ΠΙΣΤΕΙ ΜΩΥΣΗΣ ΜΕΓΑΣ ΓΕΝΟΜΕΝΟΣ

«Πίστει Μωυσῆς μέγας γενόμενος ἤρνήσατο λέγεσθαι υἱός θυγατρός Φαραώ, μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ ἤ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν» (Ἑβρ. 11, 24-25)

«Με την πίστη ο Μωυσής, όταν πια μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της κὀρης του Φαραώ. Προτίμησε να υποφέρει μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να απολαμβάνει την πρόσκαιρη αμαρτωλή ζωή»

            


            Η Ορθοδοξία μας είναι μία αλληλουχία γεγονότων πίστης, που ξεκινούν από την Παλαιά Διαθήκη και φτάνουν μέχρι την εποχή μας, αλλά δεν θα σταματήσουν εν χρόνω, καθώς η πορεία μας είναι προς την αιωνιότητα. Η Εκκλησία προβάλλει στην πνευματική της καθημερινότητα τα πρόσωπα που έζησαν την πίστη, καθώς αυτή δεν είναι μία αφηρημένη ιδέα ή μία σειρά επιχειρημάτων θεολογικοφιλοσοφικών, αλλά τα πρόσωπα που έζησαν την παρουσία του Αποκεκαλυμμένου Θεού στην Δημιουργία, τη Ιστορία και την προσδοκία των εσχάτων. Τα πρόσωπα αυτά όμως δεν είναι αυτόνομα. Δεν είναι αυτόφωτα. Δεν είναι απομονωμένα από την παράδοση, αλλά είναι ενταγμένα οργανικά σ’ αυτήν. Και η παράδοση σαρκώνεται στο σώμα του Χριστού που είναι η Ζωή και δίνει ζωή, στην Εκκλησία μας. Εκτός Εκκλησίας η μαρτυρία των προσώπων είναι οι ιδέες και η ζωή κάποιων που διακρίθηκαν, αλλά δεν σώζουν ούτε σώζονται, δεν βλέπουν Θεού πρόσωπο, καθώς μόνο εν κοινωνία βρίσκεται η αλήθεια και η αλήθεια βρίσκεται εν κοινωνία. Στην Εκκλησία τα πρόσωπα που πιστεύουν συναντούν και άλλα τέτοια πρόσωπα. Και όλα μαζί τον Χριστό καταδεικνύουν και διά του Χριστού σώζονται. Και όποιος πιστεύει στον Χριστό, γνωρίζει τον Πατέρα και φωτίζεται από το Άγιο Πνεύμα, δηλαδή ομολογεί τον Τριαδικό Θεό!

            Ο απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος στους συμπατριώτες του Ιουδαίους, φέρει ως παράδειγμα αυτής της πίστης, μεταξύ άλλων, τον θεόπτη Μωυσή, αυτόν που έβγαλε τους Ιουδαίους από την δουλεία των Αιγυπτίων, τους οδήγησε στο πέρασμα, το Πάσχα της Ερυθράς θαλάσσης, τους έδωσε τον Νόμο, τους οδήγησε προς την γη της Επαγγελίας. Ο θεόπτης δεν νοείται εκτός του λαού. Μάλιστα, η πίστη τον έκανε να περνά όλες τις κακουχίες που πέρασε ο λαός στην δουλεία, στην έρημο, στους πολέμους, στην πείνα, στην δίψα. Κοινώνησε μαζί τους την χαρά και την λύπη. Και προτίμησε να πάρει επάνω του την αμαρτία της συχνής απιστίας του λαού του, παρά να τον αφήσει να πληρώσει γι ’αυτήν και να μην αξιωθεί να εισέλθει στο ποθούμενο, στην γη της επαγγελίας. Τόση ήταν η αγάπη για τον λαό του. Προτίμησε ακόμη να μην αποκληθεί γιός της θυγατέρας του Φαραώ, η οποία τον έσωσε από το ποτάμι όταν ήταν βρέφος, τον μεγάλωσε με όλα τα προνόμια ενός πρίγκιπα, του έδωσε την ευκαιρία να γίνει αξιωματούχος, μέγας και τρανός στην Αίγυπτο, αρκεί να απαρνιόνταν τους συμπατριώτες του, να αλλάξει ταυτότητα και να ζήσει την ζωή του.

            Αυτό είναι η πίστη. Ένα ξεβόλεμα από τους πειρασμούς και τα ταξίματα του κόσμου τούτου. Μία επιλογή κακουχίας, αγώνα, πνευματικής πάλης, αλλά και συμπόρευσης με ένα σώμα που πολλές φορές δεν ξέρει τι ζητά. Με συνανθρώπους που λένε ότι πιστεύουν, αλλά γκρινιάζουν και μεμψιμοιρούν. Που αρνιούνται την αγάπη του Θεού και την αγάπη στον συνάνθρωπο, χάριν των δικών τους ιδεών και αντιλήψεων. Κυρίως όμως η άρνηση του συσσχηματισμού με έναν πολιτισμό που τα προσφέρει όλα, δόξα, ηδονή, αναγνώριση, μετοχή σε άλλες πραγματικότητες, λογική, επιτεύγματα, πρόοδο, αρκεί να αρνηθούμε την ταυτότητά μας: ότι κληθήκαμε να πιστεύουμε, δηλαδή να αγαπούμε, να είμαστε αληθινοί, να αγωνιζόμαστε ασκητικά να ζήσουμε ένα αλλιώτικο μέτρο.

            Η πίστη είναι εξορία από το πνεύμα του κόσμου και ταξίδι στην έρημο ενός Σινά που έχει λίγες παρηγοριές. Όπως ο Μωυσής έκανε οικογένεια, μοιράστηκε ως άνθρωπος αυτά που η φύση μας ορίζει, ησύχασε για λίγο, αλλά στην συνέχεια ανέλαβε μία αποστολή να αφήσει έξω ό,τι δικό του, όπως έβγαλε τα παπούτσια του ενώπιον της φλεγομένης βάτου, και να κρατήσει μόνο τον Θεό στην καρδιά του, ό,τι κι αν αυτό του κόστισε, να κοπιάσει, να νικήσει κάθε φόβο, κάθε ορθολογισμό, αλλά και την μοναξιά να είναι ο μόνος που γνώριζε τι ο Θεός ήθελε, έτσι κι εμείς καλούμαστε, χωρίς κατ’ ανάγκην να αφήσουμε τις ανθρώπινες παρηγοριές, να κρατήσουμε τον Θεό στην καρδιά μας, να νικήσουμε φόβους και ορθολογισμούς, αλλά και την μοναξιά να είναι η ζωή μας κάποτε χωρίς συμπαραστάτες. Ο Θεός όμως ακούει, όπως λαλούσε ενώπιος ενωπίω με τον Μωυσή.

            Η πίστη είναι πορεία μέχρι τέλος. Ακόμη και στην ήττα του χρόνου και του θανάτου, αυτός που πιστεύει αφήνεται στον Θεό και την χάρη του, όπως έκανε ο Μωυσής, ακόμη κι αν ο αγώνας φαίνεται για τον κόσμο αδικαίωτος. Ακόμη κι αν η ταφή του γίνεται έξω της γης της επαγγελίας, ακόμη κι αν ο λόγος του θα λησμονηθεί, θα παραποιηθεί, όπως ο μωσαϊκός νόμος από τους Εβραίους οι οποίοι τον έκαναν τυπολατρία και διατάξεις γραμματέων, η ουσία της ζωής θα παραμείνει αδιάφθορη: ο δεκάλογος σημάδεψε την πορεία του κόσμου, το Πάσχα της Ερυθράς θάλασσας γιορτάζεται, αλλά ο άνθρωπος δεν σώζει. Έπρεπε να έρθει ο Χριστός, για να αποκτήσουν αυτά την πληρότητά τους. Έτσι είναι και η ζωή κάθε χριστιανού. Μία προσδοκία Χριστού που τον κάθε κόπο θα τον νοηματοδοτήσει και θα του δώσει πληρότητα!

            Εορτάζοντας την Ορθοδοξία, ας μην λησμονούμε ότι η πίστη περνά από τα πρόσωπα και ας γίνει ο καθένας και η καθεμιά μας ένας τέτοιος κρίκος, μέλος του σώματος του Χριστού, συνοδοιπόρος στην πορεία της βασιλείας! Είναι το νόημα που αλλάζει την ζωή μας! Ας το παλέψουμε στην Εκκλησία!

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 08/03/20-ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗ Α' 44-52

Πρωτότυπο Κείμενο

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἠθέλησεν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν· καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ· Ἀκολούθει μοι. Ἦν δὲ ὁ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαῑδά, ἐκ τῆς πόλεως ᾿Ανδρέου καὶ Πέτρου. Εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ, καὶ λέγει αὐτῷ· Ὅν ἔγραψε Μωσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ Προφῆται, εὑρήκαμεν, ᾿Ιησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ ᾿Ιωσὴφ, τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. Καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ· Ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; Λέγει αὐτῷ Φίλιππος· Ἔρχου καὶ ἴδε. Εἶδεν ὁ ᾿Ιησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγει περὶ αὐτοῦ· Ἴδε ἀληθῶς ᾿Ισραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι. Λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· Πόθεν μὲ γινώσκεις; Ἀπεκρίθη ὁ ᾿Ιησοῦς, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι, ὄντα ὑπὸ τὴν συκῆν, εἶδόν σε. Ἀπεκρίθη Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· Ῥαββί, σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ Βασιλεὺς τοῦ ᾿Ισραήλ. Ἀπεκρίθη ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ὅτι εἶπόν σοι, εἶδόν σε ὑποκάτω τῆς συκῆς, πιστεύεις; μείζω τούτων ὄψει. Καὶ λέγει αὐτῷ· Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπ᾿ ἄρτι ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγότα, καὶ τοὺς Ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας, καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου.

Νεοελληνική Απόδοση

Εκείνο τον καιρό, ο Ιησούς αποφάσισε να πάει στη Γαλιλαία. Βρίσκει τότε το Φίλιππο και του λέει: «Έλα μαζί μου». Ο Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, την πατρίδα του Ανδρέα και του Πέτρου. Βρίσκει ο Φίλιππος το Ναθαναήλ και του λέει: «Αυτόν που προανήγγειλε ο Μωυσής στο νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε· είναι ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». «Μπορεί από τη Ναζαρέτ να βγει τίποτα καλό;» τον ρώτησε ο Ναθαναήλ. «Έλα και δες μόνος σου», του λέει ο Φίλιππος. Ο Ιησούς είδε το Ναθαναήλ να πλησιάζει και λέει γι΄ αυτόν: «Να ένας γνήσιος Ισραηλίτης, χωρίς δόλο μέσα του». «Από πού με ξέρεις;» τον ρωτάει ο Ναθαναήλ. Κι ο Ιησούς του απάντησε: «Προτού σου πει ο Φίλιππος να ΄ρθείς, σε είδα που ήσουν κάτω απ΄ τη συκιά». Τότε ο Ναθαναήλ του είπε: «Διδάσκαλε, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Κι ο Ιησούς του αποκρίθηκε: «Επειδή σου είπα πως σε είδα κάτω από τη συκιά, γι΄ αυτό πιστεύεις; Θα δεις μεγαλύτερα πράγματα απ΄ αυτά». Και του λέει: «Σας βεβαιώνω ότι σύντομα θα δείτε να έχει ανοίξει ο ουρανός, και οι άγγελοι του Θεού να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν πάνω στον Υιό του Ανθρώπου».

Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 08/03/20- ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΙΑ' 24-26

Πρωτότυπο Κείμενο

Αδελφοί, πίστει Μωϋσής μέγας γενόμενος ηρνήσατο λέγεσθαι υιός θυγατρός Φαραώ, μάλλον ελόμενος συγκακουχείσθαι τω λαώ του Θεού ή πρόσκαιρον έχειν αμαρτίας απόλαυσιν, μείζονα πλούτον ηγησάμενος των Αιγύπτου θησαυρών τον ονειδισμόν του Χριστού, απέβλεπεν γαρ εις την μισθαποδοσίαν. Και τι έτι λέγω; έπιλείψει με γαρ διηγούμενον ο χρόνος περί Γεδεών, Βαράκ, Σαμψών, Ιεφθάε, Δαυΐδ τε και Σαμουήλ και των προφητών, οι διά πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, ειργάσαντο δικαιοσύνην, επέτυχον επαγγελιών, έφραξαν στόματα λεόντων, έσβεσαν δύναμιν πυρός, έφυγον στόματα μαχαίρας, ενεδυναμώθησαν από ασθενείας, εγενήθησαν ισχυροί εν πολέμω, παρεμβολάς έκλιναν αλλοτρίων· έλαβον γυναίκες εξ αναστάσεως τους νεκρούς αυτών· άλλοι δε ετυμπανίσθησαν, ου προσδεξάμενοι την απολύτρωσιν, ίνα κρείττονος αναστάσεως τύχωσιν·  έτεροι δε εμπαιγμών και μαστίγων πείραν έλαβον, έτι δε δεσμών και φυλακής· ελιθάσθησαν, επρίσθησαν, επειράσθησαν, εν φόνῳ μαχαίρας απέθανον, περιήλθον έν μηλωταίς, εν αιγείοις δέρμασιν, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, ων ουκ ήν άξιος ο κόσμος, εν ερημίαις πλανώμενοι και όρεσι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης. Και ούτοι πάντες μαρτυρηθέντες διά της πίστεως ουκ εκομίσαντο την επαγγελίαν,  του Θεού περί ημών κρείττόν τι προβλεψαμένου, ίνα μη χωρίς ημών τελειωθώσι.

