π. Ανδρέα Αγαθοκλέους
Είναι φανερό το πλήθος των γνώσεων που έχει ο σημερινός άνθρωπος, «όπου γης». Κάθε είδους γνώσης, σημαντικής ή ασήμαντης για την καθημερινότητά του, τον επηρεάζει και τον καθορίζει.
Αυτή η πληθώρα απόκτηση μιας ευρείας γνώσης σε διάφορους τομείς, την οποίαν σήμερα ο άνθρωπος προσλαμβάνει εύκολα, έχει καταστήσει πιο προσιτές και τις θεολογικές και τις πνευματικές γνώσεις. Άλλωστε, κατά τον Απόστολο Παύλο, θα είναι ένα σημείο των εσχάτων ημερών, όπου, σύμφωνα με τον Απόστολο, οι άνθρωποι «θα δείχνουν ότι έχουν ευσέβεια, αλλά θα έχουν αρνηθεί τη δύναμή της με τις πράξεις τους» (Β΄ Τιμ. 3,5). Το πρωτότυπο γράφει: «Έχοντες μόρφωσιν ευσεβείας, την δύναμη αυτής ηρνημένοι».
Το «μόρφωσιν ευσεβείας» φανερώνει τη γνώση περί των θεολογικών και πνευματικών θεμάτων. Μια γνώση εγκεφαλική, διανοητική, που το εμπειρικό, όμως, στοιχείο θα απουσιάζει. Δεν είναι ακατόρθωτη τέτοια γνώση σήμερα με τα μέσα που υπάρχουν. Γι’ αυτό και ο καθένας εύκολα γίνεται «θεολόγος» ή «πνευματικός καθοδηγητής», επειδή μπορεί να γνωρίζει κάποιες σχετικές γνώσεις που απόκτησε από βιβλία ή από το διαδίκτυο. Κι ακόμα, να έχει μια ψευδαίσθηση πνευματικής ζωής, επειδή κατέχει τη θεωρία.
Βέβαια, και η θεωρητική γνώση στα θεολογικά θέματα έχει την αξία της και είναι απαραίτητη. Χρειάζεται οπωσδήποτε να μαθαίνουμε, να μελετούμε, να αναζητούμε, να ψάχνουμε. Όταν αυτή η απόκτηση της θεολογικής γνώση γίνεται με σύνεση, με ευρύτητα πνεύματος, με βάση την παράδοση της Εκκλησίας μας και όχι με την αποσπασματική θεώρησή της, τότε πραγματικά βλέπεις τη ζωή, τον εαυτό σου, τον κόσμο, με άλλο φακό, αυτόν της όντως Ζωής, δηλαδή της ελευθερίας, της ταπείνωσης, της αγάπης.
Τότε, με την εκκλησιαστική θεωρητική γνώση, που δείχνει την όντως Ζωή, μπορεί να επιθυμήσεις και την πρακτική γνώση της που τη γεύεσαι, τη ζεις, την απολαμβάνεις. Γιατί, άλλο να γνωρίζεις θεωρητικά πώς φτιάχνεται ένα φαΐ κι άλλο να το γεύεσαι...
Το Γεροντικό είναι κατάσπαρτο από ιστορίες της Μοναχικής πολιτείας που δείχνουν την έμφαση που έδιναν οι Πατέρες και Μητέρες μας στην πρακτική εφαρμογή του Ευαγγελίου:
«Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη, λέγοντας: “Πες μου κάτι ωφέλιμο”. Κι εκείνος είπε: “Τι με αναγκάζεις να μιλήσω μάταια; Να, ό,τι βλέπεις, κάμε”».
Ο Γέροντας Παναής της Λύσης, όταν του έθεταν τον προβληματισμό αν είναι εφικτό το Ευαγγέλιο, έλεγε: «Δεν είπα τίποτα που προηγουμένως δεν το εφάρμοσα».
Είναι αλήθεια ότι μεταδίδουμε αυτό που είμαστε, που εφαρμόσαμε, αντί αυτό που λέμε θεωρητικά. Σχέση με τον Χριστό δημιουργείται στην τήρηση των εντολών Του, αντί στη θεωρητική γνώση τους. Ο ίδιος μάς είπε: «Στη Βασιλεία του Θεού δεν θα μπει όποιος μου λέει Κύριε, Κύριε, αλλά όποιος κάνει το θέλημα του ουράνιου Πατέρα μου» (Ματθ. 7,21).
Είναι αλήθεια ότι η αδυναμία μας να κάνουμε το θέλημα του ουράνιου Πατέρα στην τελειότητά του, είναι δεδομένη. Τουλάχιστον, όμως, ας την αναγνωρίζουμε κι ας προσπαθούμε, ταπεινά και ανυπόκριτα, να κάνουμε αυτό που μπορούμε.
