοῦ! Βιώνουν τήν ἀκολασία, δέν θέλουν νά τήν ἐγκαταλείψουν γιά νά λυτρωθοῦν, καί ἔχουν τή βλάσφημη ἀναισχυντία νά παρουσιάζουν ὡς (Κύριε, συγχώρεσέ μας!) ἀκόλαστο τόν ἀπαστράπτοντα Ἥλιο τῆς Ἀναμαρτησίας! Ἡ διαστροφή στό ἔσχατο σημεῖο της! Χοῖροι ποδοπατοῦν τά διαμάντια! Προσάπτουν σε ἁγνά πρόσωπα αἰσχρότητες καί ἀλητεῖες! ’Αμαυρώνουν τό λευκό μητρῶο τῆς ἁγνότερης Ὑπάρξεως. Στηρίζονται στή γνωστή μέθοδο τοῦ ψιθυρισμοῦ: «Λέγε, λέγε, κάτι θά μείνη»!

 Τό νά λές τό βόρβορο «βόρβορο», εἶναι… «φθόνος»! Τό νά ὁμολογῆς τόν Χριστό εἶναι… «φθόνος»! Τό νά διαμαρτύρεσαι γιά τή φρικτή βλασφημία τοῦ ἀχράντου Προσώπου Του εἶναι… «φθόνος»!
 Ὅταν ἡ χυδαιότητα καί ἡ βρωμερή λάσπη ἐκσφενδονίζωνται στό δικό μας πρόσωπο, τότε καί ὑπομένουμε καί ἀγαπᾶμε. Τότε ἰσχύει ὄχι μόνο τό «ἀγαπᾶτε ἀλλήλους» (Ἰωάν. ιγ΄ 34), ἀλλά καί τό «ἀγαπᾶτε τούς ἐχθρούς ὑμῶν» (Ματθ. ε´ 44). Τότε ἰσχύει καί τό «λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν» (Α´ Κορ. δ´ 12).
 Ὅταν ὅμως βλασφημούμενο εἶναι τό Πρόσωπο τοῦ Θεανθρώπου Σωτῆρος τοῦ κόσμου, τότε, ἄν ἀνεχώμεθα, ἐνεχόμεθα. Τότε ἰσχύει τό «ὅποιος μέ ὁμολογήση μπροστά στούς ἀνθρώπους, θά τόν ἀναγνωρίσω καί ἐγώ μπροστά στόν Πατέρα μου τόν οὐράνιο» (Ματθ. ε´ 22).

 Στήν πρώτη περίπτωσι ἡ ἀγάπη γίνεται συγγνώμη. Στή δεύτερη γίνεται μαρτυρία καί διαμαρτυρία. Στήν πρώτη περίπτωσι εἴμαστε μακάριοι (Ματθ. ε´ 11), ὅταν συγχωροῦμε ὅσους μᾶς ὀνειδίζουν. Στή δεύτερη περίπτωσι (πού ἀφορᾶ στό Πρόσωπο τοῦ Κυρίου μας) εἴμαστε προδότες, ὅταν ἀνεχώμαστε τή δημόσια προσβολή τοῦ Ἀναμαρτήτου Σωτῆρος μας.

τοῦ Ἀρχιμ. Δανιήλ Ἀεράκη

Ο ΝΥΜΦΙΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΙ Ο ΙΗΣΟΥΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ

  Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι Μεγάλη λόγω των μεγάλων γεγονότων που λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκειά της. Στην τηλεόραση τούτες τις ημέρες θα προβληθούν σειρές και ταινίες που αφορούν στη ζωή και στο πάθος του Θεανθρώπου. 

Στις εκκλησιές θα λιτανευτεί η εικόνα του Νυμφίου, του Μυστικού Δείπνου, του Εσταυρωμένου και του Τάφου. Έπειτα, θα καθίσουμε μπροστά από τους δέκτες της τηλεόρασης και θα συγκινηθούμε μ’ αυτά που πέρασεν ο Χριστός για το γένος των ανθρώπων… Θα πάμε, απ’ την άλλη στην εκκλησιά, και δεν θα συγκινηθούμε, αλλά θα μυσταγωγηθούμε. Στην Εκκλησία δεν παρακολουθούμε κάποιο ιερό δρώμενο για να μας προκληθεί συγκίνηση, αλλά ζούμε το ίδιο Πάθος του Χριστού, αφού κοινωνούμε το Σώμα που έπαθε. Το ίδιο Σώμα επίσης αναστήθηκε. Κοινωνώντας τον Χριστό μετέχουμε στο Πάθος και την Ανάστασή Του.