Νεοελληνική Απόδοση

Xάρη στην πίστη του ο Mωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να λέγεται γιος της κόρης του Φαραώ, επειδή θεώρησε πως είναι καλύτερο να κακοπαθεί μαζί με το λαό του Θεού, παρά να απολαμβάνει προσωρινά την αμαρτωλή ζωή. Γιατί τον εξευτελισμό για χάρη του Xριστού τον θεώρησε πλούτο πολυτιμότερο από τους θησαυρούς της Aιγύπτου, επειδή απέβλεπε στην ανταπόδοση από το Θεό. Kαι τι άλλο να πρωτοπώ; Γιατί, σίγουρα δε θα έχω το χρόνο έτσι κι αρχίσω να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Bαράκ, τον Σαμψών, τον Iεφθάε, τον Δαβίδ, τον Σαμουήλ και τους προφήτες, οι οποίοι χάρη στην πίστη τους ανέτρεψαν βασίλεια, επέβαλαν τη δικαιοσύνη, πέτυχαν την υλοποίηση υποσχέσεων, έφραξαν στόματα λιονταριών, εξουδετέρωσαν τη δύναμη της φωτιάς, γλίτωσαν τη σφαγή, μετέτρεψαν σε δύναμη τις αδυναμίες τους, έγιναν ισχυροί στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή στρατεύματα αλλοφύλων, γυναίκες ξανάσμιξαν στη ζωή με ανθρώπους τους που αναστήθηκαν από τους νεκρούς. Kι άλλοι, πάλι, βασανίστηκαν άγρια μέχρι θανάτου, χωρίς να ενδώσουν για την ελευθέρωσή τους, ώστε να αξιωθούν μια υπέρτερη ανάσταση. Kαι διάφοροι άλλοι δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, ακόμα και δεσμά και φυλακίσεις. Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, υποβλήθηκαν σε δοκιμασίες, θανατώθηκαν με μαχαίρωμα, κατάντησαν να περιφέρονται ντυμένοι με προβιές και κατσικοδέρματα περνώντας από στερήσεις, θλίψεις, κακουχίες. Oι άνθρωποι αυτοί, για τους οποίους δεν ήταν καν άξιος ο κόσμος, έζησαν περιπλανώμενοι σε ερημιές και σε βουνά και μέσα στις σπηλιές και στις τρύπες της γης. Kι όλοι αυτοί, ενώ αναγνωρίστηκαν για την πίστη τους, δεν απόλαυσαν την εκπλήρωση της υπόσχεσης, επειδή ο Θεός έχει προβλέψει κάτι καλύτερο για μας, έτσι που να μη φτάσουν εκείνοι στην τελειότητα χωρίς εμάς.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΜΙΑ,ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΗ

 

«Η Εκκλησία δεν είναι μόνον μία, αλλά και μοναδική.
Εν τω Κυρίω Ιησού δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν πολλά σώματα κατά τον ίδιον τρόπον δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν εν αυτώ πολλές Εκκλησίες.
Εν τω θεανθρωπίνω αυτού σώματι η Εκκλησία είναι μία και μοναδική, όπως ο Θεάνθρωπος, ο Χριστός, είναι ένας και μοναδικός.

Δι’ αυτόν τον λόγον διαίρεσις, σχίσμα της Εκκλησίας είναι πρωτίστως ένα πράγμα οντολογικώς αδύνατον.
Δεν υπήρξε ποτέ διαίρεσις της Εκκλησίας, και δεν είναι δυνατόν να υπάρξη, πλην υπήρξε και θα υπάρξη έκπτωσις εκ της Εκκλησίας,κατά τον τρόπον, που πίπτουν τα ξερά και άγονα κλήματα από την θεανθρωπίνην και αιωνίως ζώσαν άμπελον, που είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός (Ιω. 13,16).

Κατά καιρούς απεσπάσθησαν και εξεβλήθησαν από την μοναδικήν αδιαίρετον Εκκλησίαν οι αιρετικοί και σχισματικοί,οι οποίοι έκτοτε έπαψαν να αποτελούν μέλη της Εκκλησίας και μέρη του θεανθρωπίνου σώματός της.

Έτσι έχουν κατ' αρχήν αποκοπή οι Γνωστικοί, κατόπιν οι Αρειανοί, κατόπιν οι Πνευματομάχοι, κατόπιν οι Μονοφυσίται, κατόπιν οι Εικονομάχοι,κατόπιν οι Ρωμαιοκαθολικοί, κατόπιν οι Προτεστάνται, κατόπιν οι Ουνίται και εν συνεχεία όλα τα άλλα μέλη των αιρετικών και σχισματικών λεγεώνων».

 ΑΓΙΟΣ ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΠΟΠΟΒΙΤΣ

ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΚΟΛΛΥΒΩΝ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΤΗΡΩΝΟΣ

---

  Ανάμνηση Θαύματος κολλύβων Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος – Ο Ιουλιανός ο παραβάτης…

γνωρίζοντας ότι οι χριστιανοί καθαρίζονται με τη νηστεία στη πρώτη εβδομάδα της αγίας Σαρακοστής – γι’ αυτό την λέμε καθαρά εβδομάδα – θέλησε να τους μολύνει. Διέταξε λοιπόν, κρυφά, όλες οι τροφές στην αγορά να ραντισθούν με αίματα ειδωλολατρικών θυσιών.

Όμως με Θεία ενέργεια, φάνηκε στον ύπνο του τότε Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Ευδοξίου, ο μάρτυρας Θεόδωρος και φανέρωσε το πράγμα. Παρήγγειλε να ενημερωθούν όλοι οι χριστιανοί, να μην αγοράσουν καθόλου τρόφιμα από την αγορά και για να αναπληρώσουν την τροφή να βράσουν σιτάρι και να φάνε τα λεγόμενα κόλλυβα, όπως τα έλεγαν στα Ευχάϊτα. Ετσι και έγινε και ματαιώθηκε ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα. Και το Σάββατο τότε, ο ευσεβής λαός που διαφυλάχθηκε αμόλυντος στην καθαρά εβδομάδα, απέδωσε ευχαριστίες στον μάρτυρα.

Από τότε γύρω στα μέσα του Δ΄ αιώνα, η Εκκλησία τελεί κάθε έτος την ανάμνηση αυτού του γεγονότος σε δόξα Θεού και τιμή του μάρτυρα αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος.

ΧΑΙΡΕ,ΟΤΙ ΛΕΙΜΩΝΑ ΤΗΣ ΤΡΥΦΗΣ ΑΝΑΘΑΛΛΕΙΣ.ΧΑΙΡΕ,ΟΤΙ ΛΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙΣ

  Το όραμα του ανθρώπου είναι να ζήσει έναν παράδεισο. Ο καθένας μπορεί να ορίζει τα επιμέρους του παραδείσου του διαφορετικά, ανάλογα με τον χαρακτήρα και τις επιθυμίες του. Όμως όλοι συμφωνούν ότι παράδεισος σημαίνει την ευτυχία. Και η ευτυχία έρχεται όταν ο άνθρωπος έχει αυτά που του δίνουν την χαρά που κρατά. Στον παράδεισο θα βάζαμε μία σχέση που δεν έχει προβλήματα, που δομείται στην αγάπη, στο μοίρασμα, στην τρυφερότητα, στο να προλαβαίνει ο ένας τις επιθυμίες του άλλου. Στον παράδεισο θα βάζαμε μία ζωή χωρίς λύπη, χωρίς πειρασμούς, χωρίς δοκιμασίες και σταυρούς. Θα βάζαμε έναν κόσμο ο οποίος δεν θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά, αλλά φιλικά. Μια κοινωνία στην οποία ο ένας θα βοηθούσε τον άλλον. Κυρίως όμως, στον παράδεισο θα θέλαμε να μην υπάρχει θάνατος, κακό, τέλος.

 Αυτή η νοσταλγία εκφράζεται με την αντίδραση του ανθρώπου σε κάθε αναποδιά στην ζωή. Σαν ένας νέος πρωτόπλαστος, όποια επιλογή κι αν κάνει, ο άνθρωπος προσπαθεί να απεκδυθεί τις ευθύνες του. Να δικαιολογήσει τον εαυτό του. Να ρίξει τα βάρη στους άλλους, στην κοινωνία, στον Θεό τον ίδιο. Να εξαιρέσει τον εαυτό του από την αποτυχία, την αμαρτία, την ήττα. Ο άνθρωπος μοιάζει με έναν αιώνιο έφηβο, που γκρινιάζει διότι ο κόσμος δεν είναι παράδεισος, αλλά και δυσκολεύεται να παλέψει για να τον καταστήσει παράδεισο. Διότι ο κόσμος μας προϋποθέτει την συμμετοχή του ανθρώπου για να γίνει καιρός χαράς. Την αγάπη του ανθρώπου και την εμπιστοσύνη του στον Θεό, για να μπορέσει κατά κάποιον τρόπο να μετατραπεί σε κοινωνία στην οποία τα όνειρα του ανθρώπου θα πραγματωθούν. Ακόμη και στις πιο ιδανικές συνθήκες, πάντα θα υπάρχει η ανθρώπινη ελευθερία να παλέψει με εμπιστοσύνη στον Θεό και στις εντολές του να δει τον κόσμο ως παράδεισο ή η επιλογή της αυτοθέωσης, δηλαδή να κάνει τον κόσμο όπως θέλει ο ίδιος, χωρίς Θεό, με τον πλησίον υποταγμένο, σε έναν αέναο ανταγωνισμό ποιος θα επικρατήσει και ποιος θα φταίει. Οδός θανάτου.

  Σ’ αυτόν τον κόσμο η Εκκλησία μας προβάλλει ως ένα αλλιώτικο υπόδειγμα την Υπεραγία Θεοτόκο. Μας δηλώνει ότι η Παναγία κάνει να ανθίζει λιβάδι
πνευματικής αγαλλίασης, η Παναγία ετοιμάζει λιμάνι για τις ψυχές μας. Το λιβάδι αυτό είναι ο Χριστός. Αυτός γίνεται ο Παράδεισός μας. Αυτός έρχεται να αναλάβει την ευθύνη να γιατρέψει τον θάνατο σε κάθε μορφή του, δίνοντάς μας ανάσταση. Αυτός έρχεται να μας δείξει ότι ο Θεός είναι αγάπη, αλλά η αγάπη δεν είναι μόνο συγχώρεση και μακροθυμία. Είναι απόφαση άρσης του σταυρού μας. Απόφαση αγώνα να αλλάξουμε εμείς, να μετανοήσουμε για τα μικρότερα ή μεγαλύτερα σφάλματά μας, να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, να μοιραστούμε, να τροφοδοτήσουμε τον εαυτό μας με την αλήθεια της πίστης. Ότι ο Παράδεισος έρχεται όταν η καρδιά μας εμπιστεύεται το θέλημα του Θεού. Όταν πορευόμαστε με ανοιχτότητα ψυχής. Όταν είμαστε έτοιμοι να ζήσουμε την αλήθεια, ακόμη κι αν αυτή κάνει τους άλλους να δυσαρεστούνται, να απογοητεύονται, να μας κηρύσσουν αποσυνάγωγους, να μας χαρακτηρίζουν συντηρητικούς και οπισθοδρομικούς.

 Αυτή την οδό την έζησε πρώτη η Παναγία. Ανέλαβε την ευθύνη να φέρει στον κόσμο τον Χριστό. Να νικήσει κάθε αντιξοότητα του καιρού της. Ακόμη και την ίδια την αδυναμία της φύσης να νοήσει πώς μπορεί να κυοφορήσει άνευ ανδρός, πώς ο αχώρητος θα χωρέσει εν μήτρα. Κάθε ζάλη λογισμών αμφιβόλων. Κάθε άρνηση των άλλων να δεχτούν τον Θεό που γίνεται παιδί, πέραν της λογικής και της προσδοκίας. Και συνεχίζει να υπάρχει σ’ αυτήν την οδό, καθώς μεσιτεύει για τον καθέναν μας, που την επικαλείται, χωρίς πάντοτε να είναι έτοιμος να παλέψει για τον παράδεισο, κάποτε κουρασμένος και αποκαμωμένος από τον φόρτο της ζωής ή κάποτε με αγωνία για το τι μέλλει γενέσθαι. Γι’ αυτό και η Παναγία έγινε λιμάνι, όχι για λίγους, αλλά για όλους. Γιατί στην αγκαλιά της, στην μητρική της στοργή, στην υπόμνησή της ότι δεν μας εγκαταλείπει, ο καθένας μας βρίσκει παρηγοριά στις φουρτούνες της ζωής του. Προσεύχεται, εναποθέτει βάρη, ξαναβρίσκει την ασφάλεια της παιδικής ηλικίας, όταν αρκούσε η αγκαλιά της μάνας μας και κάθε φόβος έσβηνε.
Ο κόσμος δεν γίνεται παράδεισος, αν δεν παλέψουμε. Αλλά κι όλη μας την ζωή να δώσουμε, πάλι ο παράδεισος αργεί. Γιατί δεν αρκούν η θέληση και ο αγώνας μας, εφόσον πάντοτε θα υπάρχει παράγοντας δωρεάς, ευλογίας, αλλά και σταυρού και αντίθεσης, η ελευθερία μας και η ελευθερία των άλλων. Η Παναγία, ως μητέρα του Θεού, μας δείχνει ότι δεν είμαστε μόνοι μας. Ας την μιμηθούμε, ας την παρακαλούμε, ας αναπαυόμαστε στον τρόπο της!

ΕΚΟΙΜΗΘΗ Ο " ΑΓΙΟΣ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ" Π, ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ

---

Εκοιμήθη σήμερα το πρωί ο “άγιος των φυλακών”, ο αρχιμανδρίτης Γερβάσιος Ραπτόπουλος, φωτισμένη μορφή της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Ο Γερβάσιος (κατά κόσμον Γεώργιος) Ραπτόπουλος γεννήθηκε το 1931 στον Αιμιλιανό Γρεβενών. Το 1950 πέρασε στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ. Εγινε κληρικός και στη συνέχεια χειροτονήθηκε αρχιμανδρίτης. Υπηρέτησε στις Μητροπόλεις Σιδηροκάστρου Σερρών, Θεσσαλονίκης, Σερρών & Νιγρίτης και Κασσανδρείας. Το 1966 ίδρυσε την Αδελφότητα «Η Οσία Ξένη» και το 1978 συστάθηκε η «Διακονία Αποφυλακίσεως Απόρων Κρατουμένων και Φυγοποίνων». Εχει επισκεφτεί όλες τις ελληνικές φυλακές και τα σωφρονιστικά καταστήματα στην Αλβανία, στην Αίγυπτο, στο Ισραήλ, στην Κύπρο, στη Μαδαγασκάρη, στη Ρουμανία, στη Ρωσία, στην Αυστραλία κ.α.

Για το έργο του, βραβεύτηκε δύο φορές από την Ακαδημία Αθηνών και προτάθηκε από τον Πρόεδρο της Ελληνική Δημοκρατίας για υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Φιλανθρωπίας.

Εκοιμήθη σήμερα το πρωί, «ακριβώς 42 χρόνια από την πρώτη του επίσκεψη σε σωφρονιστικό κατάστημα για να απαλύνει τον πόνο των κρατουμένων», όπως σημειώνουν άνθρωποι που τον γνώριζαν.

Η πρώτη επίσκεψη

Ηταν Κυριακή της Απόκρεω, 5 Μαρτίου 1978, όταν ο πατέρας Γερβάσιος πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη σε σωφρονιστικό κατάστημα για να εμψυχώσει, να συμπαρασταθεί και να ενισχύσει υλικά και πνευματικά τους κρατουμένους. Από τότε έχουν ήδη συμπληρωθεί περισσότερα από 40 χρόνια προσφοράς της Διακονίας των Κρατουμένων «Ο Αγιος Ληστής του Γολγοθά». Ο πατέρας Γερβάσιος, 87χρονος σήμερα, με τη μακριά λευκή γενειάδα είναι πλέον γνωστός σε όλες τις φυλακές της Ελλάδας και σε πολλές του εξωτερικού. Αποκαλείται -κι όχι άδικα- «Αγιος των Φυλακών», καθώς έχει αποφυλακίσει περισσότερους από 16.000 κρατουμένους καταβάλλοντας 5,5 εκατομμύρια ευρώ, χρήματα που δόθηκαν ως δωρεές από τους πιστούς. Οι κρατούμενοι, τους οποίους έχει βοηθήσει είχαν καταδικασθεί κυρίως σε φυλάκιση μέχρι πέντε χρόνια για αδικήματα όπως απλή απάτη, σωματική βλάβη, κατοχή όπλων, παράνομη υλοτομία και κατοχή μικροποσότητας ναρκωτικών.

Η κηδεία του θα γίνει αύριο στις 11.30 πμ στην Αδελφότητα της Οσίας Ξένης στην Περαία Θεσσαλονίκης.

ΤΟ ΧΑΙΡΕ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΘΕΟΤΟΚΟ ΔΕΝ ΤΟ ΕΦΕΥΡΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΝΟΥΣ

---

π.Γεώργιος Δορμπαράκης

«Άγγελος πρωτοστάτης ουρανόθεν επέμφθη ειπείν τη Θεοτόκω το Χαίρε»
Είναι γνωστό σε όλους ότι το ιστορικό υπόβαθρο του Ακαθίστου Ύμνου βρίσκεται στις αρχές του 7ου αι., όταν η Κωνσταντινούπολη σώθηκε με την επέμβαση της Θεοτόκου από τις επιθέσεις των Αβάρων.

Το θεολογικό υπόβαθρο όμως και μάλιστα της πρώτης στάσης των Χαιρετισμών βρίσκεται στον Ευαγγελισμό της Παναγίας: την κλήση της από τον αρχάγγελο Γαβριήλ να γίνει η μητέρα του Θεού ως ανθρώπου. Και τον Ευαγγελισμό τονίζουν όλοι οι οίκοι της πρώτης στάσης.
Ο πρώτος μάλιστα οίκος δείχνει πολύ καθαρά το νόημα των Χαιρετισμών: Άγγελος πρωτοστάτης, δηλαδή ο αρχάγγελος Γαβριήλ, στάλθηκε από τον Ουρανό, από τον Τριαδικό Θεό, να πει στη Θεοτόκο το Χαίρε. Η φράση αυτή αποτελεί το κλειδί θα λέγαμε για την κατανόηση όλων των Χαιρετισμών, όπως και μας διαμορφώνει συγκεκριμένη συμπεριφορά απέναντι στον Θεό μας.

1. Το Χαίρε προς την Θεοτόκο δεν το εφεύρε ανθρώπινος νους. Μπορεί τους Χαιρετισμούς να τους έγραψε ανθρώπινο χέρι (δεν έχει σημασία αν ήταν του Πατριάρχη Σεργίου, του ποιητή Γεωργίου ή άλλου), αλλά εκείνος που τους δίδαξε ήταν άγγελος Κυρίου: ο Γαβριήλ απευθύνεται στην Παναγία κατά τον Ευαγγελισμό της με τα γνωστά λόγια: «Χαίρε Κεχαριτωμένη ο Κύριος μετά Σου».

2. Κι είναι χαρακτηριστικό ότι ο Γαβριήλ δεν ήταν απλός άγγελος. «Πρωτοστάτης» άγγελος, αρχάγγελος, στάλθηκε προκειμένου να μεταφέρει το μήνυμα στη Θεοτόκο, πράγμα που σημαίνει ότι λόγω της σπουδαιότητος του μηνύματος: του ερχομού του ίδιου του Θεού στον κόσμο, έχουμε και σπουδαίο αγγελιοφόρο. Όπως συμβαίνει και με τα ανθρώπινα: όταν έχουμε σπουδαία και σημαντικά γεγονότα όχι απλός εκπρόσωπος του κράτους, αλλά ο ίδιος ο υπουργός ή ο πρωθυπουργός ή και ο Πρόεδρος ακόμη απευθύνεται με μήνυμα στον λαό, έτσι και εδώ. Η σπουδαιότητα λοιπόν του μηνύματος εξηγεί και την παρουσία του Πρωτοστάτη αγγέλου.

3. Μα τελικώς ούτε κι ο αρχάγγελος είναι ο «εφευρέτης» των Χαιρετισμών της Παναγίας. Γιατί δεν ήλθε από μόνος του ο Γαβριήλ. «Ουρανόθεν επέμφθη», που σημαίνει ότι ο ίδιος ο Θεός μας τον έστειλε να χαιρετίσει την Παναγία, συνεπώς ο χαιρετισμός σ’ Αυτήν είναι η στάση του Θεού έναντι της κόρης της Ναζαρέτ. Έτσι οι Χαιρετισμοί δεν είναι απλώς η έκφραση της αγάπης μας, ημών των πιστών, απέναντι στη Μάνα του Θεού μας, αλλά η συμμετοχή και η συστράτευσή μας στην κίνηση και την ενέργεια του Θεού και των Αγγέλων έναντι Αυτής. Με τους Χαιρετισμούς δηλαδή φανερώνουμε όχι μόνο ότι τιμούμε την Παναγία, αλλά και ότι πιστεύουμε στον Τριαδικό Θεό μας. Άνθρωπος που αρνείται το Χαίρε στην Παναγία γίνεται τελικώς θεομάχος.

4. Τι είλκυσε τον Θεό σε μία τέτοια στάση έναντι μίας μικρής κόρης; Ασφαλώς η πίστη της κι η υπακοή της σ’ Εκείνον, η αγνότητα της ζωής της, η μεγάλη της ταπείνωση. Όλη η ζωή της Παναγίας συνιστά ένα ν α ι στο θέλημα του Θεού. «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα Σου». Ο ίδιος ο λόγος του Θεού ήδη από την Παλαιά Διαθήκη δεν αποκαλύπτει ότι ο Θεός επιβλέπει πάντοτε προς τον αγνό και υπάκουο στο θέλημά Του άνθρωπο; «Προς τίνα επιβλέψω αλλ’ ή επί τον ταπεινόν και ησύχιον, και ακούοντά μου τους λόγους και τρέμοντα αυτούς;»
Όπου λοιπόν υπάρχει άνθρωπος που βρίσκεται σε ετοιμότητα αποδοχής του θελήματος του Θεού εν ταπεινώσει, βλέπει τον Θεό να τον σκέπει και να του προσφέρει πλούσια τη χάρη Του, κι ακόμη ο Παντοδύναμος να υπηρετεί και να χαιρετίζει το πλάσμα Του! Γιατί ο άνθρωπος αυτός Του προκαλεί την πιο μεγάλη χαρά. Και τέτοιος άνθρωπος κατά μοναδικό τρόπο υπήρξε η πάναγνη κόρη της Ναζαρέτ, η ζωή της οποίας ήταν μία αδιάκοπη χαρά και ευαρέσκεια σ’ Εκείνον.

Χαιρετίζουμε λοιπόν την Παναγία μας με την αγαπημένη ακολουθία των Χαιρετισμών, ομολογώντας ταυτόχρονα και την πίστη μας στην Αγία Τριάδα. Αλλά κατανοούμε ότι δεν φτάνει μόνο η δοξολογική διάθεσή μας απέναντί της κι απέναντι στον Θεό μας. Το σημαντικότερο είναι η ευθύνη που μας προκαλεί η ζωή της. Γιατί είμαστε κλημένοι κι εμείς να ζούμε με αντίστοιχο προς τον δικό της τρόπο ζωής, που θα πει να ζούμε με τέτοια καθαρότητα, πίστη και υπακοή στον Θεό, ώστε ανά πάσα στιγμή η παρουσία μας να αποτελεί πρόκληση χαράς για Εκείνον. Αλλά να χαίρεται ο Θεός για εμάς τι άλλο θα σημαίνει κατά το πρότυπο της Παναγίας μας από τη χάρη του «μορφωθήναι Χριστόν (και) εν ημίν;»

ΧΑΙΡΕ ΔΙ' ΗΣ ΝΕΟΥΡΓΕΙΤΑΙ Η ΚΤΙΣΙΣ,ΧΑΙΡΕ ΔΙ΄ΗΣ ΒΡΕΦΟΥΡΓΕΙΤΑΙ Ο ΚΤΙΣΤΗΣ

                Μία γέννηση είναι ένα καινούργιο ξεκίνημα της ζωής. Είναι χαρά και ελπίδα. Μπορεί ποσοτικά να είναι ασήμαντη, διότι τα κοσμικά μεγέθη δεν επηρεάζονται ουσιαστικά, όμως, στην πράξη, μία γέννηση είναι ένα «σημείο», ένα σημάδι ότι υπάρχει συνέχεια, ότι ο νέος άνθρωπος μπορεί να φέρει κάτι διαφορετικό, ότι θα έχει τα δικά του χαρίσματα, την δική του ιστορία, θα δώσει χαρά στους οικείους του, θα τους καταξιώσει, θα τους διδάξει ευθύνες, θα γίνει αφορμή και ίσως και αιτία αγάπης, θα δείξει ότι η ζωή έχει νόημα, καθώς, ενώ πολεμήσετέ από τον χρόνο και τη φθορά, βγάζει νέα βλαστάρια, αντιστέκεται και θα συνεχίσει να παλεύει εναντίον του εκμηδενισμού του σωματικού, του εν χρόνω  θανάτου.

                «Νεουργείται η κτίσις». Εν σοφία εποίησε τα πάντα ο Θεός. Όσοι πιστεύουμε, δεν μένουμε στο κατά φύσιν, ότι δηλαδή φέρουμε εντός μας την δίψα για το καινούργιο, για την γέννα, την δημιουργία. Για τα ζώα είναι ένστικτο. Για μας, εκτός από ένστικτο, είναι και έλλογη επιλογή. Γνωρίζουμε ότι θα γεννήσουμε έναν νέο άνθρωπο. Επιλέγουμε αν θα το πράξουμε, αν θα κρατήσουμε ένα παιδί, αν θα χαρούμε που θα γεννηθεί, αν θα το μεγαλώσουμε με αυταπάρνηση ή αν θα το θεωρήσουμε βάρος. Πάντως, τίποτε στην ζωή δεν είναι ίδιο όταν ένας νέος άνθρωπος γεννιέται. «Τα πάντα γίνονται καινά»!

                Εκτός όμως από το κατά φύσιν, στην ιστορία της ανθρωπότητας ήρθε η ώρα κάποτε να συμβεί και το «υπέρ την φύσιν». Η ενανθρώπηση του Θεού, η πρόσληψη από τον Χριστό, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, της ανθρώπινης φύσης με τρόπο που ξεπερνά τα όρια του νου μας, με τρόπο υπέρ την φύσιν και με εμφάνισή Του «κατά φύσιν», δηλαδή μέσω της Γεννήσεώς Του διά της Υπεραγίας Θεοτόκου, είναι ένα «σημείο» μιας άλλης χαράς, μιας άλλης ελπίδας. Αυτή η γέννα δεν είναι όπως όλες. Ο Χριστός δεν γεννήθηκε για να δώσει χαρά σε λίγους,  σε οικείους, αλλά γεννήθηκε για να αγκαλιάσει και να δώσει χαρά σε όλη την ανθρωπότητα, και του καιρού Του και κάθε εποχής. Ήρθε αφήνοντας κατά μέρος την όποια φθορά της έλλογης σχέσης δύο προσώπων, καθώς δεν γεννήθηκε ως αποτέλεσμα επιλογής ενός άνδρα και μιας γυναίκας, εφόσον η σύλληψή Του νίκησε την τάξη της φύσεως. «Εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου». Τη επιλογή την κάνει μία γυναίκα, η κατεξοχήν εκφράζουσα την φύση, για να νικήσει και να υπερβεί την φύση. Η γυναίκα, η οποία στην μήτρα της παρατείνει την ζωή, τώρα την ανα-νοηματοδοτεί και της δίνει περιεχόμενο αιωνιότητας. Η γυναίκα, η οποία αναστέλλει την κυριαρχία του θανάτου, γεννά Αυτόν που θα τον καταργήσει. Η γυναίκα, η οποία αφού κάνει το χρέος της, θα φύγει με τη  σειρά της από την ζωή, αφήνοντας στις επόμενες το χρέος της διαιώνισης και της συνέχειας, τώρα θα φύγει από την ζωή και θα παραμείνει, όχι μόνο στις καρδιές μας, αλλά και δίπλα στον Υιό και Θεό της μεσιτεύοντας για μας να ζήσουμε αναζητώντας και κοινωνώντας Αυτόν που η ίδια γέννησε, για να την συναντούμε δι’ Αυτού τόσο στην παρούσα ζωή εν τη Εκκλησία, όσο και στην αιώνια, εν τη κοινωνία της Βασιλείας, δηλαδή στην Εκκλησία όπου αναπαύεται ο Θεός των Ζώντων και όχι των νεκρών.  Η γυναίκα που με την γέννα της νικά το μηδέν του σωματικού θανάτου, καθώς φέρνει τον τρόπο της Αναστάσεως!

                «Βρεφουργείται ο Κτίστης και νεουργείται η κτίσις». Στην ακολουθία των Χαιρετισμών στην Υπεραγία Θεοτόκο βιώνουμε την κλήση και για την δική μας «νεούργηση». Μας καλεί η Εκκλησία, με την Παναγία ως πρότυπο, να πούμε ΝΑΙ στον Χριστό του Ευαγγελίου. ΝΑΙ στην αγάπη. ΝΑΙ στην υπέρβαση της φύσης, δηλαδή στην απόφαση να μη μείνουμε στην επιβίωση, να μη μείνουμε στο δίκιο μας, να μη μείνουμε στα δικαιώματα του εγώ, να μη μείνουμε στην σχέση εξάρτησης με έναν κόσμο που ζητά κατανάλωση, όχι όμως κίνηση προς τον πλησίον, έξοδο από την αυτάρκεια, εγώ που μοιράζεται πρωτίστως, πρόσωπο που ελπίζει. ΝΑΙ στα χαρίσματά μας ως αρχή κοινωνίας με τον πλησίον. ΝΑΙ στην θέαση των παθών μας, όχι για να τραφούμε από αυτά ή για να τα αποθεώσουμε, αλλά για να τα εμπιστευθούμε στον Δωρεοδότη της μετανοίας και της αφέσεως, για να γίνουμε κι εμείς νέοι στην καρδιά. ΝΑΙ στην κοινωνία με τον Θεάνθρωπο, στο μυστήριο της ευχαριστίας, στην ζωή της χαράς ότι ο θάνατος είναι ένα επεισόδιο στην ζωή μας, όχι το τέλος της.

                Ας κοιτάξουμε την Υπεραγία Θεοτόκο και ας την παρακαλέσουμε. Δεν είναι ο κόσμος μόνο ό,τι βλέπουμε!

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ-Α΄ ΣΤΑΣΗ

---

  Οι χαιρετισμοί στην Παναγία είναι υμνωδία που ο κάθε πιστός χαίρεται ιδιαίτερα να διαβάζει την μεγάλη Τεσσαρακοστή διαβάζονται κάθε Παρασκευή και για πέντε συναπτές εβδομάδες . Τα νοήματα των χαιρετισμών είναι υψηλά και βαθειά και θεωρούμε πολύ χρήσιμη μία μικρή σύντομη ερμηνεία.

Α’ ΣΤΑΣΗ
Άγγελος πρωτοστάτης, ουρανόθεν επέμφθη, ειπείν τη Θεοτόκε το χαίρε. (3) και συν τη ασωμάτω φωνή, σωματούμενον σε θεωρών Κύριε, εξίστατο και ίστατο, κραυγάζων προς αυτήν τοιαύτα.

Όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ πήγε στην παρθένο Μαρία για να της αναγγείλει ότι θα γινόταν Μητέρα του Χριστού, είδε ότι ενώ ακουόταν η ασώματη φωνή του, ο Υιός του Θεού έπαιρνε σώμα μέσα στα άσπιλα σπλάχνα της Παναγίας। Τότε θαύμασε λοιπόν, το άυλο και ουράνιο αυτό πνεύμα και άρχισε να απευθύνει στην θεοτόκο τα παρακάτω «χαίρε».

Χαίρε, δι’ ης η χαρά εκλάμψει। Χαίρε, δι’ ης η αρά εκλείψει.

Μες από την Παναγία θα έβγαινε η λάμψη της χαράς, δηλαδή ο Λυτρωτής. Και πάλι μες από την Παναγία θα δινόταν στους ανθρώπους η απαλλαγή από την κατάρα του προπατορικού αμαρτήματος.

Χαίρε, του πεσόντος Αδάμ η ανάκλησις. Χαίρε των δακρύων της Εύας η λύτρωσις.

Χαίρε, γιατί με σένα ξαναφωνάζει κοντά του τον πεσμένο Αδάμ ο θεός και λυτρώνει την Εύα από τα δάκρυά της.

Χαίρε, ύψος δυσανάβατον ανθρωπίνοις λογισμοίς. Χαίρε, βάθος δυσθεώρητον και Αγγέλων οφθαλμοίς.

Οι ανθρώπινοι λογισμοί δεν μπορούν να φτάσουν εύκολα στο ύψος της αξίας που σου έδωσε η Χάρις του Θεού. Και τα μάτια των αγγέλων δεν μπορούν να βυθοσκοπήσουν το μυστήριο που επάξια εκπροσωπείς.

Χαίρε, ότι υπάρχεις Βασιλέως καθέδρα. Χαίρε ότι βαστάζεις τον βαστάζοντα πάντα.

Μαρία κρατάς στα γόνατά σου ως επίγειος θρόνος τον Κύριον του παντός.Βαστάζεις Εκείνον που όλα τα ορατά και αόρατα βαστάζει.

Χαίρε, αστήρ εμφαίνων τον ήλιον. Χαίρε, γαστήρ ενθέου σαρκώσεως.

Είσαι ο αυγερινός, που λάμπεις πριν ανατείλει ο Ήλιος της Δικαιοσύνης,ο Χριστός. Είσαι η γυναίκα που από σένα και με την θέλησή σου πήρε σάρκα ο Υιός του Θεού.
Χαίρε, δι’ ης νεουργείται η κτίσις. Χαίρε, δι’ ης βρεφουργείται ο Κτίστης.
Είσαι εκείνη με την οποίαν ανανεώνεται η κτίση και από την οποία προήλθε ως βρέφος ο Κτίστης.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε।

Βλέπουσα η Αγία, εαυτήν εν αγνεία, φησί τω Γαβριήλ θαρσαλέως. Το παράδοξον σου της φωνής, δυσπαράδεκτόν μου τη ψυχή φαίνεται. Ασπόρου γαρ συλλήψεως, την κύησιν πως λέγεις κράζων.

Βλέποντας η Παναγία ότι ήταν παρθένος απόρησε πως θα ήταν δυνατό να γεννήσει παιδί.Σάστισε στα λόγια του Αρχαγγέλου και ταράχτηκε.Της φάνηκαν παράδοξα και δεν μπορούσε να τα εννοήσει.Και με το θάρρος της αγνότητας τον ρώτησε πως θα γινόταν αυτό αφού ήταν παρθένος.

Γνώσιν άγνωστον γνώναι, η Παρθένος ζητούσα, εβόησε προς τον λειτουργούντα। Εκ λαγόνων αγνών, Υιόν πως εστί τεχθήναι δυνατόν; λέξον μοι. προς ην εκείνος έφησεν εν φόβω, πλην κραυγάζων ούτω.
Αλληλούια

Αυτό που ζητούσε να μάθει η Παναγία ήταν γνώση που ξεπερνούσε την δύναμη του ανθρώπινου λογικού।Ήταν θείο μυστήριο. Ερωτά όμως τον άυλο λειτουργό του Υψίστου τον Αρχάγγελο και τον παρακαλεί να της πει πώς θα συμβεί να γεννήσει παιδί από παρθενικά σπλάχνα. Και ο Γαβριήλ, έμφοβος ενώπιον εκείνης που θα έδινε στον κόσμο τον Σωτήρα, της λέγει με λειτουργική φωνή:

Χαίρε, βουλής απορρήτου μύστις. Χαίρε, σιγής δεομένων πίστις.

Χαίρε συ που ο Κύριος σε αξιώνει να μάθεις τη μυστική Του απόφαση και θέληση. Χαίρε που τα ανέκφραστα πληροφορείσαι με την πίστη.

Χαίρε, των θαυμάτων Χριστού το προοίμιον. Χαίρε, των δογμάτων αυτού το κεφάλαιον.

Η Παναγία είναι το πρώτο και μεγαλύτερο από τα θαύματα της ενσάρκου οικονομίας. Είναι ακόμα η βάση και το αποκορύφωμα των δογμάτων της πίστεώς μας στον Χριστό.

Χαίρε, κλίμαξ επουράνιε δι’ ης κατέβη ο Θεός. Χαίρε, γέφυρα μετάγουσα τους εκ γης προς ουρανόν.

Σκάλα που κατέβηκε ο θεός, για να έλθει από τον ουρανό στη γη, είναι η Παναγία. Και συγχρόνως και γέφυρα, που μας ενώνει και ανεβάζει από τη γη στον ουρανό.

Χαίρε, το των Αγγέλων πολυθρύλητον θαύμα। Χαίρε, το των δαιμόνων πολυθρήνητον τραύμα.

Εσένα Μαρία θαυμάζουv οι άγγελοι κι ο ένας στον άλλον μεταδίδει τα σχετικά με σε. Και συ είσαι που τραυμάτισες τους χαιρέκακους δαίμονες τον κατάλληλο καιρό.

Χαίρε, το φως αρρήτως γεννήσασα. Χαίρε, το πως μηδένα διδάξασα.

Γέννησες το Φως του κόσμου με τρόπο ανείπωτο και κανείς δεν μπορεί να καταλάβει το πως.

Χαίρε, σοφών υπερβαίνουσα γνώσιν. Χαίρε, πιστών καταυγάζουσα φρένας.

Είσαι κάτι που οι σοφοί δεν μπορούν να εννοήσουv.Είσαι η αυγή, που λάμπει στο νου τωv πιστών.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε।

Δύναμις του Υψίστου, επεσκίασε τότε, προς σύλληψιν τη απειρογάμω. Και την εύκαρπον ταύτης νηδύν, ως αγρόν υπέδειξεν ηδύν άπασι, τοις θέλουσι θερίζειν σωτηρία, εν τω ψάλλειν ούτως.

Η δύναμη του Υψίστου έπεσε κατά τον Ευαγγελισμό πάνω στη Μαρία και την ήσκιωσε. Και η εύκαρπη κοιλία της έγινε για μας γλυκό χωράφι, απ’ όπου θερίσαμε τη σωτηρία, ψάλλοντας όλοι μαζί
Αλληλούια.

’Εχουσα θεοδόχον, η Παρθένος την μήτραν, ανάδραμε προς την Ελισάβετ, το δε βρέφος εκείνης ευθύς, επιγνόν τον ταύτης ασπασμόν, έχαιρε και άλμασιν, εβόα προς την Θεοτόκον.

Μετά τον Ευαγγελισμό η Παναγία πήγε να επισκεφθεί την Ελισάβετ τη συγγενή της, που ήταν ήδη έγκυος στον Ιωάννη τον Πρόδρομο। Και μόλις η Μαρία, που είχε συλλάβει το Χριστό, πλησίασε την Ελισάβετ, το βρέφος που ήταν στην κοιλία της Ελισάβετ κατάλαβε ότι ήταν η Μητέρα του Κυρίου και σκίρτησε. Και με τα σκιρτήματα αυτά η μητέρα του Ιωάννη την χαιρέτησε ως εξής:

Χαίρε, βλαστού αμαράντου κλήμα. Χαίρε, καρπού ακηράτου κτήμα.

Χαίρε κλήμα από την αμάραντη ρίζα του οίκου Δαυίδ. Χαίρε συ που τον άφθαρτο καρπό κατέχεις,δηλαδή τον Ιησού.

Χαίρε, γεωργόν γεωργούσα φιλάνθρωπον. Χαίρε φυτουργόν της ζωής ημών φύουσα.

Συ είσαι ο αγρός όπου βλάστησε ο φιλάνθρωπος γεωργός, δηλαδή ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Συ είσαι το χώμα όπου φύεται ο Φυτευτής της ζωής μας.

Χαίρε, άρουρα βλαστάνουσα ευφορίαν οικτιρμών. Χαίρε, τράπεζα βαστάνουσα ευθηνίαν ιλασμών.

Χαίρε γη, που βλαστάνεις με ευφορία τους Θείους οικτιρμούς και τράπεζα που έχεις πάνω σου τη δωρεά τωv θείων ιλασμών.

Χαίρε, ότι λειμώνα της τρυφής αναθάλλεις. Χαίρε, ότι λιμένα των ψυχών ετοιμάζεις.

Χλοερό λιβάδι για να εντρυφούμε έγινες κι ετοιμάζεις λιμάνι απάνεμο όπου θα καταφεύγουν οι ψυχές.

Χαίρε, δεκτόν πρεσβείας θυμίαμα. Χαίρε, παντός του κόσμου εξίλασμα.

Οι δεήσεις σου στον Κύριο για μας είναι ως θυμίαμα ενώπιόν Του ευπρόσδεκτο. Και συ εξιλεώνεις όλον τον κόσμο.

Χαίρε, Θεού προς θνητούς ευδοκία. Χαίρε, θνητών προς Θεόν παρρησία.

Η καλοσύνη του θεού σε μας αποδείχθηκε με σένα.Και συ μας δίνεις θάρρος να απευθυνόμαστε σε Εκείνον.
Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε।

Ζάλην ένδοθεν έχων, λογισμών αμφιβόλων, ο σώφρων Ιωσήφ εταράχθη, προς την άγαμόν σε θεωρών, και κλεψίγαμον υπονοών άμεμπτε। Μαθών δε σου την σύλληψιν εκ Πνεύματος Αγίου έφη.Αλληλούια

Ο δίκαιος Ιωσήφ έπεσε σε ταραχή και η σκέψη του κρυφά τον παίδευε και τον ζάλιζε,βλέποντας σε άγαμη και υποπτευόμενος ότι είχες γίνει έγκυος από άλλον άνδρα.Αλλά όταν έμαθε ότι το παιδί που είχες στο σπλάχνο σου ήταν από πνεύμα Άγιο αναφώνησε. Αλληλούια.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΝΤΑ ΔΥΟ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΜΟΡΙΟ

Βιογραφία
Οι Άγιοι Τεσσαράκοντα δύο Μάρτυρες έζησαν στα χρόνια της βασιλείας του Θεοφίλου του εικονομάχου (829 – 842 μ.Χ.) και ήταν στρατηγοί και ταξιάρχες, πλούσιοι και ευγενείς. Ο Άγιος Θεόδωρος ήταν στρατηγός και πρωτοσπαθάριος, ο Άγιος Θεόφιλος στρατηγός και πατρίκιος, ο Άγιος Κάλλιστος τουρμάρχης, ο Άγιος Κωνσταντίνος δρουγγάριος, ο Άγιος Βασσόης δρομεύς, οι Άγιοι Μελισσηνός και Αέτιος στρατηγοί, ο Άγιος Κρατερός ευνούχος, ο άλλος Άγιος Κρατερός στρατηγός και ο Άγιος Κύριλλος επίσης στρατηγός.

Εκείνο τον καιρό, αφού βγήκε από την Συρία ο Αμηράς με αναρίθμητο στρατό, κατά των ανατολικών μερών της επικράτειας των Ρωμαίων, απεστάλησαν από τον βασιλέα στρατιώτες, για να προστατέψουν την πόλη του Αμορίου, πρωτεύουσας της Φρυγίας. Και όταν είδαν το άπειρο πλήθος των Σαρακηνών, εισήλθαν στο εσωτερικό μέρος του κάστρου αγωνιζόμενοι με καρτερία. Εκεί, αφού συνελήφθησαν, το έτος 838 μ.Χ., από τον χαλίφη Μοτασέμ, οδηγήθηκαν εις Σάμαρα της Μεσοποταμίας και κλείσθηκαν στη φυλακή. Ο χαλίφης τους υποσχέθηκε να τους αποκαταστήσει στα αξιώματά τους, εάν αλλαξοπιστήσουν και γίνουν Μωαμεθανοί. Όμως οι Άγιοι Μάρτυρες αρνήθηκαν με γενναιότητα και ομολόγησαν την πίστη τους στον Χριστό. Και αφού υπέστησαν πολλές ταλαιπωρίες και απάνθρωπα βασανιστήρια, αποκεφαλίσθηκαν, το έτος 842 μ.Χ. και έτσι σφράγισαν την ομολογία τους για τον Χριστό με το αίμα τους.

Ναό επ’ ονόματι των Αγίων τεσσαράκοντα δύο τούτων Μαρτύρων ανήγειρε στο παλάτι των Πηγών ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β’ (976 – 1025 μ.Χ.).

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.
Τὴν θεοσύλλεκτον, τοῦ Λόγου φάλαγγα, τοὺς Τεσσαράκοντα καὶ δυὸ Μάρτυρας, τοὺς ἐν μίᾳ πάντας σπουδή, ἀθλήσαντας τιμήσωμεν οὗτοι γὰρ τῆς πίστεως, ἡνωμένοι τὴ χάριτι , δῆμον ἀκαθαίρετον, ἱερῶς συνεκρότησαν, καὶ ὤφθησαν Χριστοῦ κληρονόμοι, ξίφει τμηθέντες τοὺς αὐχένας.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ ΕΝΑ ΚΛΕΙΔΙ

---

Η Εκκλησία δεν μας δίνει ένα σύστημα, αλλά ένα κλειδί.

Η Εκκλησία δεν μας δίνει ένα σχέδιο της Πολιτείας του Θεού, αλλά το μέσο για να μπούμε σ’ αυτήν.

Ίσως κάποιος χάσει το δρόμο του γιατί δεν έχει σχέδιο. Αλλά ό,τι δει, θα το δει δίχως μεσολαβητή, θα το δει άμεσα, θα είναι πραγματικό γι’ αυτόν• ενώ αυτός που έχει μελετήσει μόνο το σχέδιο κινδυνεύει να μείνει απ’ έξω και να μη βρει πράγματι τίποτα.

π. Γεωργίου Florovsky

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ

                Μία από τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ορθοδοξία στους καιρούς μας είναι και η ανάγκη να οριοθετήσει στις καρδιές των πιστών την θέαση της έναντι της ψυχολογίας, έναντι των επιστημών ψυχικής υγείας γενικότερα. Η θέση αυτή, πέρα από το θεωρητικό επίπεδο, πέρα από τον όποιο διάλογο είναι απαραίτητος να γίνει και ήδη έχει ξεκινήσει, χρειάζεται να μεταφερθεί στο επίπεδο της καθημερινότητας στα πρόσωπα κυρίως των ιερέων  που επηρεάζουν τους πιστούς, τους γονείς, αλλά και όποιον τα προβλήματά του δεν φαίνεται να λύνονται μόνο διά της πνευματικής οδού.

                Οι πιστοί έχουμε μια αίσθηση ότι ο Θεός υπάρχει για να λύνει όλα μας τα προβλήματα. «Πάντα δυνατά τω πιστεύοντι», λέμε. Δεν έχουμε όμως διακρίνει ότι ο Θεός λύνει διά της πίστεως κυρίως τα προβλήματα προσανατολισμού στην ζωή μας, τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με την πνευματική μας πορεία, με την σχέση μας με τον πλησίον, όταν Εκείνος κρίνει και όποτε Εκείνος κρίνει. Κάθε κατάσταση στην ζωή μας δεν έχει πάντοτε άμεση φανέρωση του θελήματος του Θεού. Κι αυτό διότι ο Θεός ξέρει τι είναι προς πνευματικό μας όφελος και τι όχι.

Ανάλογα συμβαίνει και με δοκιμασίες της υγείας μας. Δεν είναι μόνο ό,τι μας προκαλεί σωματικό πόνο. Είναι και η κατάσταση του νου και της ψυχής μας, η οποία συνδέεται με σωματικές ελλείψεις ή με αδυναμία διαχείρισης των ψυχικών μας δυνάμεων, με αποτέλεσμα να πάσχουμε. Καταστάσεις όπως η κατάθλιψη που προέρχεται από ψυχικά τραύματα, για τα οποία μπορεί και να μην είμαστε υπαίτιοι, αλλά να μην μπορούμε να βρούμε λύσεις, διότι στην ψυχή μας και στον νου μας γίνονται εμμονές, ενώ ο χαρακτήρας μας διαμορφώνεται και εξ αυτών, δεν μπορούν να λυθούν απαραίτητα μόνο διά της προσευχής και της εμπιστοσύνης στον Θεό. Και η επιστήμη άλλωστε δώρο του Θεού είναι. Αλλιώς ούτε και την ιατρική θα έπρεπε να την χρησιμοποιούμε, αλλά να παραμένουμε στην παθητικότητα του να αφήνουμε τον εαυτό μας μόνο στο έλεος του Θεού για κάθε μικρότερη ή μεγαλύτερη αρρώστια.

Αν κάτι μας δυσκολεύει στην πνευματική μας ζωή είναι να βρούμε το λεπτό, αλήθεια, όριο, ανάμεσα στο πού περιμένουμε και πού κινούμαστε κατά τα ανθρώπινα πλαίσια. Εδώ ο πιστός καλείται να συζητήσει με τον πνευματικό του και να δεχθεί συμβουλές προς τα πού θα κατευθυνθεί. Ο πνευματικός όμως, πέρα από τον φωτισμό της προσευχής που καλείται να έχει, αλλά και να κάνει για τον κάθε πιστό, χρειάζεται να έχει και την σχετική γνώση για τις δυνατότητες της επιστήμης και να μην θεωρεί την πίστη πανάκεια για ζητήματα που δεν έχουν να κάνουν μ’  αυτήν και μόνο.

Ο πνευματικός μπορεί να βοηθήσει τον πιστό στην οδό της συγχώρεσης. Στην οδό της υπομονής. Στην οδό της προσευχής. Να συνεχίσει δηλαδή την όποια εργασία μπορεί ένας καταρτισμένος ειδικός στην ψυχική υγεία να κάνει και να την τροφοδοτήσει με την δύναμη της πίστης. Η Ορθοδοξία σε έναν κόσμο ολοένα και πιο ψυχολογικοποιημένο, δεν χρειάζεται να λειτουργεί στην λογική των μαγικών συνταγών, αλλά ούτε και να κλείνει την πόρτα στον διάλογο. Όπως το πατερικό ήθος μας διδάσκει, ας πάρουμε ό,τι υγιές και χρήσιμο από την επιστήμη και ας το μπολιάσουμε με την δύναμη της πίστης. Δεν θα χάσουμε!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗ:ΕΝΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΑΣ

---

Μαθαίνοντας να λέμε όχι στην επιθυμία μας για τροφή με τη Νηστεία, μάθαμε να λέμε «όχι» στο δικό μας θέλημα, που πολύ συχνά είναι αυτοκαταστροφικό, και να λέμε «ναι» στο θέλημα του Θεού, που είναι πάντα σωτήριο.

Ξεκινήσαμε το Τριώδιο, την ευλογημένη αυτή περίοδο του λειτουργικού έτους με τη μετάνοια, αφού αισθανθήκαμε βαθειά, υπαρξιακά μέσα μας, όπως ο Άσωτος της παράβολης, την ανάγκη επιστροφής από την αποξένωση μας, την ανάγκη επιστροφής στην πηγή της ζωής, τον Θεό (Κυριακή του Ασώτου).

Συνεχίσαμε την πορεία μας προς τον αναστημένο Χριστό, μέσα από τη συνάντηση μας με τον συνάνθρωπο· τον «ελάχιστο» αδελφό μας (Κυριακή της Τυρινής).

Καλούμαστε να απαρνηθούμε στη συνέχεια, ουσιαστικά, τον ίδιο μας τον εαυτό, μέσα από τη τεσσαρακονθήμερη νηστεία των τροφών και των παθών. Μαθαίνοντας να λέμε όχι στην επιθυμία μας για τροφή, μάθαμε να λέμε «όχι» στο δικό μας θέλημα, που πολύ συχνά είναι αυτοκαταστροφικό, και να λέμε «ναι» στο θέλημα του Θεού, που είναι πάντα σωτήριο.

Η Εκκλησία, που στο πέρασμα των αιώνων έχει αποδειχθεί ταμείο πραγματικό της σοφίας του Θεού και της πείρας θεοφόρων Πατέρων, γενεών και γενεών, όταν προβάλλει το θεσμό της Νηστείας, δεν καταφρονεί το σώμα, όπως επιπόλαια πολλές φορές λέγεται, αλλά το θεωρεί δώρο και κτήμα του Θεού, «μέλος Χριστού» και «ναό του Αγίου Πνεύματος», κατά τον απόστολο Παύλο. Ο χριστιανός δεν μισεί τη σάρκα του, δεν απέχει από τις τροφές από περιφρόνηση, δεν εξουσιάζεται όμως κι από τίποτε. Η σύμμετρη χρήση της τροφής ή η αποχή για ένα διάστημα από αυτή διατηρεί τη ψυχοσωματική ισορροπία του σώματος και αποτελεί τρόπο δοξολογίας του Θεού «εν τω σώματι και εν τω πνεύματι του ανθρώπου», όπως λέει ο Απόστολος.

Και μέσα από την προοπτική αυτή, η Σαρακοστή είναι ένα βιωματικό ταξίδι στο βάθος του είναι μας. Ένα ταξίδι προς αναζήτηση νοήματος, προς την ανακάλυψη από εμάς τους ανθρώπους του θεικού νοήματος στη ζωή μας, του κρυμμένου βάθους της. Και για να φέρουμε ένα παράδειγμα, με το να απέχουμε από την τροφή, νηστεύοντας δηλαδή, ξαναβρίσκουμε τη γλύκα της και ξαναμαθαίνουμε πως να την παίρνουμε από το Θεό με χαρά και ευγνωμοσύνη. Με το να περιορίζουμε τις ψυχαγωγίες, τη διασκέδαση, τη μουσική, τις ατέλειωτες συζητήσεις, τις επιπόλαιες κοινωνικότητες, ανακαλύπτουμε τελικά την αξία των ειλικρινών διαπροσωπικών ανθρώπινων σχέσεων, ακόμα και της τέχνης. Και τα ξαναβρίσκουμε ολ᾿ αυτά, ακριβώς γιατί ξαναβρίσκουμε τον ίδιο τον Θεό, γιατί ξαναγυρίζουμε σ᾿ Αυτόν και δι᾿ Αυτού σε όλα όσα εκείνος μας προσέφερε μέσα από την τέλεια αγάπη και το έλεός Του.

Καλή Μεγάλη Τεσσαρακοστή!

Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΝΩΝ Ο ΙΣΑΥΡΟΣ

---

Ο Άγιος Κόνων γεννήθηκε περί τα τέλη του 1ου αιώνα μ.Χ. στη Βαδινή, χωριό της Ισαυρίας της Μικράς Ασίας και έζησε στους Αποστολικούς χρόνους. Οι γονείς του, Νέστωρ και Νάδα ήταν αρχικά ειδωλολάτρες. Σε νεαρή ηλικία έγινε Χριστιανός και όταν οι γονείς του τον πίεσαν να νυμφευθεί, συμφώνησε με τη σύζυγό του να ζουν ως αδελφοί αφιερωμένοι στον Θεό.

Στο Συναξάρι αναφέρεται, ότι τον Άγιο καθοδηγούσε ο Αρχιστράτηγος Μιχαήλ, ο οποίος και τον βάπτισε, του δίδαξε το Όνομα της Αγίας Τριάδος, μετέδωσε τα Θεία Μυστήρια σε αυτόν, μέχρι τέλους της ζωής του, του συμπαραστεκόταν και του χορήγησε μάλιστα και τη χάρη των παράδοξων θαυμάτων.

Ο Άγιος Κόνων οδήγησε στην Χριστιανική πίστη και τους γονείς του, ο δε πατέρας του Νέστωρ μαρτύρησε για τον Χριστό. Αλλά και τους Έλληνες, που αντιστέκονταν σε αυτόν και έλεγαν ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός των ειδώλων, τους έπεισε και τους προετοίμασε να ομολογήσουν με μεγάλη φωνή τον Χριστό και να βαπτισθούν. Με τη χάρη του Θεού, ο Άγιος υπέταξε και τους δαίμονες και άλλοι μεν με εντολή του προστάτευαν τους αγρούς, άλλοι δε εγκλείστηκαν σε πιθάρια.

Όμως οι ειδωλολάτρες συμπολίτες του αντιμετώπιζαν με μεγάλη δυσαρέσκεια την ιεραποστολική δραστηριότητά του και την επιρροή που ασκούσε πάνω στους Εθνικούς. Κάποια μέρα ο Άγιος επισκέφθηκε έναν ειδωλολατρικό ναό, όπου προσευχήθηκε θερμά στον Κύριο. Αποτέλεσμα ήταν να γίνουν κομμάτια όλα τα είδωλα του ναού. Για τον λόγο αυτό συνελήφθη από τον άρχοντα Μάγνο και βασανίσθηκε. Όταν αφέθη ελεύθερος, οι Χριστιανοί τον περιέθαλψαν και τον περιέβαλαν με το σεβασμό τους.

Μετά από δύο χρόνια, ο Άγιος Κόνων κοιμήθηκε με ειρήνη παραδίδοντας την αγία του ψυχή στον Θεό.

Ίσως στο όνομα του Αγίου Κόνωνος να υπήρχε ναός, ο οποίος έκειτο πέραν της Κωνσταντινουπόλεως και αναφέρεται ως μονή κατά τα χρόνια της βασιλείας του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’ (527 – 565 μ.Χ.).

Κατά τα χρόνια της εικονομαχίας χριστιανοί μετέφεραν στην Πάφο την αγία Κάρα του οσιομάρτυρος, που φυλάσσεται μέχρι σήμερα στην Ιερά Μονή της Χρυσορροϊατίσσης μέσα σε κομψή σιντεφένια θήκη.

Ἀπολυτίκιον 
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, ἐνδεδυμένος σοφέ, τὸ κράτος διέλυσας, τῆς ἀσεβείας στερρῶς. Ἐκλάμπων τοὶς θαύμασιν ὅθεν πεφοινιγμένος, ταὶς ροαὶς τῶν αἱμάτων. Κόνων Ὁσιομάρτυς, τὸν Δεσπότην δοξάζεις, τὸν παρέχοντα ἠμὶν διὰ σοῦ, χάριν καὶ ἔλεος.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΗΓΙΑΣΜΕΝΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

---

Η θεία λειτουργία που τελείται, αγαπητοί μου, κατά κανόνα την Τετάρτη και την Παρασκευή των εβδομάδων της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ονομάζεται προηγιασμένη.

Γιατί ονομάζεται έτσι, και για ποιο λόγο θεσπίσθηκε η λειτουργία αυτή, είνε ανάγκη νά εξηγήσουμε με λίγα απλά λόγια.

Για να τελεσθή η θεία λειτουργία, χρειάζεται άρτος και οίνος, ψωμί και κρασί. Χωρίς αυτά λειτουργία δεν γίνεται. Αυτά ο ιερεύς τα βάζει επάνω στην αγία τράπεζα· τον άρτο στο δισκάριο και τον οίνο στο άγιο ποτήριο.Το ψωμί και το κρασί μένουν έτσι μέχρι τέλους της λειτουργίας; Όχι. Μένουν κρασί και ψωμί μέχρι το σημείο εκείνο που ακούμε «Τα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν, κατά παν τα και διά πάντα» . Εκείνη τη στιγμή ο ιερεύς μέσα στο άγιο βήμα προσεύχεται, και οι Χριστιανοί έξω γονατιστοί προσεύχονται, και όλη η Εκκλησία παρακαλεί το Θεό, για να γίνη το θαύμα, το θαύμα των πιστών – εκείνοι πούδέν πιστεύουν, όσα και να τους πούμε, δεν παραδέχονται το θαύμα. Την ώρα που ο ιερεύς παρακαλεί και λέει «Μεταβαλών τω Πνεύματί σου τω αγίω» , την ώρα εκείνη το Πνεύμα το άγιο καταβαίνει, και το ψωμί γίνεται σώμα Χριστού και το κρασί γίνεται αίμα Χριστού . Αυτό είνε το θαύμα.

-Μα…, θα πη κάποιος ολιγόπιστος.Δεν έχει μα. Αν δεν έχης πίστι , μην πατάςστήν εκκλησία. Προτιμότερο να κάθεσαι στό σπίτι σου η στο καφφενείο, παρά να πας στήν εκκλησία χωρίς να πιστεύης.Την ώρα λοιπόν που γονατίζουμε, στο «Τα σα εκ των σων…» , γίνεται το μεγάλο θαύμα.

–Μα πως ; θα ρωτήσετε.

Σας ερωτώ κ᾿ εγώ· είνε το μόνο μυστήριο; Όσοι απορούν, πως γίνεται το ψωμί σώμα Χριστού και το κρασί αίμα Χριστού, τους απαντούμε, ότι δεν είνε αυτό το μόνο μυστήριο.

Όλη η ζωή είνε γεμάτη μυστήρια .

Αν πας λ.χ. σ᾿ ένα αμπέλι , τι βλέπεις; Ένα κούτσουρο και μία ρίζα. Η ρίζα τι κάνει; Ρουφάει νερό, και το νερό γίνεται σταφύλι, γίνεται κρασί . Ρωτήστε όποιον γεωπόνο θέλετε·πως η ρίζα της κληματαριάς παίρνει το νερόκαί το κάνει κρασί; Δεν μπορεί να μας εξηγήση. Ένα περιβόλι, έχει λεμονιές, πορτοκαλιές, μηλιές κ.τ.λ.. Τι τραβάνε οι ρίζες τους; Νερό ·και το νερό αυτό η λεμονιά το κάνει λεμόνι,η πορτοκαλιά πορτοκάλι, η μηλιά μήλο. Πώςγίνεται αυτό; Μυστήριο , δεν μπορείς να τόερμηνεύσης. Άνοιξε και τα σπλάχνα της γης· θα βρης κάρβουνο. Το κάρβουνο αυτό ζυμώνεται εκεί και γίνεται διαμάντι! Ε λοιπόν· αυτός πούπαίρνει το κάρβουνο και το κάνει διαμάντι,αυτός που παίρνει το νερό και το κάνει κρασί, αυτός που παίρνει το νερό και το κάνει λεμόνι η πορτοκάλι, αυτός μπορεί να πάρη εδώ το ψωμί και να το κάνη σώμα Χριστού και το κρασί να το κάνη αίμα Χριστού. Και αυτό το θαύμα γίνεται την ώρα που προσεύχεται ο ιερεύς. Πίστις χρειάζεται.

Πότε γίνεται το θαύμα; Στη θεία λειτουργία του ιερού Χρυσοστόμου και του μεγάλου Βασιλείου . Στη λειτουργία των προηγιασμένων δεν γίνεται μεταβολή, δεν γίνεται αυτότό θαύμα.

–Δεν γίνεται θαύμα; Τι λες;

Δεν γίνεται, γιατί έχει γίνει. Τα τίμια δώρα είνε ήδη αγιασμένα, είνε «προηγιασμένα» .Αυτά που έχουμε επάνω στην αγία τράπεζα,δεν γίνονται την ώρα αυτή σώμα και αίμα Χριστού, αλλά έχουν γίνει προηγουμένως. Πότε;Το Σάββατο η την Κυριακή , στην προηγουμέ-νη θεία λειτουργία, ο ιερεύς κρατάει τον αγιασμένο άρτο και τον φυλάει για την προηγιασμένη. Γι᾿ αυτό βλέπετε στις άλλες θείες λειτουργίες, στη μεγάλη είσοδο, όταν βγαίνειο ιερεύς και κρατάει τα άγια στο «Οι τα Χερουβίμ μυστικώς εικονίζοντες…» , δεν γονατίζουμε· γιατί δεν είνε ακόμα αγιασμένα. Ενώστήν προηγιασμένη από την πρώτη στιγμή είνε αγιασμένα όλα· γι᾿ αυτό όταν γίνεται η μεγάλη είσοδος και ψάλλουμε το «Νυν αι δυνάμεις των ουρανών…» , γονατίζουμε όλοι·διότι περνάει ο Χριστός. Αυτή είνε η διαφοράτής προηγιασμένης θείας λειτουργίας απότίς άλλες τις τέλειες θείες λειτουργίες.

–Μα, θα πήτε, γιατί να αγιάζωνται από την προηγουμένη θεία λειτουργία;

Υπάρχει ανάγκη . Διότι τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή μόνο Σάββατο και Κυριακή επιτρέπεται να γίνεται πλήρης θεία λειτουργία.

–Γιατί όχι και τις άλλες ημέρες της εβδομάδος;Διότι η θεία λειτουργία είνε πανήγυρις, είνε Πάσχα Κυρίου, είνε χαρμόσυνη εορτή. Καίεπειδή η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είνε πένθιμη περίοδος, δεν επιτρέπεται θεία λειτουρ-γία παρά μόνο Σάββατο και Κυριακή. –Αυτός μόνο είνε ο λόγος;Είνε και ο εξής. Όσοι ήθελαν να κοινωνή-σουν, έπρεπε να περιμένουν το Σάββατο καίτήν Κυριακή. Οι Χριστιανοί όμως των πρώτωναιώνων δεν μπορούσαν να μείνουν Δευτέρα,Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή χωρίς θεία κοινωνία.

Ήθελαν να κοινωνούν τακτικά, είχαν μεγάλο πόθο. Ο μέγας Βασίλειος λέει, ότι οι Χριστιανοί τότε κοινωνούσαν καίΤετάρτη και Παρασκευή και κάθε μέρα ακόμη. Γι᾿ αυτούς λοιπόν τους ζωντανούς Χριστιανούς, που είχαν ζήλο, η Εκκλησία ώρισε να γίνεται η προηγιασμένη θεία λειτουργίακαί να κοινωνούν οι πιστοί. Με την προηγιασμένη θεία λειτουργία δίδεται η ευκαιρίαστούς Χριστιανούς να κοινωνούν συχνά.Τώρα άλλαξαν τα χρόνια.

Οι Χριστιανοί ει νε τόσο ψυχροί και αδιάφοροι, που πολλοί κοινωνούν μια φορά το χρόνο , τη Μεγάλη Πέμπτη η τη νύχτα της Αναστάσεως η τα Χριστούγεννα. Μερικοί πάλι κοινωνούν δυό η τρεις φορές το χρόνο. Κάποιοι άλλοι σπάνιακοινωνούν.Η προηγιασμένη είνε μια απόδειξις, ότι η Εκκλησία μας προτρέπει να κοινωνούμε όσομπορούμε συχνότερα . Εμείς ποια συμβουλήνά δώσουμε στη σημερινή μας εποχή; Τίθεταιτό ερώτημα· να κοινωνούμε δύο η τρεις φορές την εβδομάδα, όπως οι πρώτοι Χριστιανοί;

Να κοινωνούμε πέντε και δέκα φορές τόχρόνο; Να κοινωνούμε μόνο το Πάσχα και τάΧριστούγεννα;Εμένα ρωτάτε; Ρωτήστε τον ιερό Χρυσόστομο· και ο,τι μας πη εκείνος, αυτό να κα-νουμε. Ρώτησαν πράγματι το Χρυσόστομο,που έκανε τη θεία Λειτουργία, και ο άγιος πατέρας τους απήντησε· «Είσαι έτοιμος; Κοινώνα κάθε μέρα . Δεν είσαι έτοιμος; ούτε τη Λαμπρή να μην κοινωνήσης· γιατί και ο Ιούδας κοινώνησε αλλά κολάστηκε».Αυτό είνε το μεγάλο ζήτημα· όχι πόσες φορές θα κοινωνούμε, αλλά πόσες φορές θα είμαστε έτοιμοι . Και γιατί να μην είμαστε έτοιμοι; Από μας εξαρτάται να ετοιμαστούμε .Βέβαια είμαστε αμαρτωλοί, έχουμε ακάθαρτη ψυχή, είμαστε ανάξιοι να πλησιάσουμε τη θεία κοινωνία. Αλλ᾿ υπάρχει τρόπος να καθαριστούμε. Δίπλα μας τρέχει το ποτάμι. Είμαστε ακάθαρτοι; ας πάμε να καθαριστούμε .Έρχεται Λαμπρή και θα πρέπη να είνε όλακαθαρά· τα ποτήρια, τα τζάμια, τα παράθυρα,τα έπιπλα… Τα πάντα καθαρά, και η καρδιάμας να είνε ακάθαρτη; Όπως οι νοικοκυρέςέχουν μεγάλη φροντίδα για το σπίτι, έτσι νάφροντίσουμε όλοι να καθαρίσουμε και την ψυχή μας από τις αμαρτίες. Πλυντήριο και ποτάμι που καθαρίζει είνε η μετάνοια και ηιερά εξομολόγησις. Στην εξομολόγησι να πάμε όλοι· και ο πιο άγιος ακόμα να περάση από ιερά εξομολόγησι, να καθαριστή· και όταν είνε καθαρός, τότε να προσέλθη στη θεία κοινωνία.

Η θεία κοινωνία, γι᾿ αυτόν που ετοιμάστηκε, θα είνε ζωή, θα είνε απόλαυσις, θα είνε φάρμακο, θα είνε αυτός ο Χριστός στην καρδιά του.

Αυτά, αγαπητοί μου, είχα να σας πω ως προς τα προηγιασμένα άγια δώρα.

Συνεπώς, όσοι από σας κάνατε τη θυσία να νηστέψετε σήμερα, όσοι έχετε προετοιμαστήκαί εξομολογηθή τα αμαρτήματά σας, όσοι αισθάνεστε το Χριστό μέσα στην καρδιά σας,να πλησιάσετε τώρα που θα βγη το άγιο ποτήριο και να κοινωνήσετε. Οι άλλοι δεν πρέπει να κοινωνήσουν, αλλά να φροντίσουν να τακτοποιήσουν τον εαυτό τους, να πλύνουνμέ την εξομολόγησι τα ακάθαρτα που έχουν μέσα στην ψυχή τους, και έτσι καθαροί πλέον να πλησιάσουν τα άγια των αγίων και να εορτάσουν τα πάνσεπτα πάθη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και την ένδοξο ανάστασί του· αμήν.

(†) επίσκοπος Αυγουστίνος-

ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ

---

Διαβάζουμε στην Σοφία Σειράχ: «ο εξουθενών τα ολίγα κατά μικρόν πεσείται» (Σοφ. Σειρ. ιθ 1). Αυτός που καταφρονεί τα μικρά αμαρτήματα πέφτει σύντομα και στα μεγάλα.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στο πνευματικότατο βιβλίο του Πνευματικά Γυμνάσματα (Μελέτη ΙΔ ) αναπτύσσει με πολλά επιχειρήματα πόσο μεγάλη ζημιά προξενούν τα λεγόμενα ελαφρά η μικρά η συγγνωστά αμαρτήματα.

Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι, επισημαίνει ο Άγιος, με ελαφρά συνείδηση δικαιολογούν πολλές παρεκκλίσεις τους από το θέλημα του Θεού, λέγοντας, δεν είναι τίποτε που είπα ένα μικρό ψεματάκι, δεν είναι τίποτε…, που αστειεύθηκα, που κάπνισα, που θύμωσα, που είπα πειρακτικούς λόγους εις βάρος του αδελφού μου, που έφαγα περισσότερο απ’ όσο χρειαζόταν και παραγέμισα το στομάχι μου.

Η Αγία Γραφή μας βεβαιώνει ρητώς ότι και για τους αργούς λόγους θα δώσουμε λόγο στο Θεό (βλ. Ματθ. ιβ 36)· και για την εμπεπλησμένη γαστέρα και για τους γέλωτες θα δώσουμε λόγο στο Θεό (βλ. Λουκ. ς 25). Αν πούμε λόγου χάριν ψέματα, είτε μικρά είναι είτε μεγάλα, αμαρτάνουμε ενώπιον του Θεού. Μικρά ονομάζονται χάριν διακρίσεως, για να ξεχωρίζουν από τα θανάσιμα. Μια λίμνη ονομάζεται μικρή, όταν συγκρίνεται με τον ωκεανό. Αλλά αυτή καθ’ εαυτήν δεν είναι μικρή. Έχει χιλιάδες και εκατομμύρια κυβικά νερού. Άρα όλα τα αμαρτήματα έχουν το βάρος τους, είτε μικρά ονομάζονται είτε μεγάλα.

Μας ζημιώνουν λοιπόν και τα λεγόμενα ελαφρά η μικρά αμαρτήματα. Πρωτίστως διότι ασχημίζουν την ψυχή, την στερούν από την αφθονία της θείας Χάριτος, ψυχραίνουν τη θερμότητα της αγάπης της προς τον Θεό, εξασθενίζουν τις νοερές δυνάμεις της, αδυνατίζουν τις καλές συνήθειές της. Μειώνουν λόγου χάριν τα ψέματα είτε μικρά είναι είτε μεγάλα τον ενθουσιασμό για τους αγώνες της ευσεβείας, συνηθίζουν τη θέληση να κλίνει με ευκολία προς το κακό, ξηραίνουν τα δάκρυα από τους οφθαλμούς.

-Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στην Ομιλία του «Εις τον Στ Ψαλμόν» παρατηρεί: «Αν απ’ την αρχή εξαλείψουμε τα μικρά, δεν θα ακολουθήσουν τα μεγάλα. Εκείνος που φροντίζει να μη βρίζει, δεν θα μάθει ούτε να φιλονικεί. Εκείνος που κατόρθωσε ν’ αγαπά, δεν θα έχει εχθρό. Εκείνος που δεν έχει εχθρό κι εκδηλώνει την αγάπη του, θα κατορθώση όλη γενικά την αρετή. Ας μη παραμελούμε λοιπόν τα πρώτα, για να μη προχωρούν προς τα μεγαλύτερα τα κακά. Ο Ιούδας, εάν καταπολεμούσε την αγάπη προς τα χρήματα, δεν θα ήταν δυνατόν να φτάση στην ιεροσυλία. Εάν συγκρατούσε αυτήν, δεν θα ήταν δυνατόν να προχωρήση στο αποκορύφωμα των κακών. Για τούτο κι ο Χριστός δεν απαγορεύει μόνο την πορνεία ούτε τη μοιχεία, αλλά και το ακόλαστο βλέμμα (Ματθ. 5, 28), αποκόπτοντας από κάτω τη ρίζα, ώστε να είναι και ευκολώτερο να υπερνικήση κανείς την κακία.

-Στο βιβλίο «Σελίδες ημερολογίου» † Μελετίου Μητρ. Νικοπόλεως αναφέρεται: «Ένας πλούσιος άνθρωπος, μια παλαιότερη εποχή, έβγαλε αγγελία ότι ζητούσε ένα νέο, να οδηγεί το αμάξι του· με καλό μισθό.

Παρουσιάστηκαν τρεις νέοι, διεκδικώντας την θέση.

Τους κάλεσε και τους τρεις μαζί, και τους θέτει το ερώτημα:

–Πόσο κοντά σε λάκκο, σε ένα χαντάκι, μπορείς να οδηγείς το αμάξι με σιγουριά;

Λέει ο πρώτος:

–Εγώ, Ένα πόδι! Και πολύ πάει!

Λέει ο δεύτερος:

–Εγώ, Πέντε δάχτυλα! Και πολύ είναι!

Ρωτάει τον τρίτο:

–Εσύ τι λες;

Απάντησε ο τρίτος:

–Όσο πιο μακριά, τόσο πιο καλά.

Και ο άνθρωπός μας προσέλαβε τον τρίτο!…

Γιατί ήθελε καλύτερα, να το έχη σίγουρο ότι εξακολουθεί να ζη, παρά να έχη αρχιτσαχπίνη οδηγό, και κάθε ημέρα να κινδυνεύει.

-Ο Απόστολος Παύλος συμβουλεύει τους Κορινθίους: «Ο δοκών εστάναι βλεπέτω μη πέση» (Α Κορ. ι 12). Μη πιστέψετε ποτέ, ότι είσαστε ακλόνητοι στην πίστη και στην υπακοή στο θέλημα του Θεού. Όποιος «το παίζει» ακλόνητος, ας προσέχη μη πέση!

Γι’ αυτό, κρατάτε αποστάσεις από τις αφορμές της αμαρτίας. Μη περπατάτε άκρη-άκρη στον γκρεμό. Μη παριστάνετε τα «παλληκάρια».

Δεν ήταν ανόητοι οι άγιοι, που περπατούσαν, όσο μπορούσαν πιο μακριά από τους γκρεμούς της φιληδονίας, της φιλαργυρίας και της φιλοδοξίας.

Κράτα και συ αποστάσεις από τέτοια «χαντάκια». Ταπεινώσου. Γνώρισε την αδυναμία σου. Και περιφρούρησε τον εαυτό σου. Ο Θεός στους ταπεινούς δίνει τη χάρη Του. Και τους προστατεύει.

Αντίθετα παίρνει την χάρη Του από τους «πεποιθότας εαυτοίς» (Λουκ. ιη 9). Και επιτρέπει να πέσουν. Για να ξυπνήσουν. Να συν­ετισθούν. Και να ταπεινωθούν. Και να καταλάβουν, ότι: Όσο πιο μακριά από τις αφορμές των πτώσεων στην αμαρτία, τόσο πιο καλά!

-Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός μας προτείνει πως να καταργήσουμε τα πάθη.

Η κατάργηση των οκτώ παθών ας γίνεται με τον εξής τρόπο:

Με την εγράτεια καταργείται η γαστριμαργία.

Με το θείο πόθο και την επιθυμία των μελλόντων αγαθών καταργείται η πορνεία.

Με την συμπάθεια προς τους φτωχούς καταργείται η φιλαργυρία.

Με την αγάπη και την καλωσύνη προς όλους καταργείται η οργή.

Με την πνευματική χαρά καταργείται η κοσμική λύπη.

Με την υπομονή, την καρτερία και την ευχαριστία προς τον Θεό καταργείται η ακηδία.

Με την κρυφή εργασία των αρετών και την συνεχή προσευχή με συντριβή καρδιάς, καταργείται η κενοδοξία.

Με το να μη κρίνη κανείς τον άλλο η να τον εξευτελίζη, όπως έκανε ο αλαζόνας Φαρισαίος, αλλά να νομίζη τον εαυτό του τελευταίο από όλους, καταργείται η υπερηφάνεια.

Έτσι λοιπόν, αφού ελευθερωθή ο νους από τα παραπάνω πάθη και ανυψωθή στο Θεό, ζη από εδώ τη μακάρια ζωή και δέχεται τον αρραβώνα του Αγίου Πνεύματος. Και όταν φύγη από εδώ, έχοντας απάθεια και αληθινή γνώση, στέκεται μπροστά στο φως της Αγίας Τριάδας και καταφωτίζεται μαζί με τους αγίους αγγέλους στους απέραντους αιώνες.

Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

Η νηστεία ενισχύει την προσευχή. Γίνεται φτερό στην πορεία της προς τον ουρανό. Είναι μητέρα της υγείας, παιδαγωγός της νιότης, στολίδι των γηρατειών. Είναι συνοδοιπόρος των ταξιδιωτών και ασφάλεια των συγκατοίκων.

Ο άνδρας δεν αμφιβάλλει καθόλου για τη συζυγική πίστη της γυναίκας του, όταν τη βλέπει να συζεί με τη νηστεία. Η γυναίκα δεν λιώνει από ζήλεια, όταν βλέπει τον άνδρα της να νηστεύει.

Ποιος ζημιώθηκε ποτέ από τη νηστεία; Υπολόγισε την οικονομική κατάσταση του σπιτιού σου σε μια μέρα νηστείας. Υπολόγισέ την και σε μια συνηθισμένη μέρα. Θα διαπιστώσεις έτσι εύκολα, πόσο μεγάλο κέρδος έχεις με τη νηστεία.

Σκέψου πως ακόμα και οι εφοριακοί αφήνουν τους φορολογουμένους να ζήσουν λίγο καιρό ήσυχοι και ανενόχλητοι. Ας επιτρέψει λοιπόν και η σάρκα μια μικρή ανάπαυλα στο στόμα. Ας κάνει μια μικρή ανακωχή αυτή, που, όταν χορτάσει, φιλοσοφεί γύρω από την εγκράτεια, ενώ, όταν πεινάσει, ξεχνάει όσα δέχτηκε πριν.

Όποιος νηστεύει, δεν έχει ανάγκη από δάνεια ούτε χρειάζεται να πληρώνει τόκους. Η νηστεία γίνεται αφορμή να ευφραίνεται ο άνθρωπος. Γιατί όπως η δίψα κάνει γλυκό το πιοτό και η πείνα ευχάριστο το τραπέζι, έτσι και η νηστεία κάνει απολαυστικά τα φαγητά.

Αν θέλεις λοιπόν να ‘ναι ευχάριστο το τραπέζι σου, δέξου την αλλαγή της νηστείας. Αν όμως είσαι πάντα κυκλωμένος από πλούσια φαγητά, αδικείς τον εαυτό σου, γιατί εξαφανίζεις την απόλαυση με την άμετρη φιληδονία.

Τίποτα δεν υπάρχει, που να μην περιφρονηθεί με τη συνεχή απόλαυσή του. Ενώ, αντίθετα, συχνά επιθυμούμε εκείνα τα φαγητά, που σπάνια γευόμαστε. Γι’ αυτό και ο Δημιουργός μας επινόησε την ποικιλία στη ζωή μας, ώστε να νιώθουμε την απόλαυση όλων των αγαθών Του.

Παρατήρησε τί συμβαίνει στη φύση: Ο ήλιος δεν είναι λαμπρότερος μετά τη νύχτα; Ο ύπνος δεν είναι γλυκύτερος μετά την αγρυπνία; Η υγεία δεν είναι περισσότερο επιθυμητή μετά τη δοκιμασία της αρρώστιας; Έτσι και το τραπέζι γίνεται περισσότερο ευχάριστο μετά τη νηστεία. Αυτό μάλιστα ισχύει για όλους. Και για τους πλουσίους, που έχουν άφθονα φαγητά, και για τους φτωχούς, που διαθέτουν λιγότερη τροφή.

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ "ΚΥΡΙΕ ΚΑΙ ΔΕΣΠΟΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ"

Alexander Schmemann

Ἀνάμεσα σ’ ὅλες τίς προσευχὲς καὶ τοὺς ὕμνους τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς μία σύντομη προσευχὴ μπορεῖ νά ὀνομαστεῖ ἡ προσευχὴ τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς. Ἡ Παράδοση τὴν ἀποδίδει σ’ ἕναν ἀπὸ τοὺς μεγάλους δασκάλους τῆς πνευματικῆς ζωῆς, τὸν ἅγιο Ἐφραὶμ τὸ Σύρο…

Τούτη ἡ προσευχὴ λέγεται δύο φορὲς στό τέλος κάθε ἀκολουθίας τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς ἀπὸ τή Δευτέρα ὡς τὴν Παρασκευὴ (δέν τή λέμε τὸ Σάββατο καὶ τὴν Κυριακή, ὅπως θὰ δοῦμε καὶ πιὸ κάτω, γιατὶ οἱ ἀκολουθίες αὐτές τίς δύο μέρες δέν ἔχουν τὸ τυπικὸ τῆς Σαρακοστῆς). Τὴν πρώτη φορὰ λέγοντας τὴν προσευχὴ κάνουμε μία μετάνοια σὲ κάθε αἴτηση. Ἔπειτα κάνουμε δώδεκα μετάνοιες λέγοντας: «ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλόν». Ὁλόκληρη ἡ προσευχὴ ἐπαναλαμβάνεται μὲ μία τελικὴ μετάνοια στό τέλος τῆς προσευχῆς.

Γιατὶ αὐτὴ ἡ σύντομη καὶ ἁπλὴ προσευχὴ κατέχει μία τόσο σημαντικὴ θέση στήν ὅλη λατρεία τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς; Διότι ἀπαριθμεῖ, μ’ ἕνα μοναδικὸ τρόπο, ὅλα τὰ ἀρνητικὰ καὶ τὰ θετικὰ στοιχεῖα τῆς μετανοίας καὶ ἀποτελεῖ, θὰ λέγαμε, ἕνα «κανόνα ἐλέγχου» τοῦ προσωπικοῦ μας ἀγῶνα στήν περίοδο τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς. Αὐτὸς ὁ ἀγῶνας σκοπεύει πρῶτα ἀπ’ ὅλα στήν ἀπελευθερώσή μας ἀπὸ μερικὲς βασικὲς πνευματικὲς ἀσθένειες πού διαμορφώνουν τή ζωή μας καὶ μᾶς κάνουν πραγματικὰ ἀνίσχυρους ἀκόμα καὶ γιά νά κάνουμε ἀρχὴ στροφῆς στόν Θεό.

Ἡ βασικὴ ἀσθένεια εἶναι ἡ ἀργία. Εἶναι ἡ παράξενη ἐκείνη τεμπελιὰ καὶ ἡ παθητικότητα ὁλόκληρης τῆς ὕπαρξής μας ποὺ πάντα μᾶς σπρώχνει πρὸς τὰ «κάτω» μᾶλλον, παρὰ πρὸς τὰ «πάνω» καί πού διαρκῶς μᾶς πείθει ὅτι δέν εἶναι δυνατὸ ν’ ἀλλάξουμε καὶ ἑπομένως δὲν χρειάζεται νά ἐπιθυμοῦμε τὴν ἀλλαγή. Εἶναι ἕνας βαθιὰ ῥιζωμένος κυνισμὸς πού σὲ κάθε πνευματικὴ πρόκληση ἀπαντάει μὲ τὸ «γιατί;» καὶ καταντάει τή ζωή μας μία ἀπέραντη πνευματική φθορά. Αὐτὴ εἶναι ἡ ῥίζα ὅλης τῆς ἁμαρτίας γιατὶ δηλητηριάζει κάθε πνευματικὴ ἐνεργητικότητα στήν πιὸ βαθιὰ της πηγή.

Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς «ἀργίας», εἶναι ἡ λιποψυχία. Εἶναι μία κατάσταση δειλίας πού ὅλοι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας τή θεώρησαν ὡς τὸν μεγαλύτερο κίνδυνο τῆς ψυχῆς. Ἡ λιποψυχία, ἡ ἀποθάρρυνση, εἶναι ἡ ἀνικανότητα τοῦ ἀνθρώπου νά βλέπει καθετὶ καλὸ ἢ θετικό! Εἶναι ἡ ἀναγωγὴ τῶν πάντων στόν ἀρνητισμὸ καὶ στήν ἀπαισιοδοξία. Εἶναι στ’ ἀλήθεια μία δαιμονικὴ δύναμη μέσα μας, γιατὶ ὁ Σατανᾶς εἶναι βασικὰ ἕνας ψεύτης. Ψιθυρίζει ψευτιὲς στόν ἀνθρωπο γιά τὸν Θεὸ καὶ γιά τὸν κόσμο· γεμίζει τή ζωή μὲ σκοτάδι καὶ ἀρνητισμό. Ἡ λιποψυχία εἶναι ἡ αὐτοκτονία τῆς ψυχῆς, γιατὶ ὅταν ὁ ἄνθρωπος κατέχεται ἀπ’ αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀνίκανος νά δεῖ τὸ φῶς καὶ νά τὰ ἐπιθυμήσει.

Πνεῦμα φιλαρχίας! φαίνεται παράξενο πώς ἡ ἀργία καὶ ἡ λιποψυχία εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνα πού γεμίζουν τή ζωή μας μὲ τὸν πόθο τῆς φιλαρχίας. Μολύνοντας ὅλη μας τὴν τοποθέτηση ἀπέναντι στή ζωή, κάνοντάς την ἄδεια καὶ χωρὶς νόημα, μᾶς σπρώχνουν ν’ ἀναζητήσουμε ἀντιστάθμισμα σὲ μία ῥιζικὰ λανθασμένη στάση ἀπέναντι στά ἄλλα πρόσωπα. Ἂν ἡ ζωή μου δέν εἶναι προσανατολισμένη πρὸς τὸν Θεό, ἂν δέν σκοπεύει σὲ αἰώνιες ἀξίες, ἀναπόφευκτα θὰ γίνει ἐγωιστικὴ καὶ ἐγωκεντρική, πρᾶγμα πού σημαίνει ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι γίνονται τὰ μέσα γιά τή δική μου αὐτοϊκανοποίηση. Ἂν ὁ Θεὸς δέν εἶναι ὁ «Κύριος καὶ Δεσπότης τῆς ζωῆς μου», τότε τὸ ἐγώ μου γίνεται ὁ κύριος καὶ δεσπότης μου, γίνεται τὸ ἀπόλυτο κέντρο τοῦ κόσμου μου καὶ ἀρχίζω νά ἐκτιμῶ καθετὶ μὲ βάση τὶς δικές μου ἀνάγκες, τὶς δικές μου ἰδέες, τὶς δικές μου ἐπιθυμίες καὶ τὶς δικές μου κρίσεις.

Ἔτσι ἡ ἐπιθυμία τῆς φιλαρχίας γίνεται ἡ βασική μου ἁμαρτία στίς σχέσεις μὲ τίς ἄλλες ὑπάρξεις, γίνεται μία ἀναζήτηση ὑποταγῆς τους σὲ μένα. Δέν εἶναι πάντοτε ἀπαραίτητο νά ἐκφράζεται ἡ φιλαρχία μου σὰν ἔντονη ἀνάγκη νά διατάζω καὶ νά κηδεμονεύω τοὺς «ἄλλους». Μπορεῖ ἐπίσης νά ἐκφράζεται καὶ σὰν ἀδιαφορία, περιφρόνηση, ἔλλειψη ἐνδιαφέροντος, φροντίδας καὶ σεβασμοῦ. Καὶ εἶναι ἀκριβῶς ἡ «ἀργία», μαζὶ μὲ τή «λιποψυχία» πού ἀπευθύνονται αὐτή τή φορά πρὸς τοὺς ἄλλους. Ἔτσι συμπληρώνεται ἡ πνευματικὴ αὐτοκτονία μὲ τὴν πνευματικὴ δολοφονία.

Τέλος εἶναι ἡ ἀργολογία. Ἀπ’ ὅλα γενικὰ τὰ δημιουργήματα μόνον ὁ ἄνθρωπος προικίστηκε μὲ τὸ χάρισμα τοῦ λόγου. Ὅλοι οἱ Πατέρες βλέπουν σ’ αὐτὸ τὸ χάρισμα τὴν ἀκριβῆ «σφραγῖδα» τῆς Θείας εἰκόνας στόν ἄνθρωπο, γιατὶ ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς ἀποκαλύφτηκε σὰν Λόγος (Ἰωάν. 1,1). Ἀλλὰ ὄντας ὁ λόγος τὸ ὕψιστο δῶρο, εἶναι καὶ ὁ ἰσχυρότερος κίνδυνος. Ὅπως εἶναι ἡ κυρίαρχη ἔκφραση τοῦ ἀνθρώπου, τὸ μέσο γιά τὴν προσωπικὴ του πλήρωση, γιά τὸν ἴδιο λόγο, εἶναι καὶ τὸ μέσο γιά τὴν πτώση του, γιά τὴν αὐτοκαταστροφὴ του, γιά τὴν προδοσία καὶ τὴν ἁμαρτία. Ὁ λόγος σώζει καὶ ὁ λόγος σκοτώνει, ὁ λόγος ἐμπνέει καὶ ὁ λόγος δηλητηριάζει. Ὁ λόγος εἶναι τὸ μέσο τῆς Ἀλήθειας ἀλλὰ εἶναι καὶ μέσο γιά τὸ δαιμονικὸ ψέμα. Ἔχοντας μία βασικὰ θετικὴ δύναμη ὁ λόγος, ἔχει ταυτόχρονα καὶ μία τρομακτικὰ ἀρνητική. Ὁ λόγος, δηλαδὴ, δημιουργεῖ θετικὰ ἢ ἀρνητικά. Ὅταν ἀποσπᾶται ἀπὸ τή Θεία καταγωγή καὶ τὸ Θεῖο σκοπὸ του γίνεται ἀργολογία. Ἐνισχύει τὴν ἀργία, τή λιποψυχία καὶ τή φιλαρχία καὶ μετατρέπει τή ζωή σὲ κόλαση. Γίνεται ἡ κυρίαρχη δύναμη τῆς ἁμαρτίας.

Αὐτὰ τὰ τέσσερα σημεῖα εἶναι οἱ ἀρνητικοὶ «στόχοι» τῆς μετανοίας. Εἶναι τὰ ἐμπόδια πού πρέπει νά μετακινηθοῦν. Ἀλλὰ μόνον ὁ Θεὸς μπορεῖ νά τὰ μετακινήσει. Ἀκριβῶς γι’ αὐτὸ καὶ τὸ πρῶτο μέρος τῆς προσευχῆς αὐτῆς εἶναι μία κραυγὴ ἀπὸ τὰ βάθη τῆς καρδίας τοῦ ἀβοήθητου ἀνθρώπου. Στή συνέχεια ἡ προσευχὴ κινεῖται στούς θετικοὺς σκοποὺς τῆς μετανοίας πού πάλι εἶναι τέσσερις.

Σωφροσύνη! Ἂν δέν περιορίσουμε – πρᾶγμα πού συχνὰ καὶ πολὺ λαθεμένα γίνεται – τὴν ἔννοια τῆς λέξης «σωφροσύνη» μόνο στή σαρκικὴ σημασία της, θὰ μποροῦσε νά γίνει κατανοητὴ σὰν τό θετικὸ ἀντίστοιχο τῆς λέξης «ἀργία». «Ἀργία» πρῶτα ἀπ’ ὅλα, εἶναι ἡ ἀδράνεια, τὸ σπάσιμο τῆς διορατικότητας καὶ τῆς ἐνεργητικότητάς μας, ἡ ἀνικανότητα νά βλέπουμε καθολικά, σφαιρικά. Ἑπομένως αὐτὴ ἡ ὁλότητα εἶναι τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο ἀπὸ τὴν ἀδράνεια. Ἂν συνηθίζουμε μὲ τή λέξη σωφροσύνη νά ἐννοοῦμε τὴν ἀρετὴ τὴν ἀντίθετη ἀπὸ τή σαρκική διαφθορά εἶναι γιατὶ ὁ διχασμένος χαρακτῆρας μας, πουθενὰ ἀλλοῦ δέν φαίνεται καλύτερα παρὰ στή σαρκικὴ ἐπιθυμία, ποὺ εἶναι ἀλλοτρίωση τοῦ σώματος ἀπὸ τή ζωή καὶ τὸν ἔλεγχο τοῦ πνεύματος. Ὁ Χριστὸς ἐπαναφέρει τὴν «ὁλότητα» (τή σωφροσύνη) μέσα μας καὶ τὸ κάνει αὐτό ἀποκαθιστώντας τὴν ἀληθινὴ κλίμακα τῶν ἀξιῶν, μὲ τὸ νά μᾶς ὁδηγεῖ πίσω στόν Θεό.

Ὁ πρῶτος καὶ ὑπέροχος καρπὸς τῆς σωφροσύνης εἶναι ἡ ταπεινοφροσύνη. Ἤδη ἔχουμε μιλήσει γι’ αὐτή. Πάνω ἀπ’ ὅλα εἶναι ἡ νίκη τῆς ἀλήθειας μέσα μας, ἡ ἀπομάκρυνση τοῦ ψεύδους μέσα στό ὁποῖο συνήθως ζοῦμε. Μόνη ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι ἄξια τῆς ἀλήθειας! μόνο μ’ αὐτὴ, δηλαδὴ, μπορεῖ κανεὶς νά δεῖ καὶ νά δεχτεῖ τὰ πράγματα ὅπως εἶναι καὶ ἔτσι νά δεῖ τὸν Θεό, τὸ μεγαλεῖο Του, τὴν καλοσύνη Του καὶ τὴν ἀγάπη Του στό καθετί. Νά γιατί, ὅπως ξέρουμε, ὁ Θεὸς «ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν».

Μετὰ τή σωφροσύνη καὶ τὴν ταπεινοφροσύνη, κατὰ φυσικὸ τρόπο, ἀκολουθεῖ ἡ ὑπομονή. Ὁ «φυσικὸς» ἢ «πεπτωκὼς» ἄνθρωπος εἶναι ἀνυπόμονος, γιατὶ εἶναι τυφλὸς γιά τὸν ἑαυτὸ του, καὶ βιαστικὸς στό νά κρίνει καὶ νά καταδικάσει τοὺς ἄλλους. Μὲ διασπασμένη, ἀτελῆ καὶ διαστρεβλωμένη γνώση τῶν πραγμάτων πού ἔχει, μετράει τὰ πάντα μὲ βάση τὶς δικὲς του προτιμήσεις καὶ τὶς δικὲς του ἰδέες. Ἀδιαφορεῖ γιά τὸν καθένα γύρω του ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἑαυτὸ του, θέλει ἡ ζωὴ του νά εἶναι πετυχημένη τώρα, αὐτὴ τή στιγμή. Ὑπομονή, βέβαια, εἶναι μία ἀληθινὰ θεϊκὴ ἀρετή. Ὁ Θεὸς εἶναι ὑπομονετικὸς ὄχι γιατὶ εἶναι «συγκαταβατικὸς», ἀλλὰ γιατὶ βλέπει τὸ βάθος ὅλων τῶν πραγμάτων, γιατὶ ἡ ἐσωτερικὴ πραγματικότητά τους, τὴν ὁποία ἐμεῖς μὲ τὴν τυφλότητά μας δέν μποροῦμε νά δοῦμε, εἶναι ἀνοιχτὴ σ’ Αὐτόν. Ὄσο πιὸ κοντὰ ἐρχόμαστε στόν Θεὸ τόσο περισσότερο ὑπομονετικοὶ γινόμαστε καὶ τόσο πιὸ πολὺ ἀντανακλοῦμε αὐτὴ τὴν ἀπέραντη ἐκτίμηση γιά ὅλα τὰ ὄντα, πρᾶγμα πού εἶναι ἡ κύρια ἰδιότητα τοῦ Θεοῦ.

Τέλος, τὸ ἀποκορύφωμα καὶ ὁ καρπὸς ὅλων τῶν ἀρετῶν, κάθε καλλιέργειας καὶ κάθε προσπάθειας, εἶναι ἡ ἀγάπη. Αὐτὴ ἡ ἀγάπη πού, ὅπως ἔχουμε πεῖ, μπορεῖ νά δοθεῖ μόνο ἀπὸ τὸν Θεό, εἶναι τὸ δῶρο πού ἀποτελεῖ σκοπὸ γιά κάθε πνευματικὴ προετοιμασία καὶ ἄσκηση.

Ὅλα αὐτὰ συγκεφαλαιώνονται στήν τελικὴ αἴτηση τῆς προσευχῆς τοῦ Ἁγίου Ἐφραὶμ μὲ τὴν ὁποία ζητᾶμε: «…δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμά πταίσματα καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου…». Ἐδῶ τελικὰ δέν ὑπάρχει παρὰ μόνο ἕνας κίνδυνος: ἡ ὑπερηφάνεια. Ὑπερηφάνεια εἶναι ἡ πηγὴ τοῦ κακοῦ καὶ ὅλο τὸ κακὸ εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια. Παρ’ ὅλα αὐτὰ δέν εἶναι ἀρκετὸ γιά μένα νά βλέπω τὰ «ἐμά πταίσματα» γιατὶ ἀκόμα καὶ αὐτὴ ἡ φαινομενικὴ ἀρετὴ μπορεῖ νά μετατραπεῖ σὲ ὑπερηφάνεια. Τὰ πατερικὰ κείμενα εἶναι γεμάτα ἀπὸ προειδοποιήσεις γιά τὴν ὕπουλη μορφὴ ψευτοευσεβείας, ἡ ὁποία, στήν πραγματικότητα μὲ τὸ κάλυμμα τῆς ταπεινοφροσύνης καὶ τῆς αὐτομεμψίας, μπορεῖ νά ὁδηγήσει σὲ μία πραγματικὰ δαιμονικὴ ὑπερηφάνεια. Ἀλλὰ, ὅταν βλέπουμε τὰ δικὰ μας σφάλματα καὶ δέν κατακρίνουμε τοὺς ἀδελφοὺς μας, ὅταν μὲ ἄλλα λόγια, ἡ σωφροσύνη, ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ ἀγάπη γίνονται ἕνα σὲ μᾶς, τότε καὶ μόνο τότε ὁ αἰώνιος ἐχθρὸς – ἡ ὑπερηφάνεια – θ’ ἀφανιστεῖ μέσα μας.

Μετὰ ἀπὸ κάθε αἴτηση στήν προσευχὴ τούτη κάνουμε μία μετάνοια (γονυκλισία). Οἱ μετάνοιες δέν περιορίζονται στήν προσευχὴ τοῦ Ἁγίου Ἐφραὶμ, ἀλλὰ ἀποτελοῦν ἕνα ἀπὸ τὰ ξεχωριστὰ χαρακτηριστικὰ ὁλόκληρης τῆς λατρείας τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς. Ἐδῶ, πάντως, τὸ νόημά τους ἀποκαλύπτεται περισσότερο ἀπ’ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ.

Στή συνεχή καὶ δύσκολη προσπάθεια τῆς πνευματικῆς ἀνάρρωσης, ἡ Ἐκκλησία δέν ξεχωρίζει τὴν ψυχὴ ἀπὸ τὸ σῶμα. Ὁ ὅλος ἄνθρωπος ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὸν Θεό· ὁ ὅλος ἄνθρωπος πρέπει νά ἀνορθωθεῖ, ὁ ὅλος ἄνθρωπος πρέπει νά γυρίσει. Ἡ καταστροφὴ τῆς ἁμαρτίας ὑπάρχει ὅταν νικάει ἡ σάρκα – τὸ ζωῶδες, τὸ παράλογο, ἡ σαρκικὴ ἐπιθυμία μέσα μας – τό πνευματικὸ καὶ τὸ θεῖο. Ἀλλὰ τό σῶμα εἶναι δοξασμένο, τὸ σῶμα εἶναι ἅγιο, τόσο ἅγιο πού ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς «σὰρξ ἐγένετο». Ἡ σωτηρία καὶ ἡ μετάνοια, ἑπομένως, δέν εἶναι ἡ περιφρόνηση τοῦ σώματος οὔτε ἡ παραμέλησή του, ἀλλὰ εἶναι ἀποκατάσταση τοῦ σώματος στήν πραγματικὴ του λειτουργικότητα πού εἶναι ἡ ἔκφραση καὶ ἡ ζωὴ τοῦ πνεύματος, ὁ ναὸς τῆς ἀνεκτίμητης ἀνθρώπινης ψυχῆς.

Ἡ χριστιανικὴ ἀσκητικὴ εἶναι ἀγῶνας ὄχι κατὰ, ἀλλὰ ὑπὲρ τοῦ σώματος. Γι’ αὐτὸ τὸ λόγο ὁ ὅλος ἄνθρωπος – ψυχὴ καὶ σῶμα – μετανοεῖ. Τὸ σῶμα παίρνει μέρος στήν προσευχὴ τῆς ψυχῆς καθὼς αὐτὴ προσεύχεται μέσα στό σῶμα καὶ διὰ τοῦ σώματος. Ἔτσι οἱ γονυκλισίες, τὰ «ψυχοσωματικὰ» δείγματα τῆς μετάνοιας, τῆς ταπεινοφροσύνης, τῆς λατρείας καὶ τῆς ὑπακοῆς, εἶναι μία ἱεροτελεστία κατ’ ἐξοχὴν τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς.