Ίσως να μην υπάρχει πιο συγκινητικός θρύλος στην Κάρπαθο, που να μιλά για ένα μεγάλο θαύμα και ταυτόχρονα να αποδεικνύει την πίστη, την αγάπη και την υπομονή μιας μάνας, από αυτόν της Παναγίας της Λαρνιώτισσας!
Μέσα από αφηγήσεις, στις ώρες μιας αποσπερίας, ίσως οι πιο παλιοί να έχουν ακούσει την ιστορία, αλλά για τους νεότερους, υπάρχει η ευκαιρία να τη διαβάσουν και να τη διδαχτούν από το βιβλίο του Μανώλη Κασσώτη «Η Βαγγελίστρα της Καρπάθου και εξωκλήσια της περιοχής», από τις εκδόσεις apella nota, το 2008.
Η ιστορία της Λαρνιώτισσας και το μεγάλο θαύμα της Παναγίας χάνεται μέσα στους αιώνες!
Τρεις άνθρωποι έχουν κομβικό ρόλο στο μεγάλο θάμα που γράφει ο Μανώλης Κασσώτης. Ο Βασιλής του Μανιά, μια Μενετιάτισσα μάνα, που δε θα μάθουμε ποτέ το όνομα της κι ο γιος αυτής της γυναίκας. Μικρό αγόρι τον άρπαξαν σε κάποια από τις επιδρομές τους πειρατές και τον έκαμαν σκλάβο!
Και στους τρεις, κάποιο Σάββατο πριν από 4-5 αιώνες, εμφανίστηκε, τους μίλησε η Παναγία και τους οδήγησε στο σημείο που σήμερα βρίσκεται η εκκλησία που γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου.
Η Παναγία οδήγησε τη μάνα και τον Βασιλή του Μανιά ταυτόχρονα στον πιο μεγάλο σκίνο, την ίδια στιγμή ο σκλαβωμένος γιος, ο οποίος κρύβει όλο το δράμα των ιστορικών χρόνων, σπάει τα δεσμά του, αφήνει το πειρατικό καράβι που είναι ναύτης και κολυμπά στο Καρπάθιο πέλαγος! Επιστρέφει στο νησί του μετά από 30 χρόνια σκλαβιάς κι αυτός με την Παναγία για οδηγό.
Ο Μανώλης Κασσώτης αποδεικνύει για ακόμη μια τη θαυμαστή μαεστρία της πένας του αλλά κυρίως την πίστη του στο θαύμα, που έμενε άγραφο και μεταφερόταν από στόμα σε στόμα για πολλούς αιώνες.
Σήμερα μπορεί φαινομενικά να είμαστε περισσότερο δύσπιστοι, ωστόσο σε μικρά και μεγάλα θαύματα παραμένουμε βουβοί, αφού από τη μια δε χωρούν οι ανθρώπινες εξηγήσεις κι από την άλλη όλο και μας πονά και κρυφά ή φανερά θα επιθυμούσαμε μια βοήθεια για να το λύσουμε.
Έτσι λοιπόν, σε εκείνη την περασμένη κι εντελώς άγνωστη για μας εποχή, που περιγράφει ο συγγραφέας και ιστορικός ερευνητής Μανώλης Κασσώτης, μια μάνα ξανασμίγει μετά από 30 ολόκληρα χρόνια με τον μονάκριβο γιό της! Με οδηγό την Παναγιά τη Λαρνιώτισσα.
Ο Βασιλής του Μανιά, κρατά στο σπίτι του την εικόνα Της που βρέθηκε μέσα στο σκίνο! Ωστόσο η Παναγία έχει διαφορετική άποψη. Επιστρέφει στον σχίνο! Και ζητά από τον Βασιλή του Μανιά, σε εκείνο ακριβώς το σημείο, να κατασκευάζει το σπίτι Της! Να χτίσει ένα μικρό εκκλησάκι!
Το εικόνισμα της Παναγίας βρέθηκε 8 Σεπτεμβρίου, ανήμερα των γενεθλίων της Παναγίας και για αυτό το λόγο ο Βασιλής του Μανιά αποφάσισε να γιορτάζεται εκείνη τη μέρα. Επειδή στην περιοχή περνούσε ο ξεροπόταμος Λαρνιώτης το όνομα που επιλέχτηκε να δοθεί είναι το προφανές, δηλαδή Παναγία η Λαρνιώτισσα ή σκέτο Λαρνιώτισσα.
Πέρασαν και κείνες οι γενιές, αφού ο πανδαμάτωρ χρόνος δεν αφήνει τίποτε ζωντανό που να μην το καταπιεί. Όμως το μικρό εκκλησάκι και το πανηγύρι που γινόταν εκεί στις 8 Σεπτέμβρη γινόταν όλο και πιο γνωστό. Οι λίγοι έφερναν όλο και πιο πολλούς συγγενείς και φίλους, τιμούσαν τη Χάρη Της και με τα χρόνια το πανηγύρι έγινε κάτι παραπάνω από δεδομένο.
Ο απόγονος του Βασιλή του Μανιά, Βασίλης Δασκαλάκης, ο οποίος γεννήθηκε γύρω στο 1860 το κληρονόμησε, μαζί με τη μάντρα με τα ζώα κι είχε την υποχρέωση να συνέχιση την τέλεση του πανηγυριού. Μάλιστα παντρεύτηκε την Φωτεινή του Λάμπρου. Μαζί έκαμαν μεγάλη φαμίλια έτσι το μικρό εκκλησάκι δεν τους έφτανε, δεν τους χωρούσε πια. Στις αρχές του 200υ αιώνα ο Βασίλης Δασκαλάκης μετά το πανηγύρι χάλασε το μικρό εκκλησάκι κι έφτιαξε ένα μεγαλύτερο, το ξωκλήσι που υπάρχει σήμερα.
Ο Μανώλης Κασσώτης σε αυτό το σημείο αναφέρει στη μελέτη του για τη Λαρνιώτισσα, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο “Η Βαγγελίστρα της Καρπάθου και εξωκλήσια της περιοχής” εκδόσεων apella nota, Αθήνα 2008, ακόμη ένα θαύμα! Η Παναγία παρουσιάστηκε στην κόρη του κτήτορα, την Κυραννιά, και της ζήτησε να μην την “αφήνει ο πατέρας της ξεσκέπαστη γιατί βρέχεται”. Ο Βασίλης Δασκαλάκης κατάλαβε την επιθυμία της Παναγίας, ολοκλήρωσε άμεσα την κατασκευή και τη στέγη του μοναστηριού.
Το 1930 το μοναστήρι πέρασε στα χέρια της κόρης του Βασίλη Δασκαλάκη, Ευδοξίας, συζύγου του Σταύρου Μαργαρίτη. Η γυναίκα ανέλαβε τη διαχείριση της Λαρνιώτισσας ώσπου μετά τα δύσκολα χρόνια του πολέμου, το 1950, το παραχώρησε στη Μητρόπολη, Από τότε τη διαχείριση ανέλαβε η εκκλησιαστική επιτροπή της Βαγγελίστρας.
Τη δεκαετία του 1970 τοποθετήθηκε ο μεγάλος σιδερένιος σταυρός, στον λόφο που βρίσκεται απέναντι από το ξωκλήσι και κοιτά τη θάλασσα μια προσφορά των αείμνηστων Νικήτα και Χατζηάννη Νικολάου Παχούντη. Το 2003, με έξοδα του Μανώλη Κασσώτη, έγιναν η μεγάλη σκάλα που οδηγεί στον Σταυρό. Η σκάλα έχει 121 πέτρινα σκαλοπάτια που οδηγούν στο ύψωμα που έχει τοποθετηθεί ο Σταυρός που αποτελεί πια σημάδι για τα περαστικά πλοία από την περιοχή. Ο παλιός σιδερένιος Σταυρός υπήρξε ανάγκη λόγο φθορών να αντικατασταθεί έτσι με δωρεά του Παναγιώτη και της Ευαγγελία Σκευοφύλακα τοποθετήθηκε ένας μεγάλος ανοξείδωτος Σταυρός.
Αξίζει να αναφέρουμε λίγες μονάχα λέξεις από την θαυμάσια περιγραφή του Μανώλη Κασσώτη:
“Νωρίς την παραμονή καταφθάνουν οι προσκυνητές από τα Πηγάδια, τις Μενετές, το Απέρι, τη Βωλάδα και την Αρκάσα, γύρω στα 3.000 άτομα για να προσευχηθούν και να παρακολουθήσουν τον μεγάλο Εσπερινό, πολλοί φέρνουν άρτους και άλλα τάματα. Οι προσκυνητές κάθονται στα πέτρινα τραπέζια και στα ξύλινα που τοποθετήθηκαν στην αυλή και όπου αλλού υπάρχει ελεύθερος χώρος. Κοντά στο σούρουπο αρχίζει κατανυκτικός Εσπερινός, με Αρτοκλασία και διανομή άρτου. Η ομορφιά του περιβάλλοντος και η υποβλητικότητα του δειλινού, δημιουργούν αισθήματα ψυχικής ανάτασης, ένα είδος επικοινωνίας με το Θεό….Η Παναγία του Μεγάλου σκίνου θερμαίνει την πίστη των ανθρώπων και κρατάει ζωντανές της καρπάθικες παραδόσεις, του Βασιλή, της Μενεδιάτισσας και του γιού της”.