   Αρκετοί αδελφοί μας αγαπάνε τούτες τις ημέρες στην εκκλησία γιατί η περιφορά του Επιταφίου ή η Ακολουθία της Αναστάσεως αποτελούν εκτός από λατρευτικές συνάξεις, μέρος της ελληνικής μας παράδοσης. Η Εκκλησία για τους Πατέρες μας ήταν μέρος της ζωής τους. Έτσι, το Πάσχα διανθίζεται με πληθώρα εθίμων. Τα έθιμα ωστόσο κι αυτά αποτελούν μέσα που μας βοηθούν να ζήσουμε το Μυστήριο. Οι Πατέρες μας δεν έφευγαν απ’ την εκκλησιά μετά το «Χριστός Ανέστη». Κάθονταν καρτερικά. Κοινωνούσαν και έδιναν ασπασμό Αγάπης. Σήκωναν το κερί και κραύγαζαν το «επικράθη ο Άδης» κι ευφραίνονταν σύγκορμοι.


  Η Εκκλησία μας καλεί να ζήσουμε το Πάθος του Χριστού ώστε να κατέβουμε μαζί Του στον Τάφο και να ‘ναι εκείνος που θα μας σηκώσει απ’ τον προσωπικό μας θάνατο, τον βιολογικό μα και τις χιλιάδες αυτο-καταδίκες της ζωής μας… Στην εικόνα της Ανάστασης ο Χριστός σπάει τα δεσμά του Άδη και με το ένα χέρι τραβά τον Αδάμ με τ’ άλλο την Εύα. Στη θέση του Αδάμ και της Εύας ο καθένας ας βάλει τον εαυτό του. Ο Χριστός ήρθε για τον καθένα και την καθεμιά ξεχωριστά.

  Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι μεγάλη γιατί στα μεγάλα γεγονότα, επίσης, ο καθένας καλείται να βρει τον εαυτό του. Ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα, τρεφόμαστε στο Μυστικό Δείπνο, κλαίμε με την Παρθένο κάτω απ’ τον Σταυρό, κηδεύουμε τον Χριστό. 

 Στην τηλεόραση παρακολουθούμε, στην Εκκλησία συμμετέχουμε κοινωνώντας τον Χριστό που έπαθε, τάφηκε, αναστήθηκε. Αυτόν που έφτιαξε λίμνες, πηγές και θάλασσες και γίνεται υπηρέτης όλων: δικός σου, δικός μου, του καθένα. Χωρίς ταπείνωση, Ανάσταση δεν έχει. Απ’ τον δέκτη της Τηλεόρασης, σωτηρία δεν θα βρούμε. Ας ζήσουμε εκκλησιαστικά κατά πως θέλει ο Θεός. Κατά πως διδάσκουν οι Άγιοί μας.

Καλό δρόμο προς το Πάσχα!

Ιάσων Ιερομόναχος

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Από την Κυριακή των Βαΐων αρχίζει ουσιαστικά η Μεγάλη Εβδομάδα ή Εβδομάδα των Παθών.  Κατά την σημερινή ημέρα εορτάζεται η ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Ιησού Χριστού στα Ιεροσόλυμα όπου, κατά τους Άγιους Ευαγγελιστές, οι Ιουδαίοι Τον υποδέχθηκαν κρατώντας βάια ή βάγια (κλάδους φοινίκων) και απλώνοντας στο έδαφος τα φορέματά τους ζητωκραύγαζαν «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». 

Ήθη και Έθιμα

Σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι Ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια, από φοίνικες δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά. 

Μετά τη Λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς. Στις φωτό από την Εκκλησία της Παναγίας στο Ναύπλιο όπου από νωρίς του Σαββάτου του Λαζάρου κυρίως γυναίκες ετοιμάζουν τα βάγια μέσα σε καλάθια για να είναι έτοιμα την Κυριακή.

Η Εκκλησία μας καθιέρωσε ήδη από τον 9ο αιώνα το έθιμο αυτό μια και όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης «όχλος πολύς…έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ».

Σημειώνεται ότι στις πρώτες Εκκλησίες εορτάζονταν η μνήμη αυτή με αναπαράσταση του γεγονότος. Συγκεκριμένα στους Αγίους Τόπους κατά τον 4ο αιώνα ο Επίσκοπος ξεκινώντας με πομπή από το Όρος των Ελαιών εισέρχονταν στα Ιεροσόλυμα επί «πώλου όνου» περιστοιχιζόμενος από τον κλήρο ενώ οι πιστοί προπορεύονταν κρατώντας κλάδους φοινίκων.

Στους βυζαντινούς χρόνους τελούνταν ο λεγόμενος «περίπατος του Αυτοκράτορα» όπου η πομπή ξεκινούσε από τα ανάκτορα στην οποία συμμετείχε ο αυτοκράτορας κρατώντας την Εικόνα του Χριστού πλαισιωμένος από το ιερατείο όπου και κατέληγε στην Αγιά Σοφιά. Της αυτοκρατορικής αυτής πομπής προηγούνταν ο λαμπαδάριος ο οποίος έψελνε «Εξέλθατε έθνη και θεώσασθε σήμερον τον βασιλέα των ουρανών…».

Σύμφωνα με την μαρτυρία του Βαλσαμώνα στο τέλος της Εορτής ο μεν Αυτοκράτορας διένειμε ιδιόχειρα βάγια και Σταυρούς, ο δε Πατριάρχης κεριά για την Μεγάλη Εβδομάδα.

Τα «βαγιοχτυπήματα»

Τα παλιότερα χρόνια τους τα προμήθευαν τα νιόπαντρα ζευγάρια της χρονιάς ή και μόνο οι νιόπαντρες γυναίκες, για το καλό του γάμου τους. Πίστευαν πως η γονιμοποιός δύναμη που κρύβουν τα φυτά αυτά θα μεταφερόταν και στις ίδιες και η μια χτυπούσε την άλλη με τα βάγια. Τα «βαγιοχτυπήματα» σιγά-σιγά άρχισαν να γίνονται και από τις άλλες γυναίκες και τα παιδιά τις μιμούνταν και όπως χτυπιούνταν μεταξύ τους εύχονταν: «Και του χρόνου, να μη σε πιάν’ η μυίγα».

Κατά την λειτουργική τελετουργία, την Κυριακή των Βαΐων τελείται η Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου.

Στην Θράκη, την Κυριακή των Βαΐων συνηθίζονται τα «βαγιοχτυπήματα». Οι γυναίκες χτυπούν με βάγια τις έγκυες, ώστε να είναι ανώδυνος για αυτές ο τοκετός. Σε πολλά χωριά επίσης, τα κορίτσια έκαναν στεφάνια από τα βάγια που τους έδινε ο παππάς στην εκκλησία και τα έριχναν στο ρέμα. Η κάτοχος του στεφανιού που θα έφτανε πρώτο στη ρεματιά, φιλοξενούσε τις υπόλοιπες στο σπίτι της, όπου διασκέδαζαν χορεύοντας και τραγουδώντας.

Οι Βάγιες στην Κάπη της Λέσβου.

Ένα σπάνιο και μοναδικό σε όλη την Ελλάδα έθιμο που πραγματοποιείται το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων.

Με την είσοδο στο τριώδιο τα παιδιά των δύο μεγάλων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου χωρίζονται σε δύο ομάδες. Με κοινή συναίνεση ο πιο καλός και άξιος μαθητής μπαίνει αρχηγός της ομάδας και οι δύο ομάδες στην συνέχεια μοιράζονται το χωρίο. (μισό χωρίο η μία και μισό χωρίο η άλλη ομάδα)

Τα χαράματα του Σαββάτου του Λαζάρου τα αγόρια των δύο ομάδων ξεκινούν με γαϊδουράκια σε χωράφια του χωριού μας όπου υπάρχουν πολλές βάγιες. Εκεί αφού κόψουν πολλά κλαριά τα φορτώνουν στα συμπαθέστατα τετράποδα και τραγουδώντας γίνεται η είσοδος στο χωριό και στην εκκλησία πράγμα που συμβολίζει την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.

Στην Εκκλησία του χωριού δένονται πολλά κλαδιά μαζί σε σχήμα κυπαρισσιού και στην συνέχεια στολίζονται με τα βαλάντια δηλ. κορδέλες και κουρέλια που φέρνουν στην εκκλησία οι κοπέλες των δύο ομάδων. Τα βαλάντια συμβολίζουν τα ενδύματα που έστρωναν οι πιστοί στον Χριστό κατά την είσοδο στα Ιεροσόλυμα.

Η κάθε ομάδα παίρνει την βάγια της και την βάζει μέσα στον Ιερό Ναό. Πάνω στις Βάγιες τοποθετούνται ξύλινοι μικροί σταυροί που δίνονται στα νιόπαντρα ζευγάρια του χωριού.

Με την αύριο, ανήμερα των Βαΐων και μετά το τέλος της θείας λειτουργίας οι βάγιες βγαίνουν στο προαύλιο της εκκλησίας όπου θα τραγουδηθούν από τα μέλη των ομάδων με τον ύμνο «σήμερον έρχεται ο Χριστός..» το τραγούδι αυτό δεν υπάρχει στην υμνολογία της εκκλησίας καθώς όπως λέγεται είναι τοπικός ύμνος. Αποτελείται από 20 και πλέον στοίχους που ψάλλονται εναλλάξ από τις δύο ομάδες και εξιστορεί το χρονικό της ανάστασης του Λαζάρου.

Στην συνέχεια η κάθε ομάδα φορτώνεται την βάγια της και ξεκινά για το γύρισμα του χωριού. Η βάγια σταματάει στις πόρτες όλων των σπιτιών του χωριού και τα παιδιά ψάλλουν την καινήν Ανάσταση. Οι νοικοκυραίοι στο άκουσμα του ύμνου εξέρχονται του σπιτιού, κόβουν από την βάγια ένα κλώνο και ένα κομμάτι κορδέλα (την οποία τοποθετούν στο εικονοστάσι) δίνουν στα παιδιά τον όβολό και απαραίτητα αυγά τα οποία μαζεύουν τα παιδιά μέσα στα καλάθια τους.

Στα σπίτια που έχουν νιόπαντρους δίνεται ο μικρός ξύλινος σταυρός που έχει φτιαχτεί από τα παιδιά. Ο σταυρός είναι σύμβολό δύναμης και δίνει στους νιόπαντρους δύναμη ώστε να παρευρεθούν στον δρόμο του νέου τους βίου.

Αφού οι βάγιες περάσουν από όλα τα σπίτια του χωριού στην συνέχεια καταλήγουν στους φούρνους του χωριού όπου θα γίνουν το άγιο καύσιμο για το ψήσιμο του ψωμιού της Λαμπριάτικης κουλούρας.

Στο τέλος οι δύο ομάδες ανταμώνουν σε προκαθορισμένο μέρος, ενώνουν τις εισπράξεις και τα αυγά και αφού τα μοιράσουν επακριβώς εύχονται ο ένας στον άλλο καλή ανάσταση και αποχωρούν χαρούμενοι που οι ίδιοι έγιναν προάγγελοι του μηνύματος της αναστάσεως του Χριστού.

Ένα έθιμο που μας έρχεται από την Αλησμόνητη Πατρίδα Ίμβρο, και αναβίωνε κάθε χρόνο την Κυριακή των Βαΐων.

Την Κυριακή τω Βαγιώ, όλοι έβγαιναν απ' την εκκλησιά με μια αγκαλιά βάγια. Χαιρετούσαν ο ένας τον άλλο, χτυπώντας ελαφρά την πλάτη με τα πράσινα κλαδιά, και εύχονταν: " Και του χρόνου και καλό Πάσχα". Μετά τον χαιρετισμό, οι πρώτοι που δέχονταν την χαρά του "Ωσαννά" ήταν οι νεκροί. Όλοι επισκέπτονταν τους τάφους των δικών τους και άφηναν επάνω στο "σταυρό" ή την "ταφόπλακα" ένα κλαδί βάγιας.

Στο σπίτι έκαναν ένα σταυρό με βάγια και τον κάρφωναν στο ανώφλι της πόρτας. Εκεί θα έμενε όλο το χρόνο φυλαχτό από το κακό μάτι και την κακιά ώρα. Ένα κλαδί κρέμαζαν επίσης στην πόρτα του στάβλου, της μάντρας, του κήπου.

Kούνιες

Δεν ήταν νοητό να υπάρξει Κυριακή των Βαίων δίχως τις κούνιες. Σε κάθε γειτονιά, όπου υπήρχε μεγάλο δένδρο στήνονταν μια κούνια. Σε ένα γερό κλώνο περνούσαν ένα μακρύ σχοινί και μέ διάφορους τρόπους έφτιαχναν μια κούνια.

Κάθιζαν με τη σειρά ο ένας μετά τον άλλον. Προηγούντο τα κορίτσια και τ' αγόρια έκαναν το χρέος του καβαλιέρου. Στις κούνιες που έκαναν τα παιδιά γινόταν πόλεμος. Ποιος θα ανέβει, πόση ώρα θα καθίσει.

Τα παλιά χρόνια τω Βαγιώ οι δάσκαλοι και οι παπάδες έστελναν τα παιδιά του σχολείου στο χωριό να μαζέψουν αυγά για το Πάσχα. Τα παιδιά έπαιρναν ένα ραβδί που τό έλεγαν "ρουμάνι', στην κορυφή του έδεναν βάγιες ( μυρσίνες), ένα κουδούνι και κόκκινες μεταξωτές κλωστές. Μαζί τους είχαν και ένα καλάθι για να βάζουν τα αυγά.

Όταν έρχονταν σε κάθε σπίτι, στέκονταν μπροστά στην πόρτα και ανεβοκατεβάζοντας το ραβδί για να χτυπά το κουδούνι τραγουδούσαν ένα τραγούδι για να τους δώσει η νοικοκυρά αυγά. Έτσι με αυτά και με αυτά ξεκινούσε η Μεγάλη Εβδομάδα.

Κέρκυρα.

Η λιτανεία της Κυριακή των Βαΐων τελείται σε ανάμνηση της απαλλαγής του νησιού από την Πανώλη, (θανατικό) από την οποία κινδύνευσε ο πληθυσμός του νησιού, που η φθοροποιός νόσος καταμάστιζε τα νησιά του Ιονίου και την Ιταλία, από την οποία και μεταδόθηκε ο βάκιλος της Πανώλης τον Οκτώβριο του 1629 μ.Χ. Μετά από πάνδημη δέηση στην έκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος ο λοιμός σταμάτησε όταν φως σαν λυχνάρι ξεπρόβαλε πάνω από το καμπαναριό του Αγ. Σπυρίδωνος.

Έτσι, η ημέρα των Βαΐων που έπαυσε ολοσχερώς η νόσος, καθιερώθηκε μετά από αίτηση των συνδικων (εγχώρια αρχή) και θεσπίσματος του Βενετού Βάϊλου Ιωάννη Πριούλη στις 21 Ιουνίου 1630 μ.Χ. , σαν ημέρα λιτάνευσης του Ιερού λειψάνου.

ΟΣΑ ΕΣΤΙΝ ΑΛΗΘΗ,ΤΑΥΤΑ ΛΟΓΙΖΕΣΘΕ

            Ποιο άραγε είναι το ηθικό ποιόν της πρώτης σκέψης που έρχεται στον νου μας, όταν συναντούμε έναν άνθρωπο ή έχουμε μπροστά μας  την πρόκληση μιας κατάστασης  ή όταν ξεκινά η μέρα μας; Συνήθως είναι το «τι κάνω εγώ;» ή «τι με ωφελεί;», «τι έχω να κερδίσω;», «μήπως χάσω;». Τα πράγματα μπαίνουν στην λογική του χρήσιμου, του σωστού και του λάθους, του ευχάριστου και του δυσάρεστου. Κέντρο της σκέψης δεν είναι ο άλλος, αλλά εγώ. Τα πρόσωπα, οι καταστάσεις, ο χρόνος όλα ξεκινούν από μας. Δεν είναι κατ’ ανάγκην κακό αυτό.  Εμείς άλλωστε ζούμε, εμείς κρίνουμε, εμείς θυμόμαστε, εμείς υπολογίζουμε, εμείς θα κερδίσουμε ή θα χάσουμε. Είναι ωφελιμιστικός ο πολιτισμός μας, είναι ωφελιμιστικός ο τρόπος σκέψης και ζωής και το να προσπαθούμε να αλλάξουμε έναν τέτοιο τρόπο φαίνεται μάταιο. Όμως υπάρχει κι ένα άλλο κριτήριο, το οποίο θα άξιζε τον κόπο να κάνει την σκέψη μας να κινητοποιηθεί. Είναι το κριτήριο της αρετής, το κριτήριο της ποιότητας η οποία αγγίζει τόσο τον εαυτό μας όσο και τους άλλους. Αν ο εαυτός μας παλεύει στην προοπτική της ποιότητας, τότε ωφελούνται όλοι. Και όχι μόνο. Δίνουμε την αφορμή σε όσους συναναστρέφονται μαζί μας, αλλά και στον κόσμο που μας προκαλεί με τις ειδήσεις, τις νοοτροπίες, τις ιδέες του, να κατανοήσουν ότι υπάρχει και μία άλλη διάσταση, η οποία ξεκινά από εδώ και οδηγεί στην αιωνιότητα. Γιατί η αρετή είναι εφαλτήριο και για μία άλλη πραγματικότητα, που ξεπερνά τα όρια του κόσμου και του χρόνου.

                Η Εκκλησία φέρνει ενώπιόν μας στις αρχές της άνοιξης την Μεγάλη Εβδομάδα, ως ευκαιρία εύρεσης της οδού της αρετής, της οδού της αλλιώτικης ποιότητας, της υπέρβασης της πραγματικότητας και του πολιτισμού που ζούμε. Είναι ο Χριστός που μας καλεί να πάρουμε μία τέτοια θέση. Γιατί το βίωμα της Εκκλησίας δεν είναι ιδεολογικό ή ιστορικό η παραδοσιακό, ούτε καν θρησκευτικό.  Όποιος το περιορίζει σ’ αυτές τις πτυχές, στην πράξη είναι αδύνατον να το ζήσει. Το βίωμα ξεκινά και καταλήγει σε ένα Πρόσωπο, τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού. Αυτός μας καλεί να πάρουμε θέση στα όσα του συνέβησαν, να ελέγξουμε τον εαυτό μας σε ποια ομάδα ανήκουμε, αυτή των σταυρωτών ή αυτή των ελάχιστων μαθητών και οικείων. Μας καλεί να δούμε τον εαυτό μας, πώς σκεφτόμαστε με βάση τα όσα Εκείνος μας έχει αφήσει ως παρακαταθήκη Του  στην ζωή της Εκκλησίας, στον τρόπο της αγάπης, στον τρόπο της κοινωνίας μαζί Του. Γιατί ο Χριστός δεν είναι μόνο ο Θεός μιας πίστης  η οποία έχει κάποιους κανόνες και κάποια δόγματα και στην οποία ανήκουν όσοι θέλουν. Είναι ο Θεός που μας καλεί προσωπικά να Τον συναντήσουμε, ακριβώς διότι προσέλαβε την φύση μας, την ένωσε με την θεότητά Του και μας έδωσε την δωρεά να είμαστε ένα μαζί Του.

                Το να πάρουμε θέση, προϋποθέτει να δούμε πώς σκεφτόμαστε, ποιο είναι το ηθικό ποιόν, ποιες είναι οι προτεραιότητες. Ο απόστολος Παύλος  μας προτρέπει σχετικά: «όσα εστίν αληθή, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα αγνά, όσα προσφιλή, όσα εύφημα, εις τις αρετή και ει τις έπαινος, ταύτα λογίζεσθε» (Φιλιπ. 4, 8). «Ό,τι είναι αληθινό, σεμνό, δίκαιο, καθαρό, αξιαγάπητο, καλόφημο, ό,τι έχει σχέση με την αρετή και είναι άξιο επαίνου, αυτά να έχετε στο μυαλό σας».

Αυτό το παράγγελμα έρχεται σε επικύρωση του ήθους που μας δίδαξε ο Χριστός.

Ο λογισμός μας να στρέφεται προς την αλήθεια, τόσο για μας όσο και για τους άλλους και τα πράγματα. Για να έρθει αυτό χρειάζεται να αποστασιοποιούμαστε από τον εγωκεντρισμό, να βγαίνουμε λίγο από τον εαυτό μας και να σκεφτόμαστε με κριτήριο τον άλλο, να προσπαθούμε να δούμε τι θέλει κι εκείνος. Να βλέπουμε τις περιστάσεις σφαιρικά και όχι μόνο με βάση το πώς θα θέλαμε να είναι. Ο λογισμός μας να στρέφεται προς την σεμνότητα. Να είμαστε ταπεινοί και εντός της καρδιάς μας και στην συμπεριφορά μας ως προς τους άλλους, στην εμφάνιση αλλά και στους τρόπους. Να μην προκαλούμε ούτε σωματικά ούτε ψυχικά.  Ο λογισμός μας να στρέφεται προς την δικαιοσύνη. Να μην κάνουμε στους άλλους ό,τι δεν θα θέλαμε να μας κάνουν. Να βοηθήσουμε όσους αδικούνται. Ο λογισμός μας να στρέφεται προς την αγνότητα των κριτηρίων και των κινήτρων, να αποφεύγουμε τον μολυσμό του σώματος και της ψυχής από την απουσία της αυθεντικής αγάπης, να μην παραδιδόμαστε στην ηδονή η οποία δεν έχει μέτρο και νόημα γιατί δεν συνοδεύεται από την ευθύνη του μοιράσματος όλης της ζωής. Ο λογισμός μας να στρέφεται προς την αγάπη. Κάθε πράξη μας να μην έγκειται στην υποταγή του άλλου, στην εξουσιαστικότητά μας, αλλά στην διακονία και στην χαρά όλων.  Ο λογισμός μας να στρέφεται προς το καλόφημο, να έχουμε δηλαδή έγνοια για την κοινωνία στην οποία ανήκουμε, να βλέπουμε τους νόμους της, τι κάνει τους άλλους να πονούνε και να μοιραζόμαστε καλοσύνη.

Ο λογισμός μας τελικά να στρέφεται προς την αρετή και προς ό,τι είναι άξιο επαίνου. Ό,τι μας φέρνει στον Θεό και ό,τι μας κάνει να μη συμβιβαζόμαστε με το κακό, με το εφήμερο, με το εγωκεντρικό νοηματοδοτεί αυθεντικά  την ζωή μας. Μας κάνει να γιορτάζουμε αληθινά. Ξέρουμε ότι αυτή η στάση μάς φέρνει σε ρήξη στην πράξη με το κοσμικό ήθος.  Όμως δεν είμαστε μόνοι μας. Μαζί μας είναι ο Χριστός, Τον Οποίον καλούμαστε να αφήσουμε να μάς βοηθήσει να αλλάξουμε την ζωή μας.

Τι έχουμε να κερδίσουμε σκεπτόμενοι έτσι;

Με τα κοσμικά μέτρα ίσως μοναξιά, ίσως έναν καλό λόγο και ένα χτύπημα συμπάθειας στην πλάτη, και από πίσω πολλή ειρωνεία. Ίσως αδιαφορία. Μπορεί όμως να δώσουμε ένα αλλιώτικο παράδειγμα, το οποίο, μέσα από την όποια απόσταση από την λογική των πολλών, αφήνει μία βαθιά πνευματική χαρά και παρηγοριά. Ότι το ήθος της πίστης μας δίδει μία εσωτερική ποιότητα, η οποία μας κάνει να μην απελπιζόμαστε στις δυσκολίες και να μπορούμε να εκτιμήσουμε κάθε ευλογημένη στιγμή, κάθε ευλογημένη περίοδο του χρόνου και της ζωής.

Ναι, κληθήκαμε να είμαστε διαφορετικοί! Δεν είμαστε όμως μόνοι! Όλα ξεκινούν από την αρχή, με μία νέα όρεξη για ζωή, με την χαρά της αγάπης, με την ποιότητα του να γνωρίζουμε τι θέλουμε και ποιοι τελικά είμαστε. Τέκνα Θεού!

ΠΡΟ ΕΞ ΗΜΕΡΩΝ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καστορίας κ.κ. Σεραφείμ

«Ήδη φωτοβολούν πριν τη μεγάλη εορτή της Αναστάσεως τα χαρίσματα της πνευματικής πανηγύρεως. Ήδη οι καμπάνες της φημισμένης εορτής σημαίνουν από πριν. Ήδη ο Λάζαρος αφιερώνεται στον Κύριο, αφού δέχτηκε την υπόσχεση της Ανάστασης όλου του κόσμου».

Με αυτούς τους λόγους, αδελφοί μου αγαπητοί, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος «προ εξ ημερών του Πάσχα» εξυμνεί τη βασιλική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.

Δεσποτική πανήγυρη σήμερα, όπως και πάντοτε. Πανηγυρίζει ο τετραήμερος Λάζαρος, ο οποίος δέχεται τον αρραβώνα της κοινής Αναστάσεως.

Πανηγυρίζει η Βηθανία.

Χαίρεται και ευφραίνεται η πόλις Σιών.

Τέρπεται και αγάλλεται η Εκκλησία του Θεού, αφού «ο Βασιλεύς παραγέγονεν εν δικαιοσύνη, επί πώλου καθεζόμενος, υπό παίδων ανυμνούμενος».

Πανηγυρίζει και ο λαός του Θεού που γνώρισε «τη βασιλική δύναμη και τη βασιλική είσοδο στην πόλη. Και όπως κάποιος κοσμικός βασιλιάς… επιστρέφει νικητής από τον πόλεμο, όλοι οι υπήκοοί του πηγαίνουν να τον συναντήσουν μπροστά από τα τείχη της πόλεως… Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση του Δεσπότη Χριστού. Έτσι… και εδώ όλο το πλήθος και με τα λόγια και με τα κλαδιά των φοινίκων έδειχνε ότι αυτός που πλησιάζει είναι νικητής, αλλά ακόμη περισσότερο έδειχνε ότι τον αναγνώριζε ως Θεό… Οι άνθρωποι αυτοί πατούσαν στη γη και βάδιζαν στον ουρανό. Είχαν σώματα και χρησιμοποιούσαν λόγια των Ασωμάτων δυνάμεων… Ήταν Ιουδαίοι στο όνομα, αλλά Χριστιανοί στις πράξεις. Ήταν κοσμικοί στη συμπεριφορά, αλλά πνευματικοί όπως οι Απόστολοι εξαιτίας της ομολογίας τους».

Επιτρέψτε μου λοιπόν σήμερα, να μεταφέρω στην ευλαβική σας σκέψη, μα πολύ περισσότερο στην καρδιά σας, ένα γεγονός αυτής της εορτής, το οποίο μας εξιστορούν τα ιερά κείμενα των Ευαγγελιστών, για το πως ο Χριστός «καθήμενος επί πώλου» εισήλθε εις τα Ιεροσόλυμα.

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος γράφει : «ευρών δε ο Ιησούς ονάριον εκάθισεν επ’ αυτό». Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος μας αναφέρει ότι έφεραν στο Χριστό όνο και πώλο : «ήγαγον την όνον και τον πώλον και επέθηκαν επάνω αυτών τα ιμάτια αυτών και επεκάθισεν επάνω αυτών». Ο Ευαγγελιστής Λουκάς κάνει λόγο πως ο Χριστός κάθισε πάνω στον πώλο : «επιρρίψαντες εαυτών τα ιμάτια επί τον πώλον, επεβίβασαν τον Ιησούν».

Πρώτον. Διαβάζοντας αυτά τα ιερά κείμενα και έχοντας υπ’ όψιν την ερμηνεία των θεοφόρων Πατέρων της Εκκλησίας, συμπεραίνουμε ότι, αφ ἑνός μεν δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ των Ιερών Ευαγγελιστών, αφ ἑτέρου δε η όνος και ο πώλος έχουν ένα βαθύ συμβολισμό. Συμβολίζουν ότι ο Χριστός πρώτα αναπαύθηκε στη συναγωγή των Ιουδαίων και έπειτα στο λαό που προερχόταν από τα Έθνη. Την ίδια ερμηνεία μας δίνει και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης : «Εκάθισεν ο Κύριος, εις μεν την όνον ίνα διαλύση την άλογον πλάνην της ειδωλολατρείας, εις δε τον πώλον ίνα χαλινώση την ακράτητον ορμήν όπου είχον εις την αθεΐαν όλα τα Έθνη. Γιατί δεν υπάρχει τίποτα αλογότερο από την απιστία και τίποτα ατακτότερο από τα Έθνη που προσκυνούν τα αναίσθητα είδωλα».

Δεύτερον. Ο Μέγας Αθανάσιος, ερμηνεύοντας αυτό το γεγονός, κάνει τις εξής παρατηρήσεις : «Η απέναντι κώμη είναι ο επίγειος αυτός κόσμος, αφού πόλη είναι η επουράνια ζωή, ο Παράδεισος, από τον οποίο εξέπεσε ο Αδάμ με την αμαρτία που διέπραξε. Κανείς άλλος δεν μπορούσε να μας εισαγάγη πάλι στον τόπο από τον οποίο εκβληθήκαμε, παρά μόνον ο Χριστός. Η όνος και ο πώλος είναι ολόκληρη η ανθρωπότητα. Ο πώλος είναι ο πατέρας μας Αδάμ, τον οποίο έδεσε ο σατανάς με τις πανουργίες του. Η όνος, που είναι ακάθαρτο ζώο, είναι τα έθνη, τα οποία μιαίνονται με τα είδωλα και μολύνονται με τα ακάθαρτα αίματα. Ο Χριστός στέλνει τους Μαθητές Του σε ολόκληρη την ανθρωπότητα για να προσαγάγουν σε Αυτόν τόσο τους Ιουδαίους όσο και τους Εθνικούς και να συγκροτηθή η Εκκλησία, που θα αποτελείται από Χριστιανούς εξ Ιουδαίων και εξ Εθνών. Το να λυθούν τα συγκεκριμένα ζώα… είναι υπόθεση μεγάλων ανδρών… στην πίστη, στην αγάπη, στην δικαιοσύνη, στην ανδρεία και στην αρετή. Τέτοιοι άνδρες είναι οι Απόστολοι που εστάλησαν στον κόσμο».

Τρίτον. Αυτή η πράξη του Χριστού, πέρα από τις ερμηνείες τις οποίες δίνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, φανερώνει συγχρόνως και τη μέγιστη ταπείνωσή Του. Δεν είναι μία επίπλαστη εξωτερική αρετή, αλλά έκφραση της αγάπης Του και της απλότητός Του. Γράφει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος : «Δε φορούσε στέμμα κοσμικού βασιλιά, ούτε είχε φορέσει βασιλικό μανδύα, δεν Τον συνόδευε πλήθος στρατιωτών, δεν Τον οδηγούσαν άλογα και άρματα και ασπίδες φτιαγμένες από χρυσάφι, δεν ήταν ανεβασμένος πάνω σε άρμα βασιλικό στρωμένο με πορφύρα. Είχε καθίσει πάνω σε ξένο μικρό πουλάρι, φέρνοντας μαζί Του μόνο τους δώδεκα Μαθητές». Γι αυτό και ο λαός «δεν σκανδαλίσθηκε από το ταπεινό πουλάρι, αλλά δυνάμωσε περισσότερο από την παρουσία του Δεσπότου Χριστού. Γι’ αυτό όταν Τον είδαν να είναι ανεβασμένος στο πουλάρι, επηρεασμένοι από τα λόγια των Προφητών, πήραν τα βάγια των φοινίκων και έλεγαν ο ένας στον άλλον : “Γιατί περιμένουμε και δεν βγαίνουμε να προϋπαντήσουμε το νοητό φοίνικα κρατώντας τα βάγια των φοινίκων;”».

Σ’ αυτήν την ταπείνωση του Χριστού αναφέρεται και ο θαυμαστός Ιεράρχης της Καισαρείας : «Ας καθαρθούμε από την υπερηφάνεια για να υψωθούμε, και ας μιμούμαστε τον Κύριο που έφθασε στην έσχατη ταπείνωση, κατεβαίνοντας από τον ουρανό… Γιατί πράγματι ολόκληρη η ζωή του Κυρίου μας παιδαγωγεί και μας οδηγεί προς την ταπεινοφροσύνη. Ενώ ήταν βρέφος Τον έβαλαν στο σπήλαιο και στη φάτνη. Επέρασε τη ζωή Του σε σπίτι ξυλουργού και φτωχής μητέρας… Υποτάχτηκε στον Ιωάννη τον Πρόδρομο και ο Κύριος δέχθηκε το βάπτισμα από το δούλο… Μπροστά στους αρχιερείς στεκόταν σε στάση δικαζομένου… Φτυνόταν από τους δούλους και τους τιποτένιους υπηρέτες… Παραδινόταν στο θάνατο και μάλιστα σε θάνατο που εθεωρείτο από όλους τους ανθρώπους ο πιο αισχρός και ατιμωτικός… Κι ύστερα από τόσο μεγάλη ταπεινοφροσύνη, φανερώνει τη δόξα Του και συνδοξάζει όλους εκείνους που έμειναν μαζί Του άδοξοι».

Αδελφοί μου, «προ εξ ημερών του Πάσχα» η σημερινή ημέρα … Είναι ημέρα προκαθαρτική,

για να καθαρίσουμε τον εαυτό μας από κάθε ακαθαρσία,

για να σταματήσουμε την έχθρα και να πάψουμε να οργιζόμαστε,

για να σβήσουμε τη διαβολή,

για να συσφίξουμε τους δεσμούς αγάπης,

για να διευρύνουμε την αγάπη στους πτωχούς,

για να μην εορτάσουμε μόνο εμείς, αλλά να συνεορτάσει μαζί μας και αυτός που έχει ανάγκη.

Έτσι θα πρέπει να πορευθούμε την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα των Παθών του Κυρίου. Με αυτόν τον τρόπο πρέπει να σταθούμε κάτω από το Σταυρό Του : με ταπείνωση, με απλότητα, με καθαρότητα καρδιάς, με μετάνοια και ελεημοσύνη, προκειμένου να γιορτάσουμε και να χαρούμε τη χαρά της Αναστάσεώς Του.